Ook Margaretha valt om

Begin december 1672 lijken alle zieken aan de beterende hand. Wordt het nu wat rustiger voor de hard werkende Margaretha? Het leek of ze nu eindelijk alles onder controle had. Helaas helaas, de zorgen waren nog niet voorbij. In december bleek ze toch echt zelf aan de beurt te zijn.

Eerste brieffragment over de ziekenboeg
Tweede brieffragment over de ziekenboeg

[te bedancke,] ick heb Ettelijcke dage Een seer
swaere defluxsi op de halfve sijdt van mijn
aensicht en tande met Exstreeme pijn int
hooft gehadt ijae so dat ick niet toonbaer ben
mijn Een ooch is bij naest toe sien maer met

het Een ooch so is die sij geswolle en rontom mijn
mont met viericheijt wt geslage, met de roos aent
geswolle ooch, dant hart is de heer sij gedanckt
gesont nu de pijn over is weet ick niet waer ick
ben , het kint raniertge is haest weer wel maer
nu begint Antge weer wt te slaen doch isser
sonder lin niet sieck van hoop het maer wint
of steenpockges sulle sijn, gist dat wij Eens
met dit harde weer moste vluchte sou niet weete
hoe ickt met de siecke kinderen sou maecke, de
heer hoope ick salter niet toe laete koome[, gistere]

Margaretha aan haar man, 22 december 1672
Een vermoeide vrouw zit op het voeteneind van een bed waar een kind in ligt. Ze heeft iets in haar hand. Het kind heeft de ogen dicht, op het nachtkastje staat een glas en een kaars, op de grond ligt een boek.
Vrouw naast bed met ziek kind, Fridolin Becker, 1840–1895, collectie Rijksmuseum

Ziektebeeld

De aandoening rondom haar mond waar Margaretha over schrijft zou een huidinfectie door de bacteriën stafylokokken kunnen zijn. Wij kennen een dergelijke infectie als krentenbaard. Maar ze schrijft ook over een gezwollen oog, dat past niet in dit plaatje. Of zou bij haar de krentenbaard zich naar haar oog uitgebreid hebben? Een andere mogelijkheid is gordelroos, dat wordt veroorzaakt door het varicellazostervirus. Dit virus veroorzaakt waterpokken en wordt later weer actief. Dan uit het zich als gordelroos (herpes zoster). Hoe dan ook, Margaretha viel om.

Een dokter bezoekt een zieke vrouw op haar ziekbed. Naast het bed staat een po. Een hondje blaft naar de dokter. Achter hem staan vier personen, waarvan er een in een glas kijkt.
Ziekbed, Abraham de Blois naar Jan Havicksz. Steen, 1679-1726. Collectie Rijksmuseum.

Belangrijker nieuws

Margaretha is dus flink ziek geweest, toch opent ze haar brief hier niet mee: het nieuws uit Charleroi (niet van haar zoon), het open houden van de waterlinie tijdens de vorst, de reiswagen van haar man, de betaling van de milities… Het is allemaal belangrijker dan haar ziekte. Dat Margaretha zich staande heeft weten te houden is een wonder. Wat ze nog niet weet, is dat de laatste weken van 1672 en de eerste maanden van 1673 nog veel voor haar in petto hadden…

Midden in een kamer zit een vrouw op een stoel, om haar heen staan allemaal mannen. Één van de mannen heeft haar pols vast. De mannen lijken druk te discussiëren.
Ziekte door dansen genezen, anoniem naar Le Poffre (tekening) en Gaspar Bouttats (prent, mogelijk), 1672. Collectie Rijksmuseum. Franse spotprent op de Hollanders 1672-1673. Interieur waarin een zieke vrouw (de Hollandse Maagd?) in een stoel zit en omringd wordt door artsen die verschillende behandelingen voorstellen. Rechts twee muzikanten, aan de wand portretten van Calvijn en Luther.
Marion vd Hurk avatar