Waarom Jacques Wijts zijn volledige erfenis naliet aan zijn nicht Margaretha Turnor, blijft voor velen een vraag en dit leidt zelfs tot wilde speculaties over het vaderschap van Margaretha. De precieze redenen van Jacques Wijts’ motivatie zullen we waarschijnlijk nooit achterhalen. Wel weten we wat over de gebruiken rondom vererven en over de relatie tussen Margaretha en haar oom. We hebben we dus kruimeltjes aan kennis. Als we die combineren krijgen we een beeld van de mogelijke overwegingen.

Margaretha en Jacques Wijts
We weten niet precies wanneer Margaretha’s moeder is overleden, maar het is heel waarschijnlijk dat Margaretha na haar overlijden door Jacques Wijts en zijn vrouw is opgevoed. In april 1636 gaat Pieter Cornelisz. Hooft langs bij zijn vriend Jacques Wijts om een boek af te geven. Wijts is niet thuis en als Hooft hem daarna schrijft, heeft hij het over de goede ontvangst door zijn nicht. Dit moet Margaretha wel zijn. Ze is dan inmiddels 23 jaar oud en nog niet getrouwd. In 1634 is Wijts’ vrouw Magdalena van Valckestein overleden, dus Margaretha zal waarschijnlijk de taak van vrouw des huizes in Huize Wijts vervuld hebben.


Familiegoed
Wijts kwam uit een adellijke familie en daar was het gebruikelijk om goederen en nalatenschappen zo zorgvuldig mogelijk door te geven aan volgende generaties. Het familiegoed van de Familie Wijts, De Wildenburg, was overgegaan op zijn oudere broer. Het was belangrijk dat familiegoed binnen de familie bleef en niet werd opgesplitst. Het is heel goed mogelijk dat Jacques Wijts dit ook wenste voor zijn nalatenschap.

Geschiedenis van de Republiek
Wijts’ eigen nalatenschap was qua kapitaal niet gering. Inhoudelijk was die (denk bijvoorbeeld aan zijn archief) bovenal verweven met de jonge geschiedenis van de Republiek en de reformatie. Hierdoor werd het onlogisch om zijn nalatenschap toe te voegen aan zijn familiegoed. De Zuidelijke Nederlanden waren immers weer ingenomen door Spanje en dus weer katholiek. Hij moest dus een andere erfgenaam zoeken. Door die link met de Republiek vielen ook de familieleden in Engeland af.

De Van Reedes
Blijft over die nicht, die hij waarschijnlijk na de dood van zijn halfzus in huis genomen had, Margaretha Turnor. Om zijn nalatenschap zeker te stellen, zocht hij voor haar een partner waarbij dit het geval kon zijn. Zijn keuze voor de Van Reede’s had misschien vooral met hun houding in de Republiek te maken, waarbij het tekenen van de Acte van Verlatinghe door overgrootvader Goert naadloos paste bij Wijts’ strijd voor Maurits en Frederik Hendrik. Voor de Van Reedes was het dan ook zeker niet alleen de financiële kant die Margaretha tot een interessante partij maakte. Ook de staat van dienst van haar oom en zijn contacten in de hoogste kringen van de Republiek maakten van haar een aantrekkelijke huwelijkspartner voor Goderd Adriaan. Zij huwden in 1643 in Utrecht.

De nalatenschap
Het meest herkenbaar binnen Kasteel Amerongen is de verzameling schilderijen die Jacques Wijts nagelaten heeft: zijn verzameling officiersportretten en de portretten van zijn ouders en voorouders. In het Utrechts Archief liggen nog diverse documenten die ten dele online in te zien zijn. Tot slot staan er in de Adelsbibliotheek zeker drie boeken die van Jacques Wijts geweest zijn.
| Bronnen | |
|---|---|
| Kruijs, M.J. van ’t (1992). Margrita Turnor omgeturnd. In: De Gelderse Leeuw | Speculatie dat Jacques Wijts Margaretha’s vader is. |
| Tricht, H.W. van (1977). De briefwisseling van Pieter Cornelisz. Hooft; Deel 2; 1630-1637. Culemborg: Tjeenk Willink / Noorduijn. | p. 764 (770 Weledn Gestrengen &c. Jacob Wijtz, Major gnl &c.): Ontvangst door nicht |
| Gietman, Conrad (2010). Republiek van Adel; Eer in de Oost-Nederlandse adelscultuur (1555-1702). Utrecht: Uitgeverij Van Gruting. | pp. 172-173: Nalatenschap naar volgende generatie |



