Verhalen
-
Verwoeste kastelen en buitenplaatsen
n 1672 wordt de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden van drie kanten aangevallen en is ‘het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos’. De troepen van Lodewijk XIV en de bisschoppen van Münster en Keulen hebben veel vernield, maar benutten de kastelen en buitenplaatsen ook voor eigen gerief. Brandschattingen Veel eigenaren van kastelen…
-
Lodewijk XIV in de stad Utrecht
Op 4 juli 1672 bezocht Lodewijk XIV, vergezeld door 2.000 man, waaronder 300 van zijn lijfwachten, de stad Utrecht. Lodewijk kwam vanuit Zeist, waar hij zijn tenten had opgeslagen. Het was een informeel bezoek omdat de Staten van Utrecht zich nog niet officieel hadden overgegeven. Door Utrecht Aanvankelijk reed hij over de singels van de Wittevrouwenpoort,…
-
Friesland en Bommen Berend
Nadat de bisschop van Münster zich stukgebeten had op Groningen, twijfelde hij of hij zou door stoten naar Friesland. Ook Friesland kende namelijk een waterlinie. Een list Hans Willem van Aylva, die de leiding had over de verdediging van de linie, had eigenlijk te weinig troepen om Von Galen tegen te houden. Zijn list was om zijn…
-
Hoog bezoek in Zeist
In het Rampjaar heeft Lodewijk XIV op verschillende plaatsen in de Republiek zijn hoofdkwartier opgeslagen. Meestal waren dat kastelen, bijvoorbeeld kasteel Biljoen, kasteel Ulenpas en kasteel Keppel. Maar in Zeist nam hij op 1 juli 1672 zijn intrek in een burgerwoning, het huis van de weduwe van de schout van Zeist, Claesje de la Haye. Cultuurshock Het huis heette…
-
Het herstel van de Friese waterlinie
De eerste Friese Waterlinie dateert uit 1580, dus uit de Tachtigjarige Oorlog. De linie begon bij Kuinre, dat toen aan de Zuiderzee lag, en liep zuidelijk van Heerenveen tot Bakkeveen, net ten zuidoosten van Drachten. Bij Kuinre komen de riviertjes de Tjonger en de Linde uit in de Zuiderzee. Het gebied rondom de riviertjes kon…
-
Willem III doet Charles II een vredesvoorstel
Nadat de onderhandelingen met de afgezanten van de Engelse koning Charles II (Karel II) op niets uitgelopen waren en Engeland zelfs het Verdrag van Heeswijk met Lodewijk XIV gesloten had, deed Willem III eigenmachtig nog een ultieme poging om de gunst van Engeland te verkrijgen. Geld, Suriname en een kroon Hij deed eind juli via de Engelse…
-
De aanval op Groningen
De bisschop van Münster kon relatief makkelijk zijn gang gaan in het oosten en bij zijn opmars naar het noorden. De ongeregelde troepen trokken verder richting Groningen, de arme Drenten voor zich uit jagend, die uiteindelijk een toevlucht vonden in de vesting Groningen. Bommen Berend tegen Groote Griet Op 27 juli beginnen de beschietingen van…
-
Het verdrag van Heeswijk
De graaf van Arlington en de hertog van Buckingham vertrokken na hun bezoek aan Willem III in Bodegraven met lege handen naar het kasteel van Heeswijk, alwaar Lodewijk XIV verbleef, om betere vredesvoorwaarden te regelen. Weer die Fransen Echter, tegen alle verwachtingen, in sloten de Engelsen op 16 juli 1672 met Lodewijk XIV het verdrag van Heeswijk. Hierin spraken…
-
Groningen zet zich schrap
De oude Friese Waterlinie uit de Tachtigjarige Oorlog liep door naar het oosten en sloot aan op de Groninger Waterlinie naar Delfzijl. In het begin van de zeventiende eeuw werden stadswallen aangelegd met een brede, natte gracht. In 1672 wordt Carel Rabenhaupt belast met de verdediging van de stad Groningen en de Ommelanden. Hij laat…
-
Willem III weerstaat Charles II
Op 5 juli 1672, de dag nadat de Staten van Holland besloten hadden prins Willem III tot stadhouder van Holland te benoemen, kreeg Willem hoog bezoek uit Engeland. Koning Charles II (Karel II) had twee van zijn belangrijkste ministers, de graaf van Arlington en de hertog van Buckingham, als afgezanten gestuurd. Ze werden door de…
-
De Fransen in de stad Utrecht
Tijdens de Franse bezetting bleef de vroedschap in functie, maar natuurlijk wel onder het gezag van een Franse stadscommandant, de Zwitserse kolonel Pierre Stoupa (ook wel Stoppa of Stuppa genoemd). Verder had de stad te maken met Louis Robert, de intendant, die verantwoordelijk was voor het innen van contributies en belastingen in het gewest Utrecht en natuurlijk met…
-
Van Bentheim naar Groningen
Nadat diverse steden en vestigingen in Overijssel waren ingenomen, vertrok de Bisschop van Münster, Bernhard von Galen, in juli 1672 vanuit Bentheim richting Groningen. Bij steden op zijn route heerste paniek. Coevorden stond bekend als onneembaar, maar desondanks moest Carl van Rabenhaupt de stad aan Von Galen laten. De Münsterse legers kwamen vervolgens op 12…
-
Prins Willem III kapitein-generaal én stadhouder
Enkele maanden na de benoeming van prins Willem III tot kapitein-generaal voor één veldtocht besloten de Staten van Holland op 4 juli 1672 om hem als stadhouder aan te stellen. Op 9 juli legde hij de eed af. Een paar dagen later stelden de Staten Generaal prins Willem III aan als permanente kapitein-generaal. Er was…
-
Brandbrief of brulbrief?
In de film Harry Potter krijgt Harry’s vriend Ron Wemel van zijn moeder een ‘brulbrief’. Een brulbrief is een brief met een donderpreek als inhoud. Deze brief wordt in de film heel ludiek uitgebeeld, doordat de brief al schreeuwend en hangend in de lucht achter de ontvanger aangaat wanneer hij de brief probeert te negeren.…
-
Hoofdkwartier Kasteel Biljoen
Na de doorbraak bij Tolhuis betrok Lodewijk XIV samen met zijn generaals kasteel Biljoen (bij Velp) als hoofdkwartier. Hij zal ook nog in Kasteel Keppel en Kasteel Zeist overnachten, maar op welke data dat precies was is onduidelijk. De bronnen zijn wat dat betreft niet eenduidig. Zou het vanwege het koninklijk bezoek zijn dat Kasteel Biljoen niet…