Margaretha en de militaire carrière van haar zoon

Godard, geboren in 1644, was enig kind van Godard Adriaan van Reede en Margaretha Turnor. Meestal komen we hem tegen onder de naam van Godard van Reede Ginkel. Bij zijn overlijden in 1703 had hij een militaire carrière achter de rug om trots op te zijn. Van ritmeester klom hij op tot de hoogst voor hem bereikbare rang, die van opperbevelhebber van het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Zijn moeder Margaretha zou hem in zijn loopbaan als een moederkloek nauwlettend volgen en stimuleren. Hoewel ze het in haar brieven steeds had over ‘heer van Ginckel’, bleef het een leven lang een moeder-kind verhouding.

Portret ten halve van een beetje een blekige jongen met vlassig haar, donkere ogen en een smalle mond met volle lippen. Hij draagt een kort wit sjaaltje om zijn nek, een kuras en daaronder een okergele wambuis met openvallende mouwen. Daaronder heeft hij witte mouwen. Om zijn middel heeft hij een oranje sjerp.
Godard van Reede van Ginkel, 1659, Cornelis Jonson van Ceulen. Collectie Kasteel Amerongen.

Levenswerk

Toen Godard op jeugdige leeftijd geportretteerd werd, droeg hij een militair tenue. Het was toen al duidelijk dat hij als pasbenoemd officier een militaire loopbaan ambieerde. Daar kreeg hij in de loop van zijn leven ook alle gelegenheid voor. Van zijn negenenvijftig levensjaren zou hij er dertig doorbrengen in oorlogstijd.

Eerste stappen in oorlog

In het Rampjaar klom Godard  op van kolonel van een regiment ruiters tot plaatsvervangend generaal-majoor. Bij de aanval op de door de Fransen bezette vesting Woerden viel Godard bij zijn meerderen op door zijn dapperheid. Tot zijn en Margaretha’s teleurstelling leverde het hem evenwel geen bevordering in rang op. En dat ondanks de lovende woorden van stadhouder Willem III. ‘Ik kan niet segge hoezeer mij dit spijt’, schreef ze, vooral vanwege ‘de smaet voor de werlt’ die haar zoon hierdoor was aangedaan. Wat was ze in haar wiek geschoten!

Moeder wordt ongeduldig

Er waren meer momenten van teleurstelling. In 1677, Godard was inmiddels generaal-majoor geworden, schreef moeder Margaretha dat hij best wat meer voor zichzelf mocht opkomen. Hij was te timide en daardoor maakte hij veel te langzaam promotie. Eigen schuld, zo meende ze. Meer dan eens spoorde ze haar zoon dan ook aan assertiever te zijn. ’Sonder eijsche krijgcht men seeckerlijck niet[s].’ Uit de brieven van Godard krijgen we niet de indruk dat hij de raad van zijn moeder heeft opgevolgd. Wel vroeg hij zijn vader meermalen om een aanbevelingsbrief te sturen, wanneer er weer een hoge post verdeeld werd.

In een ovaal is het beleg van Luik deels getekend, deels geknipt. Links (geknipt) de stad Luik met allemaal mortieren die daar bommen op droppen, verder naar rechts (eveneens geknipt) een paar kanonnen en aanstormende ruiters. Op de voorgrond de naderende troepen, kanonnen en een tentenkamp (getekend). Het ovaal is versierd met acanthus bladeren, bloemguirlanden en engeltjes. Bovenaan een schelp met een kroon. Onderaan het wapen van Van Ginkel (gecombineerd Van Reede en Duitse Orde) met aan weerszijden oorlogstuig.
Knipwerk van het beleg van Luik in 1702, anoniem, 1702-1725. Collectie Kasteel Amerongen.

Zoon aan het front

Moederlijk waren haar zorgen als Godard ten strijde moest trekken. Met verlangen keek ze dan uit naar een bericht. Ze maakte zich zorgen als ze, meer dan eens, hoorde dat haar zoon ziek te velde lag. Toen hij in 1676 in Antwerpen twee maanden ziek lag, volgde ze vanuit Amerongen met zorg het ziekteverloop. Ongetwijfeld zal ze twee jaar eerder geschrokken kennis genomen hebben van het feit dat haar zoon in een veldslag door een pistoolkogel aan zijn linkerschouder was verwond.

Succes

Uiteindelijk overheerste toch de trots. Toen Godard in 1691 opperbevelhebber van het leger in Ierland was geworden en dankzij zijn militaire successen in de Glorious Revolution zich graaf van Athlone mocht noemen, deelde ze onverholen mee in de roem van haar zoon. Hij had dan toch maar de militaire top bereikt, al had het, wat haar betreft, wat sneller mogen gaan.

Een schilderij met een zwarte lijst waarbinnen een goudkleurige lijst. Een man van ongeveer 30-jarige leeftijd in een zwart harnas is driekwart geportretteerd. Hij staat schuin op de toeschouwer en kijkt die aan. Zijn rechterschouder is naar voren gekeerd. Hij heeft een vol gezicht met een onderkin. Hij heeft donker krullend haar (of een pruik) tot net op zijn schouders In zijn rechterhand heeft hij een officiersstaf. Om zijn hals heeft hij een witte doek geknoopt. Bij zijn rechterarm komt een wit stukje textiel onder het harnas uit.
Godard van Reede van Ginkel, Gottfried Kneller, 1692. Collectie Kasteel Amerongen. Foto: Peter Cox.
AanleidingInvalshoek
De meeste portretten in huis gaan over de militaire carrière van Godard.
Grote zaal: portret ten voeten uit van Ovens en jeugdportret van Janson van CeulenStart van de militaire carrière
Galerij: Margaretha en Godard bij elkaar op de portrettengalerijRelatie moeder zoon
Eetkamer ten voeten uit en bibliotheek boven de kast Hoogtepunt carrière en Ierland
Lodewijkskamer: portret van Margaretha TurnorEen gezicht getekend door zorgen om haar zoon (en man)
MoederdagDe zorgen van een moeder over haar kind(eren) houden nooit op

ObjectMakerDateringMateriaalVaste plek (Atlantis)
Portret van Godard van Reede van GinkelC. Janson van Ceulen1659Olieverf op doekGrote zaal Zuid-West (0843)
Portret van Godard van Reede van GinkelJ. Ovens1661Olieverf op doekGrote zaal Oost (0823)
Portret van Godard van Reede van GinkelJ.C. Merck17e eeuwOlieverf op doekEetzaal Zuid (0824)
Portret van Godard van Reede van GinkelGottfried Kneller1692-1700Olieverf op doekBibliotheek Oost (0844)
Portret van Godard van Reede van GinkelVan der Heyden17e eeuwOlieverf op doekGalerij Zuid (0812)
Portret van Margaretha TurnorJ. Ovens1660-1661Olieverf op doekGalerij Noord (0811)
Portret van Margaretha TurnorJ.H. Brandon1693Olieverf op doekLodewijkskamer (0841)

Leunis van Klinken avatar