Verschillende bewoners van het kasteel hebben een prominente rol gespeeld in de Vaderlandse, maar ook in de Europese geschiedenis. Zo heeft Godard van Ginkel in opdracht van stadhouder-koning Willem III Ierland veroverd en daarmee een cruciale rol gespeeld bij de voltooiing van de Glorious Revolution.
Een “glorious revolution”?
Glorious Revolution is natuurlijk een rare benaming voor een invasie door een vreemde mogendheid. John Hampden, een overtuigd Whig politicus, heeft deze naam aan de inval gegeven. ‘Glorious’ omdat de omwenteling zonder bloedverlies was verlopen, althans voor de Engelsen, niet voor de Ieren en Schotten. ‘Revolution’, hier van het Engelse “revolve” afgeleid, omdat een terugkeer naar de situatie van vóór James II (Jacobus II). Dat betekende dat er voor een machtiger parlement was bewerkstelligd.
Een katholieke troonsopvolger
James II was zijn broer Charles II (Karel II)) na diens overlijden opgevolgd. James was overtuigd katholiek, terwijl het overgrote deel van de bevolking van Engeland protestant was. Maar hij was ook voorstander van de absolutistische macht, zoals zijn grote voorbeeld Lodewijk XIV. Dat betekende dus minder macht aan het parlement. Omdat het er lange tijd naar uitzag dat James kinderloos zou blijven, werd hij gedoogd. Maar toen zijn echtgenote Maria van Modena tegen alle verwachtingen in een levensvatbaar kind gebaard had, een jongen nog wel, kregen zijn tegenstanders het benauwd. Nu had Engeland een katholieke troonopvolger! Een groep samenzwerende protestantse politici had al eerder contact gehad met Willem III om in te grijpen, maar nu drongen zij erop aan om toch zo snel mogelijk naar Engeland te komen om James II van de troon te stoten.
Hoezo onze Willem III?
James II was niet alleen de schoonvader van Willem III als ook zijn oom, want Willems moeder Mary was James’ zus. Willem had tot dan toe een redelijke verstandhouding met hem. Ze konden elkaar vooral vinden in hun passie voor de jacht te paard. Nu James een troonopvolger had, was de situatie veranderd. Willems echtgenote Mary Stuart II, de dochter van James II, was nu niet meer eerste in lijn om koningin te worden, en daarmee werd de kans klein dat Willem koning zou worden.
Waarom wil Willem naar Engeland?
Willem III had er om verschillende redenen wel oren naar om koning van Engeland te worden. Uiteraard had hij als goed protestant religieuze overwegingen. Ook belangrijk waren de constante dreiging van Lodewijk XIV voor de Nederlandse Republiek en de problematische machtsverhouding in Europa door de veroveringslust van Lodewijk XIV. Als koning van Engeland zou Willem de hele Engelse vloot tot zijn beschikking hebben én zou Lodewijk XIV een bondgenoot minder hebben.
Motieven voor de Britten
De Engelse politici die die uitnodiging aan Willem stuurden hadden ook een dubbele agenda. Natuurlijk legden zij de nadruk op hun religieuze motieven maar ook politiek speelde een belangrijke rol. Ze wilden het parlement de macht teruggeven, die bij James II verloren dreigde te gaan. Dat zij daarvoor Willem hadden uitgekozen had natuurlijk alles te maken met de familierelaties. De afzetting van James II van de troon zou omgebogen kunnen worden in een abdicatie ten gunste van zijn dochter. Het zou zo een wettige, natuurlijke troonopvolging lijken, van de ene Stuart naar de andere.
Duurzaam resultaat
Zoals de samenzwerende Engelse politici en Willem III het bedacht hadden, zo geschiedde het ook. Mary en Willem werden beiden gekroond. Engeland werd een zogenaamde dubbelmonarchie, dat wil zeggen dat beide monarchen dezelfde bevoegdheden hadden en zelf mochten regeren. Dat was nog nooit eerder voorgekomen. Bovendien werd de constitutionele monarchie door middel van de Bill of Rights weer in ere hersteld. Zij werd daarmee politiek en qua staatsvorming gemoderniseerd. Onder de regering van Willem werd ook de Act of Settlement aangenomen, die de protestantse troonopvolging duurzaam veilig zou stellen.
De fundering voor de huidige parlementaire democratie in Engeland was hiermee gelegd. De Engelsen kregen in een latere periode nog meer waardering voor hun Glorious Revolution. Terwijl in Frankrijk de Revolutie zich op bloederige wijze voltrok en ook in andere landen de absolutistische monarchieën ten onder gingen, kon in Engeland de constitutionele monarchie, een sterk parlement gekoppeld aan de monarchie, zich verder ontwikkelen.
