Auteur: Joke de Mooij
-
Cornelis de Witt aangeklaagd voor hoogverraad
Op 23 juli 1672 klaagde ene Willem Tichelaar Cornelis de Witt, de broer van Johan de Witt, aan. Cornelis zou een moordaanslag op prins Willem III beraamd hebben. Willem Tichelaar was een man met een slechte reputatie. Hij was al meerdere keren in aanraking gekomen met het bevoegd gezag, in casu Cornelis Witt als ruwaard van Putten.…
-
De wreedheid van de Fransen op het platteland
Tijdens de Franse overheersing kreeg de bevolking van de provincie Utrecht te maken met de hardvochtige intendant van Lodewijk XIV, Louis Robert. Hij was verantwoordelijk voor het innen van ‘contributies’ (dwangsommen), en belastingen. Robert liet zich erop voorstaan dat hij voorstander was van de harde lijn van zijn leermeester Louvois. Hij zei dankbaar te zijn dat…
-
Johan de Witt treedt af
Begin augustus toen Johan de Witt weer op de been was na de mislukte aanslag op zijn leven, bezocht hij prins Willem III om hem te feliciteren met zijn stadhouderschap. Volgens Emanuel van der Hoeven heeft Johan de Witt zijn voornemen om af te treden met Willem besproken en heeft Willem nog geprobeerd hem over te halen om…
-
Lodewijk XIV in de stad Utrecht
Op 4 juli 1672 bezocht Lodewijk XIV, vergezeld door 2.000 man, waaronder 300 van zijn lijfwachten, de stad Utrecht. Lodewijk kwam vanuit Zeist, waar hij zijn tenten had opgeslagen. Het was een informeel bezoek omdat de Staten van Utrecht zich nog niet officieel hadden overgegeven. Door Utrecht Aanvankelijk reed hij over de singels van de Wittevrouwenpoort,…
-
Hoog bezoek in Zeist
In het Rampjaar heeft Lodewijk XIV op verschillende plaatsen in de Republiek zijn hoofdkwartier opgeslagen. Meestal waren dat kastelen, bijvoorbeeld kasteel Biljoen, kasteel Ulenpas en kasteel Keppel. Maar in Zeist nam hij op 1 juli 1672 zijn intrek in een burgerwoning, het huis van de weduwe van de schout van Zeist, Claesje de la Haye. Cultuurshock Het huis heette…
-
Willem III doet Charles II een vredesvoorstel
Nadat de onderhandelingen met de afgezanten van de Engelse koning Charles II (Karel II) op niets uitgelopen waren en Engeland zelfs het Verdrag van Heeswijk met Lodewijk XIV gesloten had, deed Willem III eigenmachtig nog een ultieme poging om de gunst van Engeland te verkrijgen. Geld, Suriname en een kroon Hij deed eind juli via de Engelse…
-
Het verdrag van Heeswijk
De graaf van Arlington en de hertog van Buckingham vertrokken na hun bezoek aan Willem III in Bodegraven met lege handen naar het kasteel van Heeswijk, alwaar Lodewijk XIV verbleef, om betere vredesvoorwaarden te regelen. Weer die Fransen Echter, tegen alle verwachtingen, in sloten de Engelsen op 16 juli 1672 met Lodewijk XIV het verdrag van Heeswijk. Hierin spraken…
-
Willem III weerstaat Charles II
Op 5 juli 1672, de dag nadat de Staten van Holland besloten hadden prins Willem III tot stadhouder van Holland te benoemen, kreeg Willem hoog bezoek uit Engeland. Koning Charles II (Karel II) had twee van zijn belangrijkste ministers, de graaf van Arlington en de hertog van Buckingham, als afgezanten gestuurd. Ze werden door de…
-
De Fransen in de stad Utrecht
Tijdens de Franse bezetting bleef de vroedschap in functie, maar natuurlijk wel onder het gezag van een Franse stadscommandant, de Zwitserse kolonel Pierre Stoupa (ook wel Stoppa of Stuppa genoemd). Verder had de stad te maken met Louis Robert, de intendant, die verantwoordelijk was voor het innen van contributies en belastingen in het gewest Utrecht en natuurlijk met…
-
Prins Willem III kapitein-generaal én stadhouder
Enkele maanden na de benoeming van prins Willem III tot kapitein-generaal voor één veldtocht besloten de Staten van Holland op 4 juli 1672 om hem als stadhouder aan te stellen. Op 9 juli legde hij de eed af. Een paar dagen later stelden de Staten Generaal prins Willem III aan als permanente kapitein-generaal. Er was…
-
De mislukte moordaanslag op Johan de Witt
In de aanloop naar de zomer van 1672 was het een chaos in de Republiek. Velen waren op de vlucht geslagen voor het aanstormende Franse leger en zochten hun heil in Holland. De gewone burgers zagen dit met angst en beven aan. Ze zochten een zondebok. Regenten Het feit dat de vluchtende regenten eerst hun…
-
De ‘sleuteldragers’ van Utrecht
Utrecht had eigenlijk geen keuze, ze moest zich wel overgeven aan de Fransen. Er waren nauwelijks weerbare mannen in de stad en prins Willem III had alle kogels en munitie meegenomen. Verraad Toch nam buurgewest Holland het Utrecht zeer kwalijk dat ze zich hadden overgegeven. Zij beschouwde de capitulatie van Utrecht als verraad. Vooral de…
-
Utrecht vraagt ‘sauvegarde’
Op 19 (Dreiskämper) of 20 (Panhuysen) juni stuurden de Utrechtse Staten Godard Willem van Tuyll van Serooskerken, heer van Welland, neef en pleegzoon van Godard Adriaan, met twee anderen naar het Franse hof om een ‘sauvegarde‘ aan te vragen voor de hele provincie.Utrecht was bang voor brandstichting en plundering door de Franse troepen. Zo’n sauvegarde…
-
Willem III en de verdediging van de stad Utrecht
Nadat het Franse leger op 12 juni 1672 bij Lobith de grens was overgestoken, stootte het door, de Betuwe in. Het Staatse leger trok zich terug richting de stad Utrecht. Ze sloegen op 14 juni in de buurt van de stad hun kampementen op. Willem III Prins Willem III aarzelde of de stad verdedigd moest worden. Enerzijds…
-
De overgave van de stad Utrecht
Op 18 juni stuurden de Staten van Utrecht koeriers naar het Franse leger om vrijgeleide te vragen voor afgezanten. Een paar dagen later werden er drie afgezanten, waaronder Godard van Tuyll van Serooskerken, heer van Welland, naar Lodewijk XIV gestuurd om een ‘sauvegarde ‘ te vragen. Hij weigert een sauvegarde af te geven. Toen de…