schilderij van groot gezelschap

Willem III weerstaat Charles II

This entry is deel 10 van 11 in the series Rampjaar: 3e Engels-Nederlandse Oorlog
This entry is deel 7 van 7 in the series Rampjaar: De Republiek
This entry is deel 5 van 6 in the series Rampjaar: Diplomatie
This entry is deel 6 van 7 in the series Rampjaar: Willem III

Op 5 juli 1672, de dag nadat de Staten van Holland besloten hadden prins Willem III tot stadhouder van Holland te benoemen, kreeg Willem hoog bezoek uit Engeland. Koning Charles II (Karel II) had twee van zijn belangrijkste ministers, de graaf van Arlington en de hertog van Buckingham, als afgezanten gestuurd. Ze werden door de bevolking hartstochtelijk toegejuicht.

Een driekwart lengte portret van Karel II, koning van Engeland, in een eenvoudige, zwarte houten lijst met een goudkleurige binnenrand. Karel staat naar links gekeerd voor een donkere houten achtergrond van hout. Hij heeft lang donker, krullend haar met een pony (waarschijnlijk een allongepruik), forse wenkbrauwen en een smalle snor. Zijn linker hand houdt hij naar buiten gedraaid in zijn zij, zijn rechter hand houdt hij langs zijn lichaam en daarmee heeft hij zijn mantel vast. Hij draagt een donkerblauwe fluwelen mantel met een witte binnenzijde en een kanten jabot. Daaronder een licht lang gewaad met wijde mouwen, bijeengehouden door een strik.  Ook is een goudkleurig en blauwe koord en het handvat van een zwaard zichtbaar. Karel draagt een keten en een insigne van de Orde van de Kousenband. De kleding maakt ook deel uit van de Orde.
Portret van Karel II van Engeland, anoniem naar Peter Lely. Collectie Kasteel Amerongen, foto: Peter Cox.

Enthousiaste ontvangst

Waarschijnlijk hadden ze de hoop dat, nu de staatsgezinden niet meer aan de macht waren, de familiale band tussen Charles II en Willem III wel voor vrede zou zorgen. Ze scandeerden de leus ‘God zegene de koning van Engeland en de prins van Oranje en de duivel hale de Staten’. Echter de bedoelingen van Charles II waren minder mooi. Hij wilde juist een wig drijven tussen de Staten en de stadhouder.

Een driekwart lengte portret van Karel II, koning van Engeland, in een eenvoudige, zwarte houten lijst met een goudkleurige binnenrand. Karel staat naar links gekeerd voor een donkere houten achtergrond van hout. Hij heeft lang donker, krullend haar met een pony (waarschijnlijk een allongepruik), forse wenkbrauwen en een smalle snor. Zijn linker hand houdt hij naar buiten gedraaid in zijn zij, zijn rechter hand houdt hij langs zijn lichaam en daarmee heeft hij zijn mantel vast. Hij draagt een donkerblauwe fluwelen mantel met een witte binnenzijde en een kanten jabot. Daaronder een licht lang gewaad met wijde mouwen, bijeengehouden door een strik. Ook is een goudkleurig en blauwe koord en het handvat van een zwaard zichtbaar. Karel draagt een keten en een insigne van de Orde van de Kousenband. De kleding maakt ook deel uit van de Orde.
Portret van Karel II van Engeland, anoniem naar Peter Lely. Collectie Kasteel Amerongen, foto: Peter Cox.

Capitulatievoorstel

Willem III werd bijgestaan door twee ervaren adviseurs, Coenraad van Beuningen en Hiëronymus van Beverningk. Maar eerst had de prins alleen een gesprek met de Engelsen. Zij probeerden hem over te halen om te capituleren. In ruil voor vrede en en een aantal belangrijke havensteden als Sluis, Vlissingen en Den Briel, mocht hij dan soeverein vorst worden van het restant van wat er van de Republiek over zou blijven. Hij zou dan onder bescherming van Lodewijk XIV en Charles II regeren. De Republiek zou worden opgeheven, maar het Huis van Oranje zou aan de macht blijven met Willem III als prins.

In een ruimte zitten allemaal chique geklede mensen in een zaal. In het midden is een open ruimte, daar staan een heer in het zwart met lange donkere krullen en een dame in een witte jurk tegenover elkaar. De dame tilt de rok van haar jurk met beide handen op.
Karel II danst op het hofbal, Hieronymus Janssens, ca. 1660. Collectie: Royal Collection Trust.

Vredesvoorwaarden

Het aanbod werd door Willem verontwaardigd van de hand gewezen. Hij bleef liever stadhouder en gaf aan zijn plicht belangrijker te vinden dan zijn persoonlijke belangen. In het daaropvolgende gesprek met Van Beuningen en Van Beverningh werd afgesproken dat de Engelse heren zouden doorreizen naar het kamp van Lodewijk XIV om te proberen betere vredesvoorwaarden te krijgen. Men hoopte nog steeds dat Charles II op de hand van de Republiek was.

 Het vertrek van de Engelse koning Karel II vanuit Scheveningen naar Engeland, 2 juni 1660. Episode tijdens zijn rondreis door en vertrek uit de Nederlanden. Links de koetsen met de koning en zijn gevolg, rechts ruiters, kanonnen en toeschouwers op de duinen. Op zee wachten de schepen om de koning naar Engeland te brengen. In de lucht putti en de Faam met het wapen van de Engelse koning en een banderol. Ontwerp voor een prent.
Het vertrek van Karel II uit Scheveningen, Adriaan Pietersz. van der Venne, 1669. Collectie Rijksmuseum.

Gerelateerde berichten

Joke de Mooij avatar