Een dijkdoorbraak met toekijkende soldaten.

Een koekje van eigen deeg

Dit artikel is deel 16 van 16 in de serie Rampjaar militair: waterlinies
Dit artikel is deel 8 van 8 in de serie Rampjaar in Holland en Zeeland
Dit artikel is deel 21 van 21 in de serie Rampjaar in Utrecht
Dit artikel is deel 40 van 43 in de serie Rampjaar: Hollandse Oorlog

Door de Hollandse Waterlinie konden de Fransen niet dat overwinnen waarvoor ze eigenlijk gekomen waren: het rijke Amsterdam. Dus ze moesten een list bedenken. Goed gepikt is beter dan slecht verzonnen: de hertog van Luxembourg besloot het Staatse leger met zijn eigen middelen aan te vallen.

Gravure van een man in harnas die naar rechts gedraaid staat. Hij kijkt ons een beetje bedrukt aan. Op de achtergrond zijn de Franse troepen de Utrechtse bevolking aan het afslachten.
Portret van F.H. de Montmorency, geboren 1625, hertog van Luxemburg, gouverneur van Utrecht in 1672, overleden 1695. Anonieme prent uit 1674. Bron: Utrechts Archief

Nieuwe inundatie

In de herfst van 1672 werd de Lekdijk ten westen van Vianen doorgestoken, met als doel de kerken in Leiden natte voeten te laten krijgen. Dit lukte. Het zoete water stroomde zelfs verder tot in de Amsterdamse grachten. Het voordeel hiervan was voor de bierbrouwers daar: schoon water voor de deur! Wat Luxemburg niet voorzien was, was dat ze er zelf ook last van zouden hebben. In december staat het water zelfs in de kelders aan de Oude Gracht in Utrecht.

Militaire apenrots

Het Utrechts-Hollandse grensgebied was voor de Staatse legers onbereikbaar geworden. De Fransen dachten zo Holland op de knieën te krijgen, ze als ratten in de val in te sluiten. Eigenlijk een soort belegering maar dan van heel Holland. Wat ze vergaten was dat al dat water de doortocht van de Franse troepen zelf ook bemoeilijkte. En de Fransen hadden geen rekening gehouden met de ervaring en terreinkennis van het Staatse leger. Dat besloot de inundaties simpelweg af te tappen. Hoewel het nog wel heel veel voeten in de aarde had om de dijk weer te herstellen, was het plan van Luxembourg mislukt.

Tussen twee delen van de dijk zit een gat, het water tussen beide delen verbind twee stukken uitgebreid water. Op de dijk kijken aan beide kanten mensen naar het gat. In het gat varen bootjes die de resterende stukken dijk bekijken. Links op de dijk een paar huisjes, op de achtergrond een stad.
Dijkdoorbraak bij Amsterdam, Jan van Goyen, 1651. Collectie Rijksmuseum.

Rampjaar militair: waterlinies

Van Ginkel aan de IJssellinie

Rampjaar in Holland en Zeeland

Een stormachtige aanval op Naarden

Rampjaar in Utrecht

De Slag bij Woerden

Rampjaar: Hollandse Oorlog

De Keulse Vredesconferentie Het Heilige Roomse Rijk en het Rampjaar

Gerelateerde berichten

Marion vd Hurk avatar