‘Onze’ Godard Adriaan heeft in 1670 nog een sleutelrol gespeeld bij de benoeming van Willem III in de Raad van State. De Staten Generaal waren namelijk verdeeld over de rol van de prins.

Advies of besluit?

Johan de Witt wilde hem slechts een adviserende stem geven. Godard Adriaan en Johan van Reede, heer van Renswoude, een verre oom van hem, wendden hun invloed aan om Willem ‘een concluderende stem’ (beslissende stem)1Concluderen: besluiten Bron: https://gtb.ivdnt.org/ te geven. De Staten Generaal gaven Willem uiteindelijk ook daadwerkelijk deze ruimte. Hierdoor was Willems invloed in de Raad van State groot. Johan de Witt nam het Godard Adriaan zeer kwalijk. Hun verstandhouding, die toch al niet zo best was, verslechterde nog meer.

Kapitein-generaal

Godard Adriaan heeft eind 1671 ook nog zijn invloed doen gelden bij de benoeming van prins Willem III tot kapitein-generaal, de hoogste militaire functie. In oktober 1671 was Willem persoonlijk langs gegaan bij Margaretha op kasteel Amerongen om zich via haar te verzekeren van de steun van Godard Adriaan. Willem wilde dat Godard Adriaan zijn invloed in de Staten van Utrecht zou aanwenden om de andere gewesten in de Staten Generaal over te halen Holland onder druk te zetten. Volgens Willem III was de rol van de Staten van Utrecht daarbij van doorslaggevende betekenis. Hij had Godard Adriaan per brief verzocht ‘de bewuste zaak’ zo te dirigeren dat hij op de steun van de provincie Utrecht kon rekenen.

Schilderij van een groot, rood bakstenen gebouw met een donker, schuin dak. Het gebouw beslaat driekwart van het schilderij, Rechtsachter het gebouw is een ander gebouw te zien in lichter gekleurd baksteen met aan de rechterkant een trapgevel. Aan de bovenkant is een bewolkte lucht geschilderd. Het rood bakstenen gebouw heeft op de bovenste verdieping vier vierkante ramen in vieren gedeeld. Daaronder bevindt zich een rijk versierde entree lichtgekleurd steen. Boven de deur is een afbeelding van een leeuw op zijn achterste poten en een beer ??? te zien. Daarboven een niet te lezen tekst. Daar weer boven een halve ovaal met een grote schelp erin. Naast de deur zijn links en rechts hoge rechthoekige ramen waarvan de onderste helft bedekt is met een grote decoratie in de vorm van de initialen W en H ineen met daarboven een kroon. Boven de ramen zijn er driehoekige stenen decoratie. Aan de linkerkant is nog een gedeelte van een raam te zien. In de deuropening staan twee mannen in zwarte 17de eeuwse kleding op een bordes. Voor het bordes een stenen trap van vier treden met aan beide zijkanten leuningen. Voor het huis staan verschillende groepjes met mensen, voornamelijk mannen, sommigen in zwarte anderen in kleurrijker kleding en bijna allemaal met een hoed op. Linksvoor staat een rijtuig en iets meer naar het midden een hond.
Afkondiging van het nieuwe regeringsregelement te Utrecht in 1674, anoniem, 1674. Collectie: Centraal Museum Utrecht. De afkondiging van het nieuwe regeringsreglement door Johan van Reede van Renswoude, vergezeld door de heren van Amerongen en Van Nellesteyn, vond plaats vanaf het bordes van de Statenkamer aan het Janskerkhof te Utrecht op 16 april 1674. Godard Adriaan zal een belangrijke rol voor Willem III blijven spelen in Utrecht.

Meerderjarigheid

‘De bewuste zaak’ is een verwijzing naar de heftige strijd die de Oranjegezinden uitvochten tegen de regenten van de ‘Ware Vrijheid‘, waaronder de Hollandse raadspensionaris Johan de Witt. Naar de mening van deze regenten kon Willem pas kapitein-generaal worden als hij meerderjarig was, in die tijd betekende dat een leeftijd van 23 jaar. Dat zou dus november 1673 zijn. Voor die tijd wilden zij alleen de benoeming van kapitein-generaal voor één veldtocht in overweging nemen.

Impasse

Willen III wilde niet zo lang wachten en ook vond hij het voorstel om voor één veldtocht benoemd te worden onbespreekbaar. Godard Adriaan deed nog een poging om samen met Everard van Weede, heer van Dijkveld, enkele belangrijke Utrechtse heren te overtuigen om Willem III voor het leven aan te stellen tot kapitein-generaal zoals zijn vader Willem II immers ook voor het leven aangesteld was, maar slaagde daar niet in. In de Staten Generaal waren de partijen tegenover elkaar komen te staan.

Zeventien leden van de Staten-Generaal vergaderen aan een rechthoekige tafel. Een griffier noteert de besluiten in een boek. Aan de muur een wandtapijt met een jachtscène en de portretten van Frederik Hendrik en zijn vrouw Amalia van Solms. Links een schilderij van een ridder. Onderaan twee keer twee regels tekst in het Frans. De prent maakt deel uit van een boek over het bezoek van Maria de Medici aan de Nederlanden om de bemiddeling te verzoeken tussen haar en haar zoon Lodewijk XIII.
Vergadering van de Staten-Generaal, anoniem, 1639. Collectie: Rijksmuseum

De Staat van Oorlog

De Oranjegezinden tekenden niet voor de ‘staat van oorlog’, de defensiebegroting, als Willem III niet tot kapitein-generaal benoemd werd. De staatsgezinden stemden niet in met de benoeming van Willem III tot kapitein-generaal als de ‘staat van oorlog’ niet geaccordeerd was. Het zou nog tot 25 februari 1672 duren voordat Willem III op advies van zijn vrienden, waaronder Godard Adriaan, overstag ging en de benoeming tot kapitein-generaal voor één veldtocht aanvaardde.

Gerelateerde berichten