Naarden vanaf de Zuiderzee met een zeilboot met de wind in de zeilen op de voorgrond.

Een windstille aanval op Naarden

Dit artikel is deel 13 van 16 in de serie Rampjaar militair: steden en vestingen
Dit artikel is deel 6 van 7 in de serie Rampjaar in Holland en Zeeland
Dit artikel is deel 35 van 38 in de serie Rampjaar: Hollandse Oorlog

De inundaties van de waterlinie waren zo uitgevoerd dat het door de Fransen bezette Naarden niet achter de waterlinie lag. Daardoor voelte Johan Maurits van Nassau-Siegen zich niet veilig in Muiden en ook de Staten hadden er een zwaar hoofd in. Willem III, de stadhouder, bedacht een plan om Naarden te ontzetten en hierna het bezette Utrecht te heroveren zonder dus vanuit Naarden de kans te lopen in de rug te worden aangevallen. Hij liet kades herstellen en pontonbruggen maken.

Schematische kaart van De Republiek, links boven Amsterdam, links onder Dordrecht. Rechts Utrecht en Gorinchem. In het midden is een groot blauw vlak dat van de Zuiderzee (tussen Muiden en Naarden) naar links afbuigt richting het Haarlemmermeer, dan smaller wordt tot Woerden. Tussen Woerden en Gouda is er een smal stuk dat dan weer breed wordt rondom de Lek. Het deel tussen de Waal en de Lek is heel breed tot Gorinchem waar het weer smaller wordt. Het onderste stuk ligt onder de Waal bij Gorinchem.
Oude Hollandse Waterlinie, Niels B. Bron: Wikimedia Commons

Het plan van aanval

Van vier kanten zou Naarden in de vroege ochtend van 28 september 1672 worden aangevallen. De jonge Rijngraaf van Salm zou vanaf de Zuiderzee een aanval doen. Hij zou in de nacht met zijn schepen vol soldaten vanuit het vrije Amsterdam richting de vesting varen. En hoewel het lastig laveren was met een zuidwestelijke septemberwind, durfden de schippers het aan! Het codewoord was “Vive Orange et Amsterdam”. Maar uitgerekend op deze herfstdag was er in het natte koude kikkerlandje geen zuchtje wind en zonder de troepen van van Salm zou de expeditie te riskant zijn!

Dus helaas, in deze belangrijke, windstille nacht werd de aanval op Naarden afgeblazen.

Gravure vanaf de Zuiderzee naar Naarden. Op de voorgrond een roeibootjes, daarachter zeilbootjes. Op de achtergrond de kerk en de bastions van Naarden.
Gezicht op Naarden vanaf het water, Gaspar Bouttats (1674). Collectie Zuiderzeemuseum Enkhuizen. Tekst onder het origineel: Naerden in Hollant light een goede myle van Muyden en Weesp, is de Hooft-stadt van Goeylandt welck Balieuschap sijnen naem heeft van Goedele Abdisse van ‘t Clooster Altena. Een wel bekent Stedeken door de drappery en Naerdsche laeckenen. Heeft sijn beginsele uyt de ruine van het oude Naerden bij de Zuyder Zee, het welck eertydts door den Bisschop van Vtrecht gheruineert is. Anno 1572 wiert het Stedeken door Don Frederico Sone van den Hertogh van Alba ghedwongen ende Borghers tusschen branden en moorden meestendeel hun huysen gheplundert, dan is daer nae weder aen den Staet van Holland ghecomen: Nu verovert door LOVYS den XIV, Coninck van Vranckryck Anno 1672

Rampjaar militair: steden en vestingen

Amsterdam en Willem III Een stormachtige aanval op Naarden

Rampjaar in Holland en Zeeland

Prins Willem III kapitein-generaal én stadhouder Een stormachtige aanval op Naarden

Rampjaar: Hollandse Oorlog

De wreedheid van de Fransen op het platteland Een stormachtige aanval op Naarden

Gerelateerde berichten

Hans Strootman avatar