Moeras met plassen

Friesland en Bommen Berend

Dit artikel is deel 14 van 14 in de serie Rampjaar: Tweede Münsterse Oorlog
Dit artikel is deel 14 van 14 in de serie Rampjaar militair: waterlinies
Dit artikel is deel 8 van 8 in de serie Rampjaar: Bernhard van Galen

Nadat de bisschop van Münster zich stukgebeten had op Groningen, twijfelde hij of hij zou door stoten naar Friesland. Ook Friesland kende namelijk een waterlinie.

Een list

Hans Willem van Aylva, die de leiding had over de verdediging van de linie, had eigenlijk te weinig troepen om Von Galen tegen te houden. Zijn list was om zijn kleine leger heel snel van schans naar schans te laten trekken. Zij waren sneller dan de Duitse verkenners die bij elke schans een troepenmacht zagen en het idee kregen dat in Friesland een enorme legermacht hun opwachtte. De Waterlinie hield uiteindelijk Von Galen ruim een jaar tegen.

Portret van Hans Willem, baron van Aylva (1635-91), generaal-majoor, genoemd 'de ontzaglijke generaal'. Kniestuk, in een ovaal, staande in wapenrusting in een landschap, commadostaf in de rechterhand, de helm rechts op een rots.
Hans Willem, baron van Aylva (1635-1691), Hendrick de Valck, 1693-1717. Collectie Rijksmuseum.

Moeras

Het ging er rond de schansen bij deze linie heftig aan toe, het lukte Bommen Berend (Von Galen) tot vlak bij Heerenveen te komen, waar Hans Willem van Aylva gelegerd was. Maar deze stad was versterkt met dubbele grachten en een aarden wal. Bovendien was de omgeving moerassig. Aan de zuidkant van de Friese waterlinie, bij Blokzijl, werden de Friezen bijgestaan door een Hollandse vloot. In de nacht van 18 op 19 augustus vielen de Münstersen driemaal aan. Zonder succes. De Friezen hadden het weer mee: er stond een krachtige zuidwestenwind, die het water van de Zuiderzee zo de Tjonger en de Linde in blies. Hierdoor werd het moerasland nog zompiger. De paarden en de kanonnen van Bommen Berend zakten weg in de blubber. Op 2 september 1672 trok Bommen Berend zich terug.

Vlak landschap met een moeras en enkele vogels.
Het Moeras, Anton Mauve, 1885-1888. Collectie Rijksmuseum.
Verder lezen
Piet van der Lende. De algemene gebeurtenissen in het Rampjaar 1672. Op: Geschiedenis van de Stellingwerven en Noordwest Overijssel (Steenwijkerland).
GrootSA (2022). Bommen Berend en de Friese blubber.

Gerelateerde berichten

Marion vd Hurk avatar