gravure van de belegering van limmerick

De bloedige verovering van Ierland

Dit artikel is deel 7 van 8 in de serie Glorious Revolution

Godard van Reede van Ginkel ging in 1688, samen met zijn zoon Frederik Christiaan, met Willem III mee naar Engeland. Godard was luitenant-generaal van de cavalerie. Hij maakte zich in Engeland al verdienstelijk in de strijd met opstandige Schotten maar deed nog meer van zich spreken door het “pacificeren” van Ierland.

Opperbevelhebber van het leger

Na de overwinning bij de slag aan de Boyne in juli 1690 probeerde Willem III tevergeefs de stad Limerick in te nemen. Omdat de dreiging van de aanvallen van Lodewijk XIV op het continent steeds groter werd, spoedde hij zich naar Engeland om vandaar naar het continent te varen. Hij stelde Godard van Ginkel in de lente van 1691 aan als zijn plaatsvervanger, als opperbevelhebber van het Ierse leger, met de opdracht Ierland te zuiveren. In Ierland waren veel brandhaarden van verzet die guerilla voerden tegen de Engelse troepen. De Jacobieten tegen de Williamieten.

Een geharnaste man te paard, naar links rijdend, met een aanvoerdersstaf in de rechterhand (een ritmeester).
Aanvoerder van de cavalerie (ritmeester), Jacques de Gheyn (II) (atelier van), naar Jacques de Gheyn (II), 1640. Collectie Rijksmuseum.

Ballymore

Het hoofdkwartier van de Jacobieten was het fort Ballymore. Het blokkerde de weg naar Athlone, het eigenlijke doel van Godard. In juni 1691 lukte het Godard dit fort teveroveren. Ballymore gaf zich al na een dag belegering over. Van Ginkel spaarde het garnizoen en liet vrouwen en kinderen onder begeleiding naar Dublin vertrekken. De Williamieten onder Godard verloren slechts twee kanonniers en tien soldaten. De strijd tussen de Jacobieten en Williamieten trok een zware wissel op de bevolking. De honger en ellende was zo groot dat een ooggetuige uit Godard’s kamp schreef dat zij als raven op de rottende karkassen van dode paarden af kwamen.

Athlone

Vanuit Ballymore vertrokken de troepen van Godard naar de stad Athlone, één van de belangrijkste versterkte steden van Ierland en voor de Jacobieten de sleutel tot hun defensieve positie. Athlone was strategisch gelegen aan de rivier de Shannon, de natuurlijke grens tussen Oost- en West-Ierland. De stad was verdeeld in twee delen, aan beide kanten van de Shannon. Op dag één veroverden de troepen van Godard het Engelse deel na een bestorming. Het Ierse deel werd later bestormd. Pas nadat Van Ginkel op een doorwaadbare plaats de Shannon was overgestoken, kon de bestorming beginnen. Binnen een uur was de strijd beslist.

Aughrim en Limmerick

De Ieren trokken zich terug buiten de stad en vluchtten naar Aughrim. Na Athlone’s verdediging versterkt te hebben, liet Van Ginckel er een garnizoen achter en zette de achtervolging in. Op 12 juli vond de veldslag bij Aughrim plaats en behaalde hij de beslissende overwinning. Ook nu werd er aan de kant van de Jacobieten veel bloed vergoten: zo’n 4.000 dode Frans-Ierse soldaten werden er de volgende dag op het veld geteld. In de nasleep van het gevecht kwamen nog ca. 2.000 man om waarbij sommigen in koele bloede werden gedood. Ook de gevangen genomen officieren wachtte een duister lot. Zij werden niet als krijgsgevangenen behandeld, zoals Van Ginkel had beloofd, maar werden gevangen gezet en stierven veelal aan ziekten of uithongering.

Kort daarop vielen ook de steden Galway en Limerick. Bij de verovering van Limerick ging Van Ginkel zoals gebruikelijk voortvarend te werk. Hij leidde persoonlijk de aanval op de Ierse cavalerie en bestormde een paar dagen later het fort. Op 3 oktober 1691 kon hij het Verdrag van Limerick sluiten.

Een veldslag met veel paarden en veel gedoe. Links op de achtergrond een vesting met twee kerken en een toren.
De nederlaag van de Ieren en de Fransen bij Aughrim, Daniel de Lafeuille (prentmaker en uitgever), 1691. Collectie Rijksmuseum.

Titels en landgoederen

Als dank voor zijn bijzondere verdienste schonk het Engelse parlement Godard versterkte landgoederen rondom Limerick. Maar om land op Engels grondgebied te bezitten, moest hij eerst tot Engels onderdaan genaturaliseerd worden , hetgeen geschiedde. Hij heeft niet lang van deze landgoederen kunnen genieten want een paar jaar later had het Engelse parlement spijt en werden ze hem weer ontnomen. De titels die ze hem toegekend hadden, graaf van Athlone en baron van Aughrim, mocht hij wel behouden.

Frederik Christiaan in Ierland

Frederik Christiaan (door zijn oma Fritsje genoemd) had zijn vader op zijn veldtochten in Engeland en Ierland vergezeld. Toen zijn vader opperbevelhebber van het leger werd, verving hij zijn vader als bevelvoerder van de cavalerie. Na de laatste overwinning in Limerick mocht hij het goede nieuws naar Londen brengen waar Mary in afwezigheid van Willem hem ontving. Als dank voor de overwinning kreeg Frederik een ring van Mary.

Halve lengte portret van een jonge man in uniform naar rechts gedraaid, die vol vertrouwen naar de kijker kijkt. Hij draagt een witte krawatte en een harnas dat versierd is met goud en rood. Het ovale schilderij zit in een gestoken gouden lijst met bovenop het van Reede wapen vastgehouden door twee griffioenen en gekroond met een Engelse graafskroon.
Portret van Frederik Christiaan van Reede van Ginkel (1668-1719), anoniem, 1675-1699. Collectie Kasteel Middachten (via RKD).

Verschillend perspectief op de oorlog

Tegen de verovering van Ierland, waar Godard van Reede van Ginckel dus een belangrijk aandeel in heeft gehad, wordt in Ierland verschillend aangekeken, afhankelijk of je katholiek of protestants, Republikein of Unionist bent. Nog steeds komen er regelmatig Ierse bezoekers naar het kasteel vanwege hun belangstelling naar ‘de Ginckell’ (spreek uit ‘de Kinkel’) . Het leeft nog steeds in Ierland en dat is ook niet gek als je bedenkt dat er jaarlijks Oranjemarsen gehouden worden waar King Billy de grote held is. De Republikeinen zien dit natuurlijk met lede ogen aan. De Brexit, die de grens tussen Ierland en Noord-Ierland weer een buitengrens maakt, heeft de strijd helaas weer doen oplaaien.

De twee verschillende zegels vormen samen een doorlopend ontwerp (een se-tenant). De linkerzegel heeft een frankeerwaarde van 28 Ierse pence en toont het beleg van Athlone. Deze zegel herdenkt de verovering van Athlone in 1691 en laat een artistieke voorstelling zien van de strijd om de stad. De rechterzegel, eveneens met een frankeerwaarde van 28 Ierse pence, toont Godard van Ginkel en Patrick Sarsfield. Deze zegel herdenkt het Verdrag van Limerick, dat op 3 oktober 1691 een einde maakte aan de Williamitische Oorlog in Ierland.
Een set van twee herdenkingspostzegels op 14 mei 1991 uitgegeven door de Ierse post ter gelegenheid van de 300e herdenking van de Williamitische Oorlog in Ierland (1691), 1991. Collectie Kasteel Amerongen.

Glorious Revolution

Het koningschap van Willem en Mary Willem III als Hercules

Gerelateerde berichten

Joke de Mooij avatar