Van Ginkel aan de IJssellinie

Dit artikel is deel 15 van 15 in de serie Rampjaar militair: waterlinies
Dit artikel is deel 33 van 33 in de serie Rampjaar: Hollandse Oorlog

Godard van Reede, heer van Ginkel en Middachten en zoon van Godard Adriaan en Margaretha Turnor, lag met zijn garnizoen aan de IJssel in de buurt van Dieren. Je kon in het oosten, aan de overkant van de IJssellinie, de kanonnen van de bisschoppen van Münster en Keulen horen bulderen. De bisschoppen die met hulp van enkele Franse troepen huis hielden in Overijssel en de Achterhoek.

Een wijds landschap met lichte glooiing. Op de voorgrond grazende schapen en her en der bossages. Halverwege een kleine kerk. Op de achtergrond een stadje met erboven uit stekend een kerk.
Ellecom, gezien van de rand van het Middachter Bos. Zicht op de St.Nicolaaskerk. Op de achtergrond de overzijde van de IJssel met de Martinikerk te Doesburg, Constantijn Huygens jr., 1678. Collectie Gelders Archief.

De aanloop

Ze waren vlakbij. Maar Van Ginkel wist dat ook de hoofdmoot van het Franse leger in aantocht was. Langs de rechter Rijnoever optrekkend naar het noorden had deze in enkele dagen de vier Rijnsteden tot capitulatie gedwongen! Maar hij, Godard van Reede van Ginkel, zou ze een lesje leren en hun opmars tot staan brengen! De IJssel was de grens! Hier zouden ze niet oversteken! De vijand had hier niets te zoeken, vond hij. Niets te zoeken op de geboortegrond van zijn geliefde echtgenote de Vrouwe van Middachten. De grond die nu ook zijn grond was. Hij was dicht bij huis. Hij was zo dicht bij huis, dat hij er haast naartoe zou kunnen lopen, maar, wat zou hij daar moeten? Zijn Philippota was immers niet thuis. Nee, ze zat veilig bij zijn moeder in Amerongen en zou binnenkort naar Amsterdam vertrekken. 

In een rijk versierde goud met zwarte lijst staat een trotse jonge man in een zwart harnas en een witkanten cravatte. In zijn rechterhand heeft hij een maarschalksstaf die op zijn heup leunt, zijn linger hand heeft hij op zijn heup. Naast hem ligt een helm en op de achtergrond wordt een veldslag geleverd.
Godard van Reede van Ginkel, toegeschreven aan Jan de Baen, 1675-1699. Collectie Kasteel Middachten.
Portret van een zittende dame met donkere opgestoken krulletjes en een paar lange lokken. Ze draagt een jurk met een kanten kraag en kanten mouwen, de jurk valt breed over haar schouders, de rok is van zwart brokaat. Met haar rechterarm leunt ze op een roodfluwelen kussen met een goudkanten rand. Op de achtergrond een formele tuin en een waterval.
Ursula Philippota van Raesfelt (1643-1721), toegeschreven aan Jan de Baen, 1675-1699. Collectie Kasteel Middachten.

Inval van de Fransen

Hij popelde om die Fransozen aan de horizon te zien verschijnen in hun fatterige opgedirkte rode uniformen. Dan kon hij korte metten met ze maken! Maar de Fransman kwam niet. En eergisteren gingen er geruchten dat ze bij Lobith waren om dáár de Rijn over te steken en zo de Betuwe in te trekken. Zo konden ze de troepen van de Prins aan de IJssel ontlopen. De Staatse Generaal Montbas die de boel bij Lobith en Schenkenschans had moeten verdedigen, was gevlucht. Nou ja, een tactische terugtocht noemde hij het zelf toen hij zich meldde op het hoofdkwartier. Daar werd hij onmiddellijk gevangen genomen om zo snel mogelijk geëxecuteerd te worden wegens desertie. Terecht! Maar helaas, hij kon ontsnappen.

Op de voorgrond een rivier met een roeiboot en een praam, rechts was zeilbootjes. Aan de overkant een stadje achter een wal met een kerk en een molen.
De stad Doesburg te zien van den IJssel, Hendrik Spilman (gravure) naar Jan de Beijer, 1750. Collectie: Het Gelders Archief.

Dreiging aan de IJssel

Stadhouder Willem III had nog snel generaal Wirtz met wat troepen naar de leeggevallen plek gestuurd. Maar het mocht niet baten: De elitetroepen van de koning staken zondag, weliswaar met veel verliezen, de Rijn over om te proberen via Arnhem het verdedigingsleger van de Staten in de rug aan te vallen. Aan de ene kant de bisschoppen, aan de andere kant de Fransen. Ze konden een omsingeling niet riskeren! Ze moesten weg!

Terugtrekking

Godard van Reede van Ginkel, heer van Middachten, bevelhebber van een moedige troep trouwe ruiters, schrijft een paar dagen later beschaamd aan zijn vader: “U heeft ongetwijfeld van onze fraaie retraite gehoord”. Een understatement, want hij geneerde zich gruwelijk: het Staatse leger had zich moeten terugtrekken van de IJssellinie, de ruggengraat van de Republiek. En dat zonder de vijand in de ogen te hebben gekeken!
Toen dit nieuws bekend werd brak er een blinde paniek uit onder de bevolking van de Republiek.

ObjectInvalshoek
Eetkamer, portret van Goderd met zijn maarschalksstaf en Ursula Philippota achter de deurHet strijden voor het vaderland betekent ook het strijden voor zijn geliefden die hij moet achterlaten

Hans Strootman avatar