Familieservies uit Berlijn

Als je een gids op Kasteel Amerongen vraagt naar het familieservies, dan zullen ze je enthousiast vertellen over het Wedgwood Creamware met de A van het graafschap Athlone. Er is ook nog een klein deel over van een ander familiservies: een Berlijns servies uit het begin van de 18e eeuw.

Restanten

Eén van de redenen dat dit servies minder bekend is, is omdat er minder van over is. We kunnen geen hele tafel dekken met twee terrines en een handvol schalen. De schalen staan soms op de commodes in de eetkamer en de terrines staan op één van de Van Mekerenkabinetten in de grote zaal. Op beide plekken zijn veel andere mooie dingen om te bekijken.

Onderdelen van een een wit-blauw servies op een tafel gedekt met damast. Er staan twee dekschalen met blauwe oren en een deksel, een grote ronde bak met handvatten (en twee deels zichtbaar) en een bordje gerestaureerd uit scherven.
Blauwwit aardewerk van de Manufaktur Funcke in Berlijn, ca. 1730-1740. Collectie Kasteel Amerongen (bordje Kasteel Middachten).

Cornelis Funcke

De schalen komen van de fabriek van Cornelis Funcke in Berlijn. Deze fabriek werd in 1699 geopend en heeft tot 1760 gedraaid. Funcke zelf overleed in 1733. Dit was één van de weinige faiencefabrieken in Berlijn. Faience is de techniek die onder andere ook voor Delftsblauw gebruikt werd. De faience-fabrikanten in Berlijn kwamen meestal uit Delft en zo ook deze Cornelis Funcke.

Een man met een grote krullen pruik in een harnas kijkt ons aan. Voor op zijn harnas prijkt een kruis. Het harnas heeft sierlijke vergulde ornamenten.
Anoniem, Reinhard van Reede (1678-1747). Collectie Kasteel Amerongen.

Diplomaat in Berlijn

Als we aan Berlijn denken, denken we meestal direct aan Godard Adriaan aan het hof van de keurvorst. Maar ook zijn kleinzoon Reinhard, heer van Middachten, was een begenadigd diplomaat die lange tijd in Berlijn doorbracht. Hij is het geweest die dit servies gekocht heeft. Als diplomaat moest je ervoor zorgen dat je mensen op stand kon ontvangen, dus moesten er representatieve (zilveren) serviezen zijn. Dit servies moet indrukwekkend geweest zijn, want onder het kopje “blauw en wit aardegoed” wordt in de Middachtense inventaris van 1766 geschreven:

Twee terrines met Deksels, Ses ronde bakken met ooren waarvan twee de ooren zijn geboken, Vier langwerpige dito, en Hondert negen en Veertig Schotels, Schaaltjes, Bakjes en Vormpjes, diverse Fatsoen en grootte.

Wat overblijft zijn drie van de ronde schalen, of dus eigenlijk ronde bakken, twee terrines en een ovalen schaal. Deze zijn allemaal onderdeel van de collectie van Amerongen. Scherven van borden van dit aardewerk zijn in de gracht van Middachten gevonden. Dat bewijst dat het servies inderdaad ook op Middachten gebruikt is.

ObjectMakerDateringMateriaalVaste plek (Atlantis)
Drie ronde dienbladen en een ovalen dienblad met Van Reede wapenCornelis Funcke1730-1740aardewerkEetkamer/Depot (0368.1-4)
Twee dekschalen met het Van Reede wapenCornelis Funcke1730-1735aardewerkGrote zaal (0240.1-2)