Het Noordereiland van Caspar Specht

Dit artikel is deel 6 van 6 in de serie Een formele tuin in Amerongen

Hoewel er veel onduidelijk is over de gravure van Casper Specht (of iemand anders), is het toch interessant om het Noordereiland op de prent eens goed te bekijken. De grote vraag is of de gravure van waarde is om meer te weten te komen over de tuin ten tijde van Margaretha. Omdat Specht bekend als een bijzonder nauwkeurig observator, is het een interessante bron.

Standbeelden

Het grote voordeel van de Specht-gravure is dat hij, vergeleken met het schilderij en de tekening vanuit vogelvlucht, het meest van het Noordereiland laat zien. Wat vooral opvalt zijn de twee standbeelden. Die zijn op deze gravure veel gedetailleerder uitgewerkt dan op het schilderij en op de vogelvluchttekening. Het rechtopstaande beeld staat aan de kant van het pad en ook hier staat weer het beeld met de rare houding. Over de beelden de volgende keer meer.

Gravure van een formele tuin met op de achtergrond de onderste verdiepingen en de dubbele brug van Kasteel Amerongen. De tuin is lang en smal, er staan hoge, cypresachtige taxussen in, twee standbeelden en daartussen broderieën.
Fragment uit ’t Huys te Amerongen, Caspar Specht, 1698 (mogelijk), Jan van Vianen, 1725-1751 (mogelijk) – GESPIEGELD. Collectie Rijksmuseum.

Tuinontwerp

De broderie-parterres en de punten van de taxus (als het dat zijn) komen redelijk met elkaar overeen: in ieder geval drie aan de kant van het pad. Bij het schilderij van Margaretha en de vogelvluchttekening staan er geen taxussen tussen de beelden, op de gravure wel. Het hek en het heggetje aan de gracht zijn bij de gravure en het schilderij van Margaretha hetzelfde.

Kasteel Amerongen met de dubbele brug en links een hek naar het pad dat naar de brug leidt. Op de voorgrond twee beelden: links een staande figuur en rechts een figuur die iets lijkt te werpen. Om de beelden brodderieën en een heggetje.
Fragment uit het portret van Margaretha Turnor door een onbekende schilder. Collectie: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.
Tekening van een tuin, rechts een pad met een open staand hek. Aan het pad een paar puntige boompjes, daarnaast perken of broderieën rondom twee standbeelden.
Fragment uit de vogelvluchttekening van huis en tuin Amerongen. Huisarchief Kasteel Amerongen, Het Utrechts Archief.

De randen van de tuin

Het meest opvallende tuinelement bij de gravure van Specht is de heg met poorten helemaal aan de rechter kant. Die zijn we nog niet eerder tegengekomen. Wat ik ook wel charmant vindt, zijn de perkjes aan de overkant, net na de Engelse brug. Bij het portret van Margaretha zie je dat deel van de tuin niet en in de vogelvluchttekening is het een stukje bos. Wel weer met een heggetje langs de gracht. 

Serie De tuin van Margaretha

Dit is een serie korte stukjes over observaties over de tuin van het noordereiland in de verschillende kunstuitingen van eind 17e en begin 18e eeuw. Is het echt de tuin van Margaretha?

ObjectMakerDateringMateriaalVaste plek (Atlantis)
’t Huys te AmerongenCasper Specht (t.g.a.)rond 1700Depot (2424)

Gerelateerde berichten