Küppersbusch & Söhne

Ongeveer in 1900 schafte Graaf Bentinck een toen zeer moderne fornuis aan geschikt om grote diners op te bereiden. Tegenwoordig zou men voor een Boretti, Atag of Miele kiezen, maar toentertijd werd dat dus een geavanceerd kolenfornuis naar de laatste mode van de firma Küppersbusch & Söhne (Actienges. staat voor Actiengesellschaft i.c. aandelenmaatschappij of NV). Voordien kookte men op het kasteel op een gemetseld fornuis gestookt op hout of turf. Overigens bestaat de firma nog steeds. Zij produceert al sinds 1875 in Gelsenkirchen, stadsdeel Schalke, fornuizen, ovens en andere keukenaccessoires.

Een man staat voorover gebogen over een groot gietijzeren fornuis. De bovenkant is eraf en we zien het binnenwerk met gemetselde stenen.
Verplaatsen van het fornuis voor de restauratie, 2007. Collectie Kasteel Amerongen. Mooi te zien is het inwendige metselwerk.

Chamotten

In 2010 is het fornuis of zoals koks zeggen, de kachel, geheel gedemonteerd en onderzocht. In het gedemonZichtbaar werd dat het niet alleen een metalen en gietijzeren fornuis was maar dat het inwendig bestond uit een metselwerk van gemetselde chamotten.

Chamotten zijn stenen die tegen grote warmte kunnen en warmte ook goed vast kunnen houden. Bij de demontage werd goed zichtbaar hoe centraal in het fornuis het directe vuur gestookt werd en dat het vuur met kleppen getemperd kon worden en gesmoord. Daardoor kon er meer of minder zuurstof aangevoerd worden.

Een foto van een zwart gietijzeren fornuis schuin van voren. Alle kleppen van het fornuis staan open. In de oven links boven staat een taart. In een vak rechtsonder ligt turf. Op het fornuis staat links een grote rechthoekige koperen schaal en rechts een zwarte ketel.
Detail opname van de diverse kleinere deurtjes in het fornuis.
Detail van de bovenkant van het fornuis met allemaal losse ringen. Rechts staat een zwarte ketel en een blauwe teil.

Warmtezones

Vanuit het centrale vuur ontstond er een circulatie van hete lucht die de ovens aan beide zijden verwarmde. Daardoor waren er verschillende warmtezones boven op de plaat van de kachel. De warme lucht en de rook werd aan de achterzijde afgevoerd via de warmhoudkast naast de kachel. Nadat de warmte daarin rond was gegaan werd de lucht door de schoorsteen afgevoerd.

Binnenframe

Na het onderzoek is er een binnenframe in de kachel geplaatst waardoor de kachel in geval van hoog water in zijn geheel op te tillen is. De gemetselde chamotte is weggelaten. Hierdoor kan het bij hoog water in huis makkelijker opgekrikt worden.

Geëmailleerd plaatje met daarop de tekst F.Küpperbusch & Söhne / Actienges. / Schalke i.W.
Het plaatje zit vast met twee schroeven links en rechts. Met name de schroef links is gaan roesten en roestplekken op het plaatje achtergelaten. Het witte email is op sommige plekken bruin geworden. Misschien door roest aan de achterkant.
Merkplaatje van het Küppersbusch fornuis. Collectie kasteel Amerongen.
ObjectInvalshoek
Küppersbusch kachel/fornuisconstructie en werking
ObjectMakerDateringMateriaalVaste plek (Atlantis)
Fornuis van gietijzer bekleed met plaatijzerF. Küppersbusch & Söhneca. 1900gietijzer en plaatijzerKeuken (1320)

Chris Kroes avatar