Auteur: Marion vd Hurk
-
Malo mori quam foedari
Een wapenspreuk, motto of devies, is een korte tekst die onder het familiewapen werd geplaatst. Soms ook op een lint onder dit wapen. De meeste wapenspreuken zijn in het Latijn. Maar we kennen ook Franse spreuken: ‘Je maintiendrai’ (ik zal handhaven), de wapenspreuk van het Huis van Oranje-Nassau en vanaf 1815 van Nederland. Het geslacht…
-
Het gebruik van familiewapens
In de heraldiek of wapenkunde is een wapen of blazoen meestal een symbolische voorstelling op een wapenschild, een versierd schild dus. Traditioneel werd een wapen gedragen op het schild. Het wapen is het belangrijkste deel van het schild en wordt daarom centraal geplaatst. Wapen Met ‘wapen’ werd in het Midden Nederlands de volledige uitrusting van een…
-
Haardplaten in Amerongen
Zeker in vroeger tijden zien we bij open haarden vaak haardplaten. Zo ook in Kasteel Amerongen. Haardplaten zijn onderdeel van de rijke historie van het kasteel. Behalve familiewapens zijn er ook spreuken op de haardplaten te vinden. Ik heb minimaal vijf plaatsen met haardplaten geteld, maar waarschijnlijk zijn het er veel meer. Haardplaten uit 1656…
-
Kerst in Amerika
In de adelsbibliotheek staat een klein boekje ‘The Old Christmas Eve’ van Washington Irving. Het blijkt dat deze Irving door middel van zijn boeken erin geslaagd is oude Engelse kersttradities in Amerika nieuw leven in te blazen. Wie was hij en wat was zijn relatie met kerst? Washington Irving (1783-1859) Irving was een Amerikaanse schrijver…
-
De rode jas van de kerstman
De kerstman slaapt al jaren met kerst in de koningskamer. Hoewel het kerstfeest bij de familie Van Aldenburg Bentinck uitgebreid gevierd werd, noemt Siegfried Bentinck in zijn boekje ‘Herinneringen van S.C. Bentinck’ nergens de kerstman. Tot de jaren dertig van de twintigste eeuw bestond de kerstman zoals we hem nu kennen eigenlijk nog niet. Hij…
-
Haardplaten
In Kasteel Amerongen zijn in diverse ruimtes achter in de open haarden ijzeren platen te vinden. Geen gewone saaie gietijzeren plaat, maar een siervoorwerp, vaak met familiewapen en motto. Wat is eigenlijke een haardplaat? Functie van de haardplaat Haardplaten achter in de haard hadden als doel de warmte terug te kaatsen en te verspreiden. Haardplaten…
-
De laatste Bentincks van Middachten
Wandelend langs de grens van de heuvels van de Veluwe en de IJsselvallei in De Steeg, komt opeens een prachtig kasteel in zicht: Kasteel Middachten. Het heeft veel met Kasteel Amerongen gemeen. Beide kastelen hebben geleden onder de Hollandse Oorlog (1672-1679). Ook zijn beide kastelen herbouwd/gerestaureerd in ongeveer eenzelfde stijl. Verder zijn beide kastelen bewoond…
-
Hygiënisch keramiek
Porselein dat hygiënisch schoon is? Of dat voor hygiëne werd gebruikt? Keramiek werd door de eeuwen heen niet alleen voor eetserviezen gebruikt, maar ook voor de persoonlijke hygiëne. Zo kunnen we bijvoorbeeld denken aan het bidet, het porseleinen urinoir, het scheerbekken, het lampetstel, de bourdalou en nog veel meer. Hieronder zal ik er een paar…
-
Het bestuur in de heerlijkheid Amerongen
In de middeleeuwen ontstonden er heerlijkheden. In de loop der tijd slaagden adellijke grondbezitters erin steeds meer politieke, economische en juridische macht te verwerven. Zij noemden zich ‘heer‘ en hun gebied een ‘heerlijkheid‘. Het waren zelfstandige gebieden met eigen lokale wetten, bestuurders en rechtspraak. Vaak hadden de edelen in hun heerlijkheden een gelijknamig kasteel of…
-
Halszaken in Amerongen
Even buiten Amerongen stond van 1350 tot 1809 een galg. Hij bestond uit drie stenen zuilen die aan de bovenkant met elkaar verbonden waren. Daaraan hingen kettingen om de gestraften aan op te hangen. Een prima locatie: langs de doorgaande weg van Amerongen naar Rhenen, goed zichtbaar vanaf de Rijn. Waarom had Amerongen een galg…
-
Een paardenhoef als gebruiksvoorwerp
In de bibliotheek staat op het bureau in de hoek een asbak. Niet zomaar een asbak, maar een gemaakt van een paardenhoef. Het verhaal gaat dat dit de hoef van Uranus is, het paard van Elisabeth von Ilsemann – Bentinck. Was deze hoef een herinneringsobject voor Elisabeth? Een band met paarden In het verleden was…
-
Engelse seizoenen op Berlijnse wandtapijten
Er is wel eens wat discussie over de afbeeldingen op onze Berlijnse wandtapijten in de Gobelinkamer: Blaadjes aan de bomen in de winter? Schapen scheren hoort niet bij de zomer, maar bij de lente! Waarom zijn er vijf wandtapijten en vier seizoenen? willekeurige bezoekers bij willekeurige rondleidingen Dankzij het onderzoek van Hillie Smit weten we…
-
Twee kroonkraanvogels in de lange gang
In de lange gang op de beletage hangen twee wandtapijten tegenover elkaar, een grote en een kleine. Ze komen naar alle waarschijnlijkheid uit de 17de eeuwse Delftse weverij van Maximiliaan van der Gucht. Op het grote tapijt wemelt het van de vogels en andere dieren. Het kleinere tapijt laat ook diverse vogels in de lucht en…
-
Kasteel Lievendaal
Ten zuiden van de Nederstraat in Amerongen stond het voormalige kasteel Lievendaal. Wat nog rest van dit kasteel is een heuvel binnen een verlande gracht. Mogelijk zijn er nog funderingen in de grond te vinden, maar daarvan is op het eerste gezicht niets te zien. Als je hier over het pad loopt is het dan…
-
Herkomst wandtapijten gobelinkamer
Afgelopen najaar (2024) is het ‘Corpus wandtapijten in Nederland. Europese wandtapijten in Nederlandse openbare collecties‘ uitgekomen als RKD Studie. Deze publicatie is het resultaat van bijna twintig jaar onderzoekswerk van de expert op dit gebied: Hillie Smit. Het corpus biedt een compleet overzicht van nagenoeg alle publiek toegankelijke wandtapijten in Nederland. Er is een uitgebreide…