Deze weken kijken we weer allemaal met open mond naar de traditie en het ceremonieel in Engeland. Wij Nederlanders zijn minder goed in ‘pomp and circumstance’ (indrukwekkende, formele ceremonies of activiteiten) en traditie. Bij ons is het koffertje van de Derde Dinsdag in September alweer aan vervanging toe. Bekend is het broodje kaas dat Wim Kok bij een Europese lunch wilde serveren. Zelfs onze eigen Stadhouder Willem III vond zijn kroning tot koning van Engeland in 1689 een komedie en had het over paapse ceremonieën…
Engels ceremonieel in Amerongen
In Kasteel Amerongen zijn verschillende verwijzingen te vinden naar het Engels koningshuis en de ceremoniële kant daarvan. ‘Onze’ Godard van Reede van Ginkel kreeg na zijn overwinningen in Ierland in 1691 de titel Graaf van Athlone. Naar goede Engelse gewoonte, vererft deze titel steeds op de oudste zoon.
Charme
Godards nazaat Frederik Christiaan Reinhard hecht veel waarde aan adellijke titels. Hij probeert in Engeland dezelfde rechten bij zijn graafstitel te krijgen, die de ‘gewone’ Engelse adel heeft, maar dat gaat niet zonder slag of stoot. Als een soort charmeoffensief laat de familie het Wedgwoodservies maken met daarop de A van het Ierse Athlone en daarboven een typisch Engelse gravenkroon (Earl’s coronet). In de collectie van Kasteel Amerongen is ook een echte gravenkroon aanwezig. De kroon lijkt op de kroon van het servies: acht punten met daarop parels en tussen de punten aardbeienbladeren.
Hogerhuis en kroning
Frederik Christiaan Reinhard krijgt uiteindelijk een zetel in het (Ierse) Hogerhuis1Het Ierse Hogerhuis wordt in 1801 ontbonden en de Ierse adel wordt opgenomen in het Britse House of Lords. Hij en zijn kinderen nemen dan ook als ‘peers’ (adel) deel aan Engelse ceremonies. Een graaf draagt die coronet alleen bij de kroning van een koning of koningin. Frederik Christiaan Reinhard heeft zelf geen kroning meegemaakt, want de hele periode dat hij in Engeland woonde, zat King George III op de troon. Zijn zoon Reinhard Diederik Jacob, de 7e graaf, was waarschijnlijk aanwezig bij de kroning van King George IV in 1821. Het is lastig te achterhalen of hij er daadwerkelijk was want er waren veel ‘knights and peers’. Het kostuum dat wij hebben is kenmerkend voor specifiek de kroning van George IV.
To give a detail of the Knights and Peers is not necessary in this place. To attempt a description would be an absurd rashness. About one thousand persons of distinction, all attired in robes of such splendour, that art seemed to be exhausted, and the eye dazzled till the dead swam, followed one another, at no very slow pace. The spectators would willingly have dwelt upon the brilliancy of nearly each one for a long period, instead of which one vision of glory followed another, till a glittering confusion of ideas banished all distinct recollection from the mind.2Vrije vertaling: Het is niet nodig om de ridders en adel hier in detail te bespreken. De poging tot een beschrijving zou al belachelijk roekeloos zijn. Ongeveer duizend belangrijke personen, allen gekleed met zulke pracht, dat kunst uitgeput lijkt te zijn en de ogen verblind door alle hoofden met goud die elkaar opvolgenden in een behoorlijk tempo. De toeschouwers zouden ieders schittering een langere tijd willen bekijken, tot de glimmende wirwar van ideeën elke afzonderlijke herinnering zou overschaduwen.
Saunders’s News-Letter – 21 juli 1821 (via The British Newspaper Archive)
Kroningsmantel en parlementaire ceremonies
Het ceremoniële pak dat hij met de coronet bij de kroning mogelijk gedragen heeft, is nog in Amerongen aanwezig. De rode mantel die erbij hoort, heeft alleen geen versiering. Voor een kroning zou er een hermelijnen kraag op moeten zitten. In de eetzaal hangt een portret van Hans Willem Bentinck die zo’n mantel draagt. De zwarte puntjes zijn de staartpuntjes van de wintervacht van de hermelijn. Als graaf mag je drie rijen hermelijnstaarten dragen. Hans Willem Bentinck werd ook door Willem III tot graaf benoemd en was na Willems dood bij de kroning van diens schoonzus Queen Anne tot de nieuwe koningin van Engeland.
De mantel die voor parlementaire ceremonies gebruikt wordt, heeft rode en gouden banden. Op het portret van Frederik Christiaan Reinhard op de galerij zie je die mantel nonchalant op een tafeltje achter hem liggen.
Moderne peers
Bij de begrafenis van Elisabeth waren de peers eenvoudig gekleed, maar bij de kroning van Charles zullen ze hun ceremoniële kleding aan doen. Voor ons zijn er in ieder geval een paar geheimen minder: we kunnen graven herkennen aan hun ‘coronet’ en de drie rijen hermelijnenstaarten op hun kraag.
| Bronnen | Feiten |
| Ede and Ravenscroft, kledingzaak, leverancier van ceremoniële kleding. Benaderd: 2 oktober 2022. | Uitleg verschillende robes (pagina is gesloten, waarschijnlijk i.v.m. al het werk dat nu op ze afkomt) |
| Wikipedia (2022). Robes of the British peerage (Engels). Benaderd: 2 oktober 2022. | Mantels voor kroning en parlementaire ceremonie, de coronet, verschillen tussen standen. |
| Wikipedia (2022). Coronet (Engels). Benaderd: 2 oktober 2022. | Verschillende kronen (Verder lezen? Kroon (heraldiek) of uitgebreider in het Engels Crown (heraldry)). |
| Bijlage Mannen met een Missie | Samenstelling van onze robe. |
