Auteur: Joke de Mooij
-
De mislukte moordaanslag op Johan de Witt
In de aanloop naar de zomer van 1672 was het een chaos in de Republiek. Velen waren op de vlucht geslagen voor het aanstormende Franse leger en zochten hun heil in Holland. De gewone burgers zagen dit met angst en beven aan. Ze zochten een zondebok. Regenten Het feit dat de vluchtende regenten eerst hun…
-
De ‘sleuteldragers’ van Utrecht
Utrecht had eigenlijk geen keuze, ze moest zich wel overgeven aan de Fransen. Er waren nauwelijks weerbare mannen in de stad en prins Willem III had alle kogels en munitie meegenomen. Verraad Toch nam buurgewest Holland het Utrecht zeer kwalijk dat ze zich hadden overgegeven. Zij beschouwde de capitulatie van Utrecht als verraad. Vooral de…
-
Utrecht vraagt ‘sauvegarde’
Op 19 (Dreiskämper) of 20 (Panhuysen) juni stuurden de Utrechtse Staten Godard Willem van Tuyll van Serooskerken, heer van Welland, neef en pleegzoon van Godard Adriaan, met twee anderen naar het Franse hof om een ‘sauvegarde‘ aan te vragen voor de hele provincie.Utrecht was bang voor brandstichting en plundering door de Franse troepen. Zo’n sauvegarde…
-
Willem III en de verdediging van de stad Utrecht
Nadat het Franse leger op 12 juni 1672 bij Lobith de grens was overgestoken, stootte het door, de Betuwe in. Het Staatse leger trok zich terug richting de stad Utrecht. Ze sloegen op 14 juni in de buurt van de stad hun kampementen op. Willem III Prins Willem III aarzelde of de stad verdedigd moest worden. Enerzijds…
-
De overgave van de stad Utrecht
Op 18 juni stuurden de Staten van Utrecht koeriers naar het Franse leger om vrijgeleide te vragen voor afgezanten. Een paar dagen later werden er drie afgezanten, waaronder Godard van Tuyll van Serooskerken, heer van Welland, naar Lodewijk XIV gestuurd om een ‘sauvegarde ‘ te vragen. Hij weigert een sauvegarde af te geven. Toen de…
-
Godard Adriaan en Willem III
‘Onze’ Godard Adriaan heeft in 1670 nog een sleutelrol gespeeld bij de benoeming van Willem III in de Raad van State. De Staten Generaal waren namelijk verdeeld over de rol van de prins. Advies of besluit? Johan de Witt wilde hem slechts een adviserende stem geven. Godard Adriaan en Johan van Reede, heer van Renswoude,…
-
Godard Adriaan heeft Lodewijk XIV door
In het najaar van 1671 werd de situatie in de Republiek steeds dreigender. De spanningen met Frankrijk liepen op. Godard Adriaan was een van de eersten die door had dat de aanval van Lodewijk XIV niet uit het zuiden door de Spaanse Nederlanden zou komen, zoals de meeste regenten dachten, maar uit het oosten. De…
-
Utrecht, een onverdedigbare stad
De Republiek had onder leiding van Johan de Witt voor een sterke zeemacht gekozen ten koste van de landmacht. Veel steden hadden hun verdedigingswerken sterk verwaarloosd, zo ook de stad Utrecht. De laatste verbetering dateerde uit 1629-1630. De verdedigingswallen waren veranderd in boomgaarden en ’tuinen van plezier’ en er stonden schuurtjes en andere bouwseltjes op.…
-
Verbond met Brandenburg
‘Onze’ Godard Adriaan van Reede presenteerde al op 20 november 1671 een plan aan de Staten Generaal waarin hij onder meer ten zeerste de aanbeveling deed om Friedrich Wilhelm keurvorst van Brandenburg over te halen tot een bondgenootschap met de Republiek. Immers de Republiek moest naarstig op zoek naar bondgenoten en de keurvorst had één…
-
Prins Willem III kapitein-generaal voor één veldtocht
Hoewel formeel de macht en de mogelijkheden van Willem III door de gewesten beperkt waren, begonnen rond 1670 de twintigjarige prins en de orangisten steeds meer aan invloed te winnen. De dreiging van Lodewijk XIV werd steeds sterker en de roep om de prins van Oranje steeds krachtiger. Voor Johan de Witt, de raadspensionaris, een…
-
Van Prins naar Stadhouder, een lange weg
Prins Willem III werd op 4 november 1650 onder een slecht gesternte geboren. Acht dagen eerder was zijn vader stadhouder Willem II op 24-jarige leeftijd onverwachts aan de pokken overleden. De dood van Willem II was een grote slag voor de Oranjes en de Oranjegezinden. Maar Johan de Witt en de staatsgezinden zagen hun kans…
-
Jacoba Helena van Reede
Van Jacoba Helena, gravin van Reede (1767 – 1839), hangen twee portretten op de Galerij. Beide portretten zijn kopieën van schilderijen die op Middachten hangen. Wellicht heeft graaf Van Aldenburg Bentinck zijn grootmoeder op deze wijze willen eren. Immers, zij is door haar huwelijk met Johan Karel (Jean Charles) graaf Van Aldenburg Bentinck, de schakel…
-
Het korte huwelijk van Belle van Reede
Bij de naam Belle denk ik altijd meteen aan Belle van Zuylen. Maar de Van Reede’s hebben ook een Belle in de familie: Christina Henriëtte Maria Isabella van Reede, kortweg Belle (1770-1800). Zij is de dochter van de vijfde graaf, Frederik Christiaan Reinhard van Reede en Anna Elisabeth Christina van Tuyll van Serooskerken (Annebetje). Annebetje…
-
Minister van Staat
Als zaalgids heb je soms meer tijd om eens wat beter om je heen te kijken, dan wanneer je een rondleiding geeft. Het is een mooie gelegenheid eens te bestuderen wat er zoal staat of hangt in een ruimte. In de Lodewijkskamer heb ik me regelmatig afgevraagd wie toch die statige meneer in uniform is…
-
Als je haar maar goed zit
Jean-Etienne Liotard heeft een prachtig portret van ‘onze’ Annebetje gemaakt. Hij heeft haar afgebeeld met hoog opgetast haar. Bovenop haar haar draagt ze een parmantig mutsje. Zij was duidelijk trendgevoelig want ze volgde met dit kapsel de heersende haarmode. Gelukkig wel iets minder uitbundig dan Marie Antoinette, die hele kunstwerken van haar haar liet maken.…