Twee portretten van Engelse koningen tegen een donkerrode achtergrond.

Twee Engelse koningen. En een derde.

In de Grote Zaal nemen de schilderijen van twee Engelse koningen, Charles II en James II, een prominente plek in. Samen met de schilderijen van Godard van Ginkel en stadhouder/koning Willem III vertellen zij het verhaal van de Glorious Revolution en de belangrijke rol die Godard van Ginkel daarin gespeeld heeft. Graaf Van Aldenburg Bentinck kon er geen genoeg van krijgen dit verhaal te vertellen.

Een driekwart lengte portret van Karel II, koning van Engeland, in een eenvoudige, zwarte houten lijst met een goudkleurige binnenrand. Karel staat naar links gekeerd voor een donkere houten achtergrond van hout. Hij heeft lang donker, krullend haar met een pony (waarschijnlijk een allongepruik), forse wenkbrauwen en een smalle snor. Zijn linker hand houdt hij naar buiten gedraaid in zijn zij, zijn rechter hand houdt hij langs zijn lichaam en daarmee heeft hij zijn mantel vast. Hij draagt een donkerblauwe fluwelen mantel met een witte binnenzijde en een kanten jabot. Daaronder een licht lang gewaad met wijde mouwen, bijeengehouden door een strik. Ook is een goudkleurig en blauwe koord en het handvat van een zwaard zichtbaar. Karel draagt een keten en een insigne van de Orde van de Kousenband. De kleding maakt ook deel uit van de Orde.
Portret van Karel II van Engeland (1630-1685), anoniem naar Peter Lely. Collectie Kasteel Amerongen, foto: Peter Cox.

De katholieke James II

De Glorious Revolution kent natuurlijk een lange voorgeschiedenis, die feitelijk al begint bij Henrik VIII, maar om dat te vertellen zou te ver voeren. Dit verhaal begint bij Karel II (Charles II). Toen hij kinderloos was gestorven, werd zijn broer Jacobus II (James II) koning. Jacobus was rooms-katholiek, maar het overgrote deel van Engeland was dat niet. Sterker nog er heerste een grote afkeer van die “paapse” kerk. Daarbij kwam dat Jacobus zich wel erg als zijn grote voorbeeld, Lodewijk XIV, begon te gedragen. Als een absolutistische monarch dus.

Een driekwart lengte portret van Jacobus II, koning van Engeland, in een eenvoudige, zwarte houten lijst met een goudkleurige binnenrand. Jacobus staat naar rechts gekeerd voor een donkere achtergrond houdt met pilaren. Hij heeft lang donker, krullend haar met een pony (waarschijnlijk een allongepruik). Zijn afhangende linker hand rust op een verhoging, zijn rechter hand, met pinkring, houdt hij op zijn heup. Hij draagt een donkerblauwe fluwelen mantel met een witte binnenzijde en een kanten jabot. Daaronder een licht lang gewaad met wijde mouwen, afgezet met kant. Ook is een goudkleurig en blauwe koord en het handvat van een zwaard zichtbaar. Links naast hem staat het hoofddeksel van struisvogelveren en een kroon. Jacobus draagt een keten van de Orde van de Kousenband. Kleding en hoofddeksel maken ook deel uit van de Orde.
Portret van Jacobus II (1633-1701), anoniem, kopie naar Gottfried Kneller, 19e eeuw. Collectie Kasteel Amerongen, foto Peter Cox.

Katholieke dynastie

Omdat het er lang naar uit zag dat James geen zonen zou krijgen (uit zijn eerste huwelijk overleefden alleen twee dochters, waaronder Mary Stuart, vrouw van stadhouder Willem III) werd hij getolereerd. Toen zijn tweede vrouw, Maria van Modena, onverwachts toch nog een zoon baarde die wèl overleefde, was de schrik groot. De protestanten konden hun oren niet geloven: Engeland kon nu een katholieke dynastie krijgen.

Mezzotint van een baby in een hermelijnen mantel op een kussen. Op de achtergrond een P met daarboven een kroon in een lauwerkrans.
Prince James Francis Edward Stuart (1688-1766), John Smith naar Geoffrey Kneller, 1688. Collectie National Portrait Gallery

Protestante man van Mary II

Sommigen meenden zelfs dat het kind niet van haar kon zijn en het in een beddenpan in haar bed gesmokkeld was! Er werd door vooraanstaande politici van de Whigs èn de Tories besloten stadhouder Willem III uit te nodigen zijn schoonvader van de troon te stoten. Hij was tenslotte door zijn huwelijk met Mary II, de dochter van Jacobus II, toch al bijna familie. Mary was, evenals haar zuster Anne, protestants. Hieruit blijkt maar weer: de geloofskwestie zorgde ook in Engeland voor verscheurde families.

Ovalen portret van een man met een grote bos donkere krullen en een stevige neus. Hij draagt een harnas met een witte sjaal en een blauwe sjerp. De lijst is zeer bewerkt in blauwgroen met goud. De ovalen lijst heeft een moties, onder het ovaal vaandels, vlaggen, een hond, een kanon en een scepter, daaronder een soort pedestal met daaroverheen een band met de tekst "IE MAIN TIEN DRAY". Midden boven een kroon met daaronder het monogram voor Willem / William Rex. Links een gekroonde leeuw en rechts een eenhoorn.
Portret van Koning-Stadhouder Willem III (1650-1702), toegeschreven Jan Hendrik Brandon, ca. 1699. Foto: Peter Cox, collectie: Kasteel Amerongen.

ObjectMakerDateringMateriaalVaste plek (Atlantis)
Portret van Koning-Stadhouder Willem III (1650-1702)t.g.a. Jan Hendrik Brandonca. 1699olieverf op doekGrote zaal (0897)
Portret van Jacobus II van Engeland (1633-1701)naar Geoffrey Kneller19e eeuwolieverf op doekGrote zaal (0916)
Portret van Karel II van Engeland (1630-1685)naar Peter Lelyolieverf op doekGrote zaal (0913)
Portret van een jonge Godard van Reede van Ginkel (1644 -1703)Jurriaen Ovens1661olieverf op doekGrote zaal (0823)

Gerelateerde berichten

Joke de Mooij avatar