ofwel: De laatste handtekening van de keizer.
Even was Kasteel Amerongen wereldnieuws. De derde en laatste keizer van Duitsland was aan het eind van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) als een vluchteling toegelaten tot het neutrale Nederland. Op 11 november 1918 kreeg hij onderdak bij Graaf Bentinck. Daar op Kasteel Amerongen zette hij op 28 november zijn handtekening onder het document waarmee hij afstand deed van de troon van Pruissen en daarmee tevens van de keizerskroon van Duitsland. Dat was natuurlijk wereldnieuws.
Afgezet of abdicatie?
Wilhelm II (1859-1942) vond het tekenen van dat document eigenlijk onzin. ‘Ich bin hier nur ein einfacher Privatmann’ had hij per telegram de Duitse overheid laten weten. Hij was dus al ‘de facto’ keizer af. Waarom moest dat ook nog op schrift worden gesteld? Maar na anderhalf uur inpraten op de keizer door een Duitse gezant deed hij het toch. Misschien dat het argument van zijn financiële positie hem overhaalde. Door een formele troonsafstand zou het mogelijk worden de besprekingen over (gedeeltelijke) teruggave van geld en goederen te openen. Alles was immers geconfisqueerd door de nieuwe Duitse autoriteiten. Maar misschien had de keizer ook nog een stille hoop ooit terug te keren in zijn oude positie en deed hem dat aarzelen om zijn handtekening te zetten.
Tekst van de abdicatie
In het document wordt niet alleen afstand gedaan van het recht op de kronen, maar ontslaat Wilhelm ook alle manschappen in het leger van hun belofte van trouw aan hem, de koning, de keizer en de opperste bevelhebber. Verder spreekt hij zijn verwachting uit dat zij verdere onlusten in zijn land ten gevolge van de dreigende gevaren van anarchie, hongersnood en vreemde overheersing zullen voorkomen. Ook meldt hij dat de oorkonde is getekend met zijn ‘Höchsteigenhändigen Unterschrift’ en voorzien is van een afdruk van de keizerlijke zegel. Met het ondertekenen van het document kwam een einde aan het 30 jaar durende keizerschap van Willem II. Het keizerschap van Duitsland bestond trouwens pas sinds 1870. Ook kwam een einde aan het bewind van de Hohenzollerns, die 500 jaar lang de baas waren geweest in Pruissen en Brandenburg, zoals het daarvoor heette.
Ich verzichte hierdurch für alle Zukunft auf die Rechte
an der Krone Preussen und die damit verbondenen Rechte an der
deutsche Kaiserkrone.Zugleich entbinde ich alle Beamten des Deutschen Reiche
und Preussens sowie alle Offiziere, Unteroffiziere und Mans-
schaften der Marine, des Preussischen Heeres und der Trupen
der Bundeskontingente des Teueides, den sie Mir als ihren
Kaiser, König und Obesten Befehlhaber geleistet haben. Ich
erwarte von ihnen, das sie bis zur Neuordnung des Deutschen
Reichs den Inhabern der tatsächlichen Gewalt in Deutschland
helfen, das Deutsche Volk gegen die drohenden Gefahren der
Anarchie, der Hungersnot und der Fremdherrschaft zu schützen.Urkundlich unter unserer Höchtseigenhanändigen Unter-
schrift und beigedruktem Kaiserlichen Insiegel.Gegeben Amerongen, den 18. November 1918.
Pers
Na de ondertekening ging het verhaal van zijn troonsafstand de wereld rond, inclusief foto’s en verhalen over het Kasteel en de familie Bentinck. Het bureau waaraan de ondertekening geschiedde staat nu in de Gobelinkamer te pronken, maar stond toen nog op de eerste verdieping. Daar had de keizer een aantal vertrekken toebedeeld gekregen, waaronder de kamer die we nu nog kennen als de Bentinckkamer. De gordijnen die er hangen zijn nog uit de inventaris van de keizer.
