Een huis vol verhalen

Bijna onverwacht had Lodewijk XIV tijdens zijn opmars naar de Republiek Maastricht alleen omsingeld en niet aangevallen. Toch laat hij het daar niet bij. Eind mei 1672 bezet de Prins van Condé kasteel Valkenburg. De Staatse toepen waren zwaar onderbemand, waardoor de Fransen met maar 200 man de ‘poort naar de Republiek der Verenigde Provinciën’ open konden zetten. Willem III zou het er niet bij laten zitten: geen strategische post voor de Fransen in Zuid-Limburg!

Naar Maastricht

Zonder zich iets aan te trekken van de waarschuwing van Godard Adriaan van Reede, trok Willem III in november 1672 met zijn cavalerie (inclusief Godard van Reede van Ginkel!) naar Maastricht om orde op zaken te stellen. Hij verwachtte dat de Staatse, Brandenburgse en keizerlijke legers daar samengevoegd zouden worden of eventueel later apart zouden optreden. Willem III had verder de hoop om in Limburg de Franse troepen aan te kunnen vallen.

Wat een deceptie! De Franse troepen had zich inmiddels verschanst achter de Roer. De rivier was na de voortdurende regenval buiten zijn oevers getreden, waardoor Willem III de Fransen niet kon aanvallen.

De bondgenoten

Ook het samengaan met de legers van de Keurvorst en de Keizer werd een deceptie. Willem III verzocht ze de Rijn over te steken. De beide legers, met Godard Adriaan van Reede in hun midden, bevonden zich ondertussen in de streek van de Moezel, rond Frankfurt am Main. Daar bezorgden ze de bewoners veel overlast. Eind november sloegen ze weliswaar bruggen over de Main en de Rijn, maar dat was alles. De Rijn werd niet overgestoken.

Kasteel Valkenburg

Op 6 december leidde de commandant van Maastricht, Georg van Waldeck-Eisenach, de Staatse troepen naar het door de Fransen veroverde kasteel Valkenburg. Het kasteel was zo oud en zo stevig gebouwd dat het zware kanonskogels kon verdragen, dus bombarderen had geen zin. Dus werd er een andere manier gezocht om het kasteel te veroveren. Er werden gangen gegraven tot onder de kasteelmuur. Maar ook de Fransen konden tunnels graven! Als de vijanden elkaar daar in de diepte troffen, dan werden buskruit en musketten gebruikt om elkaar uit te schakelen. In de tunnels! De Staatse troepen vorderden snel en de Fransen vroegen om een ‘staakt het vuren’. Er volgden onderhandelingen, oorlogsbuit werd ingenomen en Fransen tot krijgsgevangenen gemaakt.

De vernietiging van Kasteel Valkenburg

Willem III geeft dan opdracht om tot totale vernietiging van kasteel Valkenburg over te gaan. Nooit meer zou het in Franse handen mogen vallen en gebruikt worden als strategisch punt. Aan deze vernietiging zit nog een Amerongs tintje. Willem III gaf de opdracht om Kasteel Valkenburg te vernietigen aan de gouverneur van Den Bosch, John Kirckpatrick. Kirckpatrick kwam in 1630 met een Schots regiment naar de Republiek en daar maakte hij snel millitaire carrière. Kennelijk maakte hij ook al snel indruk op Jacques Wijts, want al in 1635 laat hij een portret van Kirckpatrick schilderen voor zijn serie officiersportretten. In 1670 wordt hij benoemd tot Gouverneur van Den Bosch.

En door!

Willem’s plannen om samen te gaan met de Brandenburgse en keizerlijke troepen én om de Fransen aan te vallen waren allebei niet gelukt. De overwinning van Valkenburg was een schrale troost, maar gelukkig was er nog plan B: op naar Charleroi!