Na al die verhalen over de afbeeldingen van de formele tuin, blijft de grote vraag of de tuin echt bestaan heeft. Als je kijkt naar de vele afbeeldingen van delen van de tuin uit verschillende periodes, dan zou je dat wel aannemen. Toch zitten daar nog wel wat haken en ogen aan.
Specht en de tekening in vogelvlucht
De prent van Specht is eigenlijk de prent waar het hele tuinontwerp op te zien is. We weten dat Specht nauwkeurig registreerde, maar de herkomst van de Spechtprent heeft nog wat hiaten. De elementen die op de prent staan zijn tuinelementen die in veel 17e eeuwse tuinen voorkwamen. Het is dus heel goed mogelijk dat hij óf een fantasietuin heeft toegevoegd aan het huis óf een plan voor een tuin.
Of de tuin echt bestaan heeft zou je kunnen bewijzen met andere bronnen, bijvoorbeeld de tekening in vogelvlucht. Het is alleen jammer dat we zo weinig weten over de tekening: niet wie hem gemaakt heeft of precies wanneer of in opdracht van wie.
Plattegrond van Bernhard de Roij
In 1683 maakte de gerenommeerde landmeter Bernhard de Roij een plattegrond van de tuin. Helaas is de legenda niet beschikbaar. Op het noordereiland staan alleen drie rechthoeken met daarin een 12 en een bosstuk met 12 erop. Die 12 staat ook op het bastion, met oprijlaan en bomen (zie afbeelding). We weten alleen dus niet waar die 12 voor staat.
Nu is deze kaart van 1683, dus echt vlak na de herbouw. Is het misschien een eerste plan? Er zijn nog wel een paar belangrijke dingen veranderd. Op deze kaart staat bijvoorbeeld nog niet het Grand Canal aan de achterzijde. Nu geeft dat een prachtige uitkijk over de uiterwaarden vanuit de grote zaal.
De portretten
We hebben de drie portretten van Margaretha en haar twee achterkleinzoons, alle drie uit een ander jaar. Dat levert toch genoeg bewijs op? Als we er zeker van zijn dat de schilderijen echt van drie schilders zijn uit verschillende perioden, dan is de kans wel groter dat de tuin echt bestaan heeft. Wat weten we concreet over deze drie portretten?
- Margaretha (1680-1699, schilder onbekend)
- Reindert (1718/1719, schilder onbekend, maar is mogelijk naar een miniatuur geschilderd. Dan zou het schilderij dus ook later gemaakt kunnen zijn).
- Godard Adriaan (1730-1736, Clifford)
Geschatte vervaardigingsdata
Van twee schilderijen weten we de schilder niet, en ook de jaren zijn maar schattingen… Sterker nog, die jaartallen zijn gebaseerd op de persoon op de afbeelding, maar we weten niet eens zeker of de schilderijen bij leven gemaakt zijn. Van het schilderij van Reindert is ook een miniatuur bekend die mogelijk als voorbeeld voor het schilderij gebruikt is. Wat nou als ze allemaal gelijktijdig of door dezelfde schilder gemaakt zijn en als die schilder de prent van Specht had?
Of postume portretten?
Daarnaast weten we dat Henriëtte als weduwe postuum schilderijen heeft laten maken van de mensen die haar ontvallen zijn. Het meest bekende voorbeeld is het portret van de drie kinderen in de grote zaal, maar er zijn nog een paar voorbeelden. Passen deze portretten daar ook niet tussen? Als dat zo zou zijn dan staat het bestaan van de tuin wel op losse schroeven: dan weten we alleen zeker dat de schilder(s) de prent of tekening van Specht tot hun beschikking hadden.
Conclusie
Het is niet zeker dat de tuin zoals Casper Specht die in zijn prent weer geeft ook echt bestaan heeft. De tuinelementen zijn niet uniek, dus het zou heel goed een ideale tuin geweest kunnen zijn die Casper Specht weergeeft. Een beetje zoals makelaars nu in verkoopfoto’s een modern interieur photoshoppen, om te laten zien hoe het huis eruit zou kunnen zien. Pas als er meer bekend wordt over bijvoorbeeld de prent van Casper Specht, de vogelvluchttekening of de portretten, kunnen we misschien de puzzelstukjes wat preciezer in elkaar leggen.
| Verder lezen |
| Rijksmuseum. Gezicht op kasteel Amerongen, Jan van Vianen (mogelijk), 1698. |
| HUA1001.1469: Onbekend (17e eeuw). Tekening in vogelvluchtperspectief van huis en tuin Amerongen. |
| HUA1001.1564: Bernhard de Roij (1683). Plattegronden van het huis Amerongen met de tuinen. |
