De donkere ogen van Charles II

Willem III doet Charles II een vredesvoorstel

Dit artikel is deel 12 van 12 in de serie Rampjaar: 3e Engels-Nederlandse Oorlog
Dit artikel is deel 8 van 8 in de serie Rampjaar: Diplomatie
Dit artikel is deel 8 van 8 in de serie Rampjaar: Willem III

Nadat de onderhandelingen met de afgezanten van de Engelse koning Charles II (Karel II) op niets uitgelopen waren en Engeland zelfs het Verdrag van Heeswijk met Lodewijk XIV gesloten had, deed Willem III eigenmachtig nog een ultieme poging om de gunst van Engeland te verkrijgen.

Portret van een ban met een lang gezicht, een flinke neus en dikke lippen. Het gezicht is ietwat geplooid. Hij heeft donkere ogen, lange donkere krullen en hij draagt een harnas met een kanten jabot.
Koning Charles II, studio van John Riley, 1680-1685. Collectie National Portrait Gallery.

Geld, Suriname en een kroon

Hij deed eind juli via de Engelse gezant Gabriël Sylvius een vredesvoorstel, waarin hij de Engelse koning Charles II een oorlogsvergoeding van vier miljoen gulden aanbood plus de teruggave van Suriname. Willem zelf zou soeverein vorst worden van de Nederlanden onder de bescherming van zijn oom Charles II. In ruil daarvoor moest Charles de steun aan Frankrijk staken. Charles weigerde.

Kaart van Suriname, geel omrand, de gebieden gekleurd. Bergen, vegetatie en gebouwen, vestigingen ingetekend. Rechtsboven de kompasroos, met schaal in Duitse mijlen en Urengaans. Geeft voornamelijk het gebied ten oosten van Paramaribo weer, het noordoostellijk deel van het huidige Suriname.
Kaart van Suriname, Joachim Ottens, 1713 – voor 1718. Collectie Rijksmuseum

Onderhandelingen in perspectief

Deze geheime onderhandelingen zijn pas jaren later bekend geworden en zijn volgens sommige historici een smet op het blazoen van Willen III. Volgens hen zocht hij persoonlijke eer en glorie en was hij erop uit de koningstroon te verwerven. Volgens andere, meer oranjegezinde historici heeft Willem in deze voor de Republiek zo moeilijke tijd een zo gunstig mogelijk vredesvoorstel proberen te verkrijgen. Hoe het ook zij, hij was wel zijn boekje te buiten gegaan door eigenmachtig, zonder instructies van de Staten Generaal te handelen.

De beëdiging van prins Willem III tot stadhouder van Holland en Zeeland door de Staten-Generaal, 10 juli 1672. Aan de muur portretten van de stadhouders Willem I, Maurits, Frederik Hendrik en Willem II.
Willem III wordt ingezworen als stadhouder, 1672, Bernard Picart (atelier van), 1728. Collectie Rijksmuseum
BronnenFeiten
Dreikämper, Petra (1998). Redeloos, radeloos, reddeloos, De geschiedenis van het Rampjaar 1672. Hilversum: Verloren.p. 68, 69: overleg Willem III en Sylvius
ObjectInvalshoek
Portret van Karel II in de grote zaal en portret van Willem III in grote zaalKarel II dacht macht te hebben over zijn neef. Bentinck brengt de twee in schilderij bij elkaar, omdat hij dol is op het vertellen van dit soort verhalen.

Gerelateerde berichten

Joke de Mooij avatar