Het balkonnetje: anekdote of toch niet?

Als ik met bezoekers in de eetkamer ben wordt er vaak naar het balkonnetje gevraagd. “Daar weet ik iets leuks over te vertellen”, zeg ik dan. “Maar eigenlijk weet ik niet of het wel echt zo gebeurd is”.
Ik vertel dan: 
“Dat balkonnetje daar boven is eigenlijk een orkestbakje waar musici konden zitten spelen bij feestelijke diners.

Vierkante foto van een kamer met een parketvloer en een stucwerkplafond met medaillons. Links een wand met een cremekleurige lambrizering met gouden ornamenten. In het midden bovenin twee deurtjes met daaronder een nep-balustrade. Daaronder een nis met spiegels en een goudkleurige klok erboven. In de nis staat blauw keramiek. Midden op de vloer ligt een tapijt met daarop een houten ovalen tafel met daaromheen acht stoelen. In de rechterwand zitten drie ramen, daartussen is de muur bespannen met groen textiel en er hangen schilderijen en spiegels. Er hangen geel/gouden gordijnen met lambrequins. Tussen de ramen staan commodes. In de hoek staat een beschilderd kamerscherm. In het midden hangt een eenvoudige kroonluchter.
Interieur eetkamer Kasteel Amerongen met minstreel galerij, ca. 2002. Foto: Ton van der Wal, collectie: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Boven de nis in de achterwand de deurtjes van de minstreelgalerij.

De bekeken keizer

Nu was het geval dat de keizer was geboren met een ongelukkig linkerarmpje. Daar kon hij weinig mee. Maar hij geneerde zich dat de musici op het balkonnetje zicht hadden op het gestuntel met zijn speciale vorkje waaraan ook een snijkantje zat (de Kaisergabel). En hij zat uitgerekend hier op de hoek van de tafel vlak onder het balkon. Andere varianten van dit verhaal zijn dat hij niet wilde dat de muzikanten in het decolleté van zijn vrouw konden kijken en dat het protocollen zo was dat je niet op de keizer neer mocht kijken (letterlijk en figuurlijk). Kortom, het zinde de keizer niet dat de muzikanten daar boven naar hem konden kijken en hij heeft gevraagd of er misschien iets voor kon worden gehangen. Er is gekozen voor een groot schilderij. Maar nu komt het…

Op deze zwart-wit foto van een grote, rijk gedecoreerde kamer of zaal zijn een korte zijde een gedeelte van de lange zijde te zien. Ook is een gedeelte van het met stucwerk versierde plafond in classicistische stijl te zien. Een gedeelte van een leeg, groot gestuct ovaal met daaraan vast een kleiner gestuct ovaal is te zien. De vlakken buiten de ovalen zijn druk gedecoreerd. Aan het plafond hangt een kroonluchter van twee, waarschijnlijk koperen bollen, de ene groter dan de ander, boven elkaar. Onder de onderste bol hangt een koperen versiersel. Boven het versiersel ontspringen als het ware zes gebogen armen van een kandelaar met kaarsen erin. Slechts de voorste drie zijn te zien. De kroonluchter lijkt aan een stuk fluwelen textiel opgehangen. In de achterwand van de zaal is een alkoofvormige open kast gemaakt rijkelijk versierd met vijf glazen panelen met daaromheen goudkleurige guirlandes en andere decoraties. Erboven hangt een goudkleurige klok in de vorm van een zon. Daarboven hangt een groot, donker schilderij, even breed als de buffetkast, waarop vaag twee figuren te zien zijn. Onder de buffetkast zijn drie lichtgekleurde deurtjes in dezelfde kleur en stijl als de rest van de lambrisering van de kamer. De wanden zijn in rechthoekige panelen verdeeld door dubbele goudkleurige lijsten die de suggestie van pilasters wekken. Voor de buffetkast staan twee stoelen met gebogen poten en gebogen open rugleuning. Naast de linkerstoel staat een klein tafeltje met lichtgebogen, dunne poten. Naast de rechterstoel is nog een klein gedeelte van eenzelfde tafeltje te zien. Aan de linkerkant van de achtermuur is een deur met daarboven een schilderij van een man met een witte kraag. Dit is slecht te zien. Dit schilderij wordt geflankeerd door een ander schilderij op de zijwand, eveneens boven een deur.Dit schilderij heeft een rijkere omlijsting en geeft een vrouw met decolleté weer. Op de grond ligt een soort Perzische kleden, in het midden een lichtgekleurd kleed, ernaast een donkerder gekleurd. Linksvoor staat op het lichte kleed een gemiddeld grote, ovalen tafel met daarover een eenvoudig, bruin kleed. Rechtsachter is een stuk van een donker kamerscherm te zien met daarvoor een meubelstuk met twee ronde bladen boven elkaar, de bovenste kleiner dan de onderste. Links in de hoek is nog een klein rond tafeltje te zien,
Eetkamer, jaartal onbekend. Collectie Kasteel Amerongen

Het gaatje

De muzikanten achter het schilderij wilden natuurlijk goed in de gaten houden, hoe ver de keizer met zijn maaltijd was en of hij al aan het toetje was begonnen want dan konden zij hierop inspelen wat betreft de keuze van muziek. Wat deden ze dus: Ze prikten een gaatje in het schilderij! Stel u voor, een schilderij wat al eeuwen oud was. Het schilderij hangt hier nog steeds in het kasteel. Met gaatje, maar helaas niet op een zichtbare plek.
Of het verhaal nou echt zo gebeurd is, dat is niet zeker, maar wel leuk om te vertellen!” 

Hans Strootman avatar