Prins Willem Hendrik van Oranje was toen hij pas 21 jaar oud was, al geïnteresseerd in zijn twaalf jaar jongere nichtje Mary. De jonge Mary was een nichtje via Willem’s moeder Mary Henrietta Stuart. Haar broer Jacobus, hertog van York, was de vader van deze Mary Stuart II. De jonge Willem had toen al het inzicht dat het aanhalen van de banden tussen Engeland en de Republiek van belang was bij een mogelijk bondgenootschap tegen de Fransen.
De rol van oom Karel
Door de inval van de Fransen, de benoeming van Willem III tot stadhouder en de Oorlog met Engeland in 1672 verdween het prille huwelijksplan naar de achtergrond, maar Willem bleef geloven dat het gewicht van Engeland samen met de Republiek een goede machtsbalans zou geven in Europa tegen Frankrijk.
Na het Verdrag van Dover en het rampjaar had Koning Karel II, broer van Jacobus en Mary Henrietta, opnieuw een geheim verdrag met Lodewijk XIV van Frankrijk getekend. Hij rekende hierbij op meer geld dan hij uiteindelijk kreeg en Lodewijk XIV bleek niet te willen onderhandelen. Hierop besloot Karel hem een zogenaamd ‘querulant signaal’ te zenden. Hij nodigde zijn neef stadhouder Willem III uit voor een gesprek en liet hem op 19 oktober 1677 door een eskader schepen ophalen. Willem had echter een heel eigen plan. Hij wilde Engeland sterker binden aan de Republiek, door eindelijk met zijn nichtje Mary te trouwen. Mary was de eerste in lijn voor de troonopvolging: haar oom Karel had alleen bastaardkinderen en Mary zelf was de oudste van de twee dochters van Karels broer Jacobus.
(Huwelijks-)politiek
Via vrienden zocht Willem uit of Mary hem, eenmaal gehuwd, geen grote problemen zou geven door haar gedrag. Hij wilde haar persoonlijk zien om haar alom geroemde glans te inspecteren. Voor oom Karel was deze verbintenis niet alleen een bondgenootschap met de Republiek, maar was het ook een mogelijkheid om zijn broer Jacobus te dwarsbomen in zijn hechte relatie met Frankrijk en het katholicisme. Oom Karel eiste wel van Willem III dat er eerst vrede moest zijn voordat er gehuwd kon worden. Dat ergerde Willem zo zeer dat hij dreigde meteen te vertrekken. Dat kon Karel zich niet permitteren, want het Engelse volk en de adel hadden de huwelijksplannen al toegejuicht. Men was ook verheugd dat Willem zich net zo eenvoudig kleedde als zijn burgerbestuurders in de republiek en niet zoals die Engelse windbuilen.
De verbintenis
Op 14 november 1677 vond het huwelijk plaats. Mary was nog een dromerige, romantische jonge vrouw van 15 jaar oud en haar persoonlijkheid was nog amper ontwikkeld. Die ontwikkelde zij later en toen liet zij zich ook meer gelden. Zij werd zeer geliefd onder de Engelse bevolking, in tegenstelling tot haar man.
Lodewijk moest jaren later erkennen dat deze verbintenis Frankrijk een nederlaag had toegebracht, zo groot als het verlies van een heel leger. In augustus 1678 werd de Vrede van Nijmegen getekend en eindigden alle krijgshandelingen tussen het Franse koninkrijk en de Nederlandse Republiek.
