Hoog bezoek in Zeist

Dit artikel is deel 7 van 7 in de serie Het Rampjaar militair: veldtochten
Dit artikel is deel 5 van 6 in de serie Rampjaar: De bevolking
Dit artikel is deel 17 van 18 in de serie Rampjaar in Utrecht

In het Rampjaar heeft Lodewijk XIV op verschillende plaatsen in de Republiek zijn hoofdkwartier opgeslagen. Meestal waren dat kastelen, bijvoorbeeld kasteel Biljoenkasteel Ulenpas en kasteel Keppel. Maar in Zeist nam hij op 1 juli 1672 zijn intrek in een burgerwoning, het huis van de weduwe van de schout van Zeist, Claesje de la Haye.

Afbeelding van een bescheiden landhuis (twee verdiepingen) in een bosrijke omgeving. Er stuift een koets met vier paarden voorbij.
Gezicht op de voorgevel van het huis Veelzicht te Zeist, W.P. Hoevenaar, 1828. Bron: Het Utrechts Archief

Cultuurshock

Het huis heette toen Bogaerdslust en werd later Veldzicht. Lodewijk had een groot deel van zijn hofhouding meegenomen, waaronder zijn maîtresse, madame de Montespan, en zijn broer, Filips hertog van Orléans. Het zal dan ook wel een grote schok voor de bevolking geweest zijn toen de stoet met koetsen en ruiters te paard het dorp, dat destijds ca. 28 huizen telde, binnenreed.

De koning zelf

Één van de ruiters zag er wel heel rijk uitgedost uit. Hij bleek de koning van Frankrijk te zijn! Er werden meerdere andere huizen in gebruik genomen voor zijn entourage. Lodewijk had zijn leger achter het huis in tenten ondergebracht. De tenten waren versierd met een zon erbovenop. Er was een tent ingericht als kapel en een tent als woon- en eetzaal. De paarden werden gestald in de dorpskerk!

Een oud vervallen poortje met op de achtergrond een kerk.
Kerkhofpoort te Zeist, Herman Saftleven, 1619-1685. Collectie Rijksmuseum.

Wachten op de afgezant

Lodewijk XIV verwachtte in Zeist spoedig Pieter de Groot, de afgezant van de Staten Generaal te zien. Immers de volledige capitulatie van de Republiek leek hem een voldongen feit. Maar hij wachtte tevergeefs.

Verder lezen
Rhoen, R.P.M. (2014). Met 2.000 man informeel op bezoek; De doortocht van Lodewijk XIV door de stad Utrecht in 1672. In: Oud Utrecht, 2014-1, pag. 24-26. Benaderd: 30 maart 2022.
Bunt, A.W. van de (1963, 4 maart) Ongewenst koninklijk bezoek aan Zeist [verslag]. Zeister Historisch Genootschap. Benaderd 30 maart 2022. Benaderd: 30 maart 2022. (LEESTIP!)
Pelser, Caroline (2018). Rampjaar 1672: Utrecht juni 1672 (dagboek Everard Booth). Op: huizenvanhetjanskerkhof.nl. Benaderd: 30 maart 2022.

Gerelateerde berichten

Joke de Mooij avatar