Gravure van de Slag bij de Boyne

12 juli: Boyne of Augrim

Elk jaar herinneren de Oranjemarsen aan de overwinningen die Stadhouder Willem III en “onze” Godard behaalden in Ierland. Centraal in deze vieringen staan de twaalfde juli en de Slag bij de Boyne. Voor ons verhaal zit daar een een klein addertje onder het gras.

Oranje banier met een blauw middendeel met daarin de tekst "William Duncam Memorial, L.O.L. No. 1587" met daaronder de tekening van William III op zijn witte paard die zijn degen vooruitsteekt terwijl ze door een rivier lopen.
Banieren van een afdeling van een Oranje Orde in Belfast, 12 juli 2011. Foto: Ardfern, via Wikimedia Commons.

Wat gebeurde er eigenlijk?

In 1688 gaat Godard met Stadhouder Willem III mee naar Engeland en in 1690 trekken ze door naar Ierland. Op 1 juli 1690 vindt daar de Slag bij de Boyne plaats. Willem III leidt daarbij zijn eigen troepen en wint daarmee zijn eerste grote slag. Godard staat aan het hoofd van een eenheid van de cavalerie. Als Willem III Ierland verlaat, geeft hij het bevel over de troepen aan Van Ginkel. Na een lange veldtocht via o.a. Athlone wint die op 12 juli 1691 de Slag bij Aughrim. Hoewel deze slag uiteindelijk de beslissende slag is op Jacobus II (James II), is de winst vooral te danken aan het feit dat Saint-Ruhe aan de kant van Jacobus onthoofd werd door een kanonskogel. Omdat zijn regiment daardoor geen sturing meer had, viel het leger uiteen en werd Van Ginkel de winnaar. Uiteindelijk is er nog een korte aanval op Limerick gedaan, waarna in die plaats het bestand getekend wordt.

Een rechthoekige prent waarvan ongeveer een derde een ruiter op een steigeren paard voorstelt met een groep soldaten erachter. Ze staan op een heuvel. Dit is duidelijk het belangrijkste gedeelte van de prent. Het is van heel dichtbij en het grootst getekend. Achter de groep soldaten is een stuk van een grote tent te zien waar rook uit opstijgt. Op de tent wappert een wimpel. De ruiter op de voorgrond rijdt op een paard dat in de richting van het dal beneden, naar rechts, springt. De ruiter heeft zich naar de toeschouwer gedraaid met zijn rechterarm naar achteren. In zijn rechterhand houdt hij een sabel dat naar voren steekt. De man draagt een grote hoed met pluimen, een jas waarvan de panden over het zadel heen hangen. Om de jas zit bij de taille een sjerp. De soldaten achter hem zijn allen te voet. Het geheel oogt chaotisch. Onder het paard ligt een man op de grond, erachter ligt een vertrapt paard op de grond. Twee derde van het schilderij bestaat uit de tekening van het verder weg gelegen en daarom kleiner getekende tafereel van vechtende troepen soldaten en linksachter een kerktoren. Voor de heuvel waar de ruiter op staat, stroomt een rivier waarin ruiters zijn getekend die proberen de rivier over te steken. In het dal beneden is links een dorpje met een kerk te zien. Het is een golvend landschap waarop verschillende troepen soldaten zich voortbewegen of met elkaar in gevecht zijn. Her en der zijn rookpluimen te zien. Bovenaan zijn wolken getekend waarop verschillende vrouwen zitten, waarvan er een lijkt op een Griekse godin, die wapenschilden vasthouden, met erboven op een groot lint de tekst: 'DA GUILLELMI IBM BRITR. MARIAE.REG.HEROIENAI.P.R Daaronder een kleinere tekst die niet leesbaar is. Links op de wolk ligt een grote engel, rechts wat kleinere figuurtjes waarvan alleen het bovenlichaam te zien is. Een lijkt een fakkel in de hand te hebben.
Slag bij de Boyne, Romeyn de Hooge, 1691. Collectie Kasteel Amerongen.

Herdenken

In de jaren die volgen wordt op 12 juli de slag bij Aughrim herdacht. In 1752 gaat Engeland echter over van de Juliaanse op de Gregoriaanse kalender. Hierdoor valt de slag bij Aughrim opeens op 23 juli en die bij de Boyne op 11 juli. Als in 1795 de Orange Order opgericht wordt zijn er verschillende redenen om de Boyne te gaan herdenken: het was een klinkender overwinning en Willem III had de slag zelf gewonnen. Dus de 12de juli blijft gehandhaafd, maar nu wordt Willems overwinning bij de Slag om de Boyne herdacht. Jammer voor Van Ginkel…

BronnenFeiten
Wikipedia (2020). Battle of the Boyne. Benaderd 27 november 2020.1 juli 1690
Rol Willem III
Wikipedia (2020). Godert de Ginkell. Benaderd 27 november 2020.Positie in de Battle of the Boyne
Wikipedia (2020). Battle of Aughrim. Benaderd 27 november 2020.De winst bij Aughrim
Wikipedia (2020). The Twelfth. Benaderd 27 november 2020.Oranje orde en kalenderwisseling
NB: ik heb met name de Engelse wikipedia gebruikt, omdat de Nederlandse hier ernstig tekort schiet! Pagina’s zijn summier of niet-bestaand (Aughrim, the Twelfth)

Gerelateerde berichten