Kasteel Amerongen
Perspectieftekening van een vesting

Van Bentheim naar Groningen

Marion vd Hurk
Dit artikel is deel 13 van 14 in de serie Rampjaar: Tweede Münsterse Oorlog
Dit artikel is deel 6 van 7 in de serie Het Rampjaar militair: veldtochten
Dit artikel is deel 10 van 11 in de serie Rampjaar militair: steden en vestingen

Nadat diverse steden en vestigingen in Overijssel waren ingenomen, vertrok de Bisschop van Münster, Bernhard von Galen, in juli 1672 vanuit Bentheim richting Groningen. Bij steden op zijn route heerste paniek. Coevorden stond bekend als onneembaar, maar desondanks moest Carl van Rabenhaupt de stad aan Von Galen laten. De Münsterse legers kwamen vervolgens op 12 juli aan bij Bourtange.

Portret van een serieuze man in een harnas. Hij draagt een grote pruik die voorbij zijn schouders uitkomt in een pijpenkruk. Hij draagt een jabot en in zijn rechter hand heeft hij een maarschalksstaf. Zijn linkerhand rust op zijn helm.
Kolonel Bernhard Johan van Prott, David Sijmons, 1678. Collectie Groninger Museum.

Bernhard Johan van Prott

Westerwolde (behalve Bourtange zelf), delen van het Oldambt en het Westerkwartier vielen al snel in de handen van Von Galen. De Münsterse opperbevelhebber Heinrich Martel eiste vervolgens de vesting Bourtange op in naam van de bisschop. De bevelhebber, kapitein Bernhard Johan van Prott (zijn vader was hertog van Oldenburg), weigerde uiteraard. Martel probeerde Prott nog om te kopen door hem geld (200.000 goud guldens) en een adellijke stift in Westfalen te beloven als hij zich zou overgeven. Dappere, trouwe Prott weigerde. Von Galen moest na dagen beschietingen zijn meerdere in Prott erkennen. Bourtange werd niet ingenomen. De terugtrekking van de Duitse troepen door de moerassen werd een ramp. Het gebied rond Bourtange was namelijk een moeras dat alleen ‘s zomers via een smal karrenspoor toegankelijk was. 

Dan maar door, via Winschoten naar Groningen. Op 15 juli, dus in één dag, werden de Nieuweschans, de Oudeschans, het Huis te Wedde en de vesting Winschoten ingenomen.

Troepenbewegingen via Overijssel en Drenthe naar Groningen. Met zwarte pijlen zijn de bewegingen van de bisschoppelijke troepen aangegeven: van Bentheim via Coevorden, Bourtange en Winschoten naar Groningen.
De bewegingen van de Duitse troepen van 10 tot 21 juli 1672. Fragment uit: De troepen bewegingen van 18 juni tot 21 juli 1672.
Tekening van de vesting Bourtange. De vesting heeft de vorm van een soort vallende ster. Op de voorgrond een paar mensen. Boven de titel Boertange in Perspective.
Boertange in Perspective, Egbert Haubois, 1652-1675. Collectie Groninger Archieven.

De stad Groningen

Toen men in Groningen hoorde dat de vijand eraan kwam werden delen van de provincie langs de lijnen Groningen – Delfzijl (Damsterdiep) en Groningen – Zoutkamp (Reitdiep) onder water gezet. Onder ander door deze maatregel lukt het het Münsterse leger niet om Groningen in te nemen. Geteisterd door ziektes onder de soldaten besluit het Münsterse leger ook af te zien van de belegering van Friesland en terug te keren naar Overijssel.

Historische kaart van het beleg van Groningen door de bisschoppen van Keulen en Münster, van 9 juli tot 16 augustus (oude tijdrekening; in de nieuwe tijdrekening: 22 juli - 27 augustus) in 1672. Kaart van het gebied Groningen (zuidelijke deel van de vesting) - Essen - Haren - huis Hemmen. Rechtsboven: verklaring van de letters. Titel links onder in versierd cartouche. Met schaalstok
Kaart van de Belegering van Groningen, Jan D. Fries, 1672. Collectie Groninger Archieven.
Bronnen
Buursma, Albert. Een Bourtanger held in het Westerkwartier. Op: De verhalen van Groningen. Benaderd: 6 maart 2022
Canon van Nederland. Bommen Berend; Tijd van regenten en vorsten. Benaderd: 6 maart 2022

Gerelateerde berichten

Marion vd Hurk avatar
Marion vd Hurk
Naast mijn werk als instructeur Eerste Hulp en auteur van diverse EHBO boeken, ben ik hier sinds januari 2001 rondleider. Geschiedenis vond ik van jongs af aan boeiend en leerzaam. Het terrein van Kasteel Amerongen oplopen voelt als thuiskomen. Ik leid dan ook graag bezoekers rond in dit kasteel met zijn boeiende historie.