Een huis vol verhalen

Als iemand naar de jeugd van Margaretha Turnor (Margaretha T) vraagt, dan zeg ik altijd dat we daar eigenlijk niks van weten. De waarheid is natuurlijk dat we weinig weten. Kunnen we met de combinatie van kleine brokjes kennis en algemene gebruiken misschien toch wat invulling geven aan dat deel van haar verhaal? Hier kijk ik naar de ouders van Margaretha T: Salomé van Meetkerken en George Turnor

Salomé’s opvoeding

Salomé (geboren in Londen in 1589) verliest op tweejarige leeftijd haar vader en haar moeder. Salomé is de jongste van drie kinderen uit het huwelijk van Margaretha van Lichtervelde (Margaretha vL) en Adolf van Meetkerke. Daarnaast zijn er nog drie kinderen uit het eerste huwelijke van Margaretha vL met Jan Wijts, waaronder Jacques Wijts en Margaretha Wijts (Margaretha W).

Hoe Salomé’s opvoeding er precies uitgezien heeft weten we niet. Er zijn een aantal aanwijzingen dat ze in Engeland opgegroeid is. Om te beginnen zullen haar broer Edward, haar zus Elisabeth en haar halfzus Margaretha W hun leven in Engeland opbouwen en daar blijven. Salomé komen we pas in 1610 weer tegen. Ze is dan al enkele jaren ‘staet-dame’ (hofdame) van de Engelse Lady Conway in Brielle (Den Briel). Earl Conway is gouverneur van Brielle, dat op dat moment onder Engels bewind valt. Het was voor jonge adellijke meisjes heel gebruikelijk om bij hogere adel in dienst te zijn voor ze trouwden.

In 1611 wordt de nalatenschap van Margaretha vL pas verdeeld. Bij die nalatenschap zijn vijf van haar zes kinderen aanwezig: Ferdinand, Margaretha W en Jacques uit haar eerste huwelijk met Jan Wijts en Edward en Salomé uit haar tweede huwelijk met Adolf van Meetkerke. Ook is Margaretha vL’s broer, Ferdinand van Lichtervelde, aanwezig. Hij treed expliciet op als de voogd van Salomé. Hieruit kunnen we opmaken dat Salomé in 1611 nog niet getrouwd is, anders zou haar man voor haar handelen. Waar Elisabeth van Meetkerke, het zesde kind en zus van Salomé, op dit moment is, is onbekend.

Een huwelijk

Margaretha Turnor is geboren in 1613. Van haar geboorte of haar doop zijn geen sporen terug te vinden. We weten ook niets over het huwelijk tussen Salomé van Meetkerke en George Turnor. Wat we wel weten is dat als Salomé van Meetkerke in Brielle is, daar ook een George Turnor rondloopt. Of dat “onze” George is, dat is niet duidelijk.

Het is ook een groot mysterie hoe het huwelijk tussen Salomé en George Turnor tot stand gekomen is. Bij jonge adellijke dames is natuurlijk altijd de vraag of een huwelijk passend is en je zou verwachten dat George niet door de familie goedgekeurd wordt. Hij is slechts vaandrig in het leger, dat is een aardige startersfunctie voor adellijke jongens. Voor een meisje als Salomé zou de familie waarschijnlijk inzetten op iemand die al verder zou zijn in zijn carrière. Heel praktisch woont “de familie” van Salomé in 1611 nogal ver uit elkaar: broer en zus Van Meetkerke zitten in Engeland, net als halfzus Wijts. De ene halfbroer Wijts zit in Vlaanderen en is mogelijk weer katholiek. Alleen halfbroer Jacques is waarschijnlijk in de buurt. Wie zou in dit geval het voortouw (moeten) nemen? Haar Engelse broer of haar Hollandse halfbroer? Feit is dat we nooit zullen weten hoe het huwelijk tussen Salomé en George tot stand gekomen is en wanneer en hoe dit precies gebeurd is.

Wat ook niet meehelpt is dat bij de DTB (Dopen, trouwen en begraven-boeken) van Brielle net de periode 1607-1616 mist, zowel bij het dopen als bij het trouwen. Eigenlijk alle verhalen over het huwelijk van Salomé en George, wie de “echte” vader van Margaretha is en wat de omstandigheden rond haar geboorte zijn, zijn niet meer dan speculatie.

Het overlijden van George

We pikken de draad pas weer op als George overlijdt in 1632. Uit de stukken rondom de afwikkeling van de nalatenschap kunnen we concluderen dat dat Salomé al overleden is. Naast Margaretha zijn er nog twee dochters die erven: Brielliana en Cathalina (of Catharina). Uit de stukken komt ook duidelijk naar voren dat zij in Engeland wonen en de broer en zus van Salomé, Edward en Elisabeth (getrouwd met Witfield), zijn overgekomen om zich met de scheiding van de boedel te bemoeien.

Wezen

Het bovenstaande doet vermoeden dat bij het overlijden van Salomé de drie kinderen opgedeeld zijn. Twee kinderen zijn naar Engeland gegaan, hiervan vond één onderdak bij Salomé’s broer Edward en de ander bij haar zus Elisabeth. Margaretha T wordt ondergebracht bij haar oom Jacques in de Republiek. Het was niet ongebruikelijk dat wezen niet bij hun vader bleven, maar bij familie terecht kwamen. Gezien het werk van George in het leger was het waarschijnlijk ook echt niet mogelijk dat de kinderen bij hem bleven.

Ik acht het heel goed mogelijk dat Salomé al overleed toen de kinderen nog jong waren. Margaretha schrijft Engelse woorden en namen Nederlands-fonetisch op en dat kan er op duiden dat ze niet goed of helemaal geen Engels sprak. De kans is groot dat voor George Turnor en Salomé van Meetkerke de voertaal Engels was. Bij Jacques Wijts en zijn vrouw Magdalena van Valckestein zal de voertaal Nederlands geweest zijn. Ook dit wijst erop dat Margaretha voor een groot deel door Wijts en zijn vrouw is opgevoed.

Verder lezen
Dit artikel is gebaseerd op het artikel ‘Margrita Turnor omgeturnd’ in De Gelderse Leeuw: jubileumboek van de Groep Gelderland van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde 1916-1991 (pag 16-28) van M.J. van ’t Kruijs (1992). Ik trek op basis van zijn bronnen andere conclusies.