Jongens met een jurkje

Als ik kinderen in mijn rondleiding heb, vraag ik ze vaak bij het schilderij van de kinderen van Henriëtte van Nassau Zuylestein om eens goed te kijken naar de kleren van de kinderen. Zouden de meisjes ook zo’n jurk aan willen? Ook om in te spelen? En de jongens, zien ze dat de jongens een soort jurk aan hebben? Het voelt altijd een beetje alsof ik lieg, want ik vind het zelf meer een soort lange jas. Dat neemt niet weg dat in de zeventiende eeuw en later kleine jongetjes vaak een jurk droegen tot ze een jaar of zes, zeven waren. Roel schreef hier al eerder over.

Portret van drie kinderen, links een zittend meisje met bloemen op schoot en een elegante okergele jurk aan en opgestoken haar. Haar linkerhand houdt de bloemen vast, haar rechter hand heeft een lint vast. Over haar linker been hangt een blauwe doek. Voor haar op de grond liggen geplukte bloemen. In het midden een jonge man met haar over de oren en een halflange groene jas aan, daaronder een ruim zittende witte blouse. in zijn rechter hand heeft hij een roze anjer in zijn linker hand een paar witte bloemen. Over zijn schouder hangt een bruine doek. Rechts een jongen met hetzelfde soort haar en een okergele lange jas aan. Daaronder draagt hij een grijze jas en een witte blouse. Over zijn rechter schouder hangt een rode doek. Hij heeft zijn linker hand op de kop van een hazewindhond en in zijn rechterhand houdt hij pijl en boog. Links op de achtergrond Kasteel Amerongen in een Italiaanse fantasietuin. — Ursula Christina Reiniera (1719-1747), Godard Adriaan (1716-1736) en Frederik Willem (1717-1747) van Reede, 1749, J. Fournier. Foto: Elsevier Stockmans. Collectie Kasteel Amerongen.

Meisjes of jongens?

In de collectie van het Rijksmuseum liep ik tegen een tekening aan van Gesina ter Borch. Ik zou zweren dat er twee kleine meisjes op stonden, maar het zijn de twee neefjes van Gesina: Gerrit en Cornelis.

Een jongetje in een jurk met een schort voor zit op een stoof. In zijn rechter hand heeft hij een trosje druiven, naast hem, op een rode stoel liggen ook twee trosjes druiven en er liggen druiven en druivenblad op de grond. Links zit een hondje met rode en blauwe lintjes om zijn nek. Op de achtergrond ligt een jongetje in een rieten wiegje te slapen. — Gerrit en Cornelis Schellinger als kind, Gesina ter Borch, 1672. Collectie Rijksmuseum.

Dankzij de tekeningen van Gesina ter Borch weten we ook waarom het zo makelijk was om kleine kinderen in jurkjes te laten lopen: je hoeft minder broeken te wassen en hebt geen luiers nodig. Kinderen begrijpen dit eigenlijk pas als je ze vraagt zich voor te stellen dat je een broek aanhebt zonder elastiek en geen rits, maar alleen maar met knopen.

Vier kinderen aan het poepen. Links een kind op een poepstoeltje, dan een kind dat recht op staat met de rok omhoog, waardoor je de blote billen ziet, rechts daarvan een kind dat door de knieën gaat en met opgetrokken rok net een dampende drol gedraaid heeft. Het meest rechter kind is het grootst, hij heeft een broek aan. Hij is bezig zijn broek weer aan te trekken terwijl hij naar de drol kijkt die achter hem ligt. — Vier kinderen die hun behoefte doen, Gesina ter Borch, 1649 – 1650. Collectie Rijksmuseum.

Amerongse jongens in jurken

In de museale ruimtes zijn eigenlijk geen portretten van jongens met een jurkje aan te zien. De jongens op het bovengenoemde portret van de kinderen van Henriette dragen eigenlijk een jas over een broek en zijn de duidelijk te oud voor het dragen van een jurk. Het bekendst in onze collectie is natuurlijk het verhaal van de jonge Godertge in de brieven van Margaretha, maar er zijn ook een paar portretjes. Helaas liggen die in het depot en zijn ze (nog) niet gefotografeerd. Deze portretjes zijn van 1767 en 1824. Interessant is dat onderstaande portret van Prins Willem III van Oranje juist in die tijd aangezien werd voor een meisje en pas begin 20ste eeuw weer geïdentificeerd werd als de latere koning-stadhouder.

Portret van een jongetje in een geel jurkje met een wit lijfje en een wit schort. Hij draagt een blauwe sjerp, een wit kapje met daarop een zwarte hoed met veren. Hij staat naast een sinaasappelboompje in een pot en heeft een sinaasappel vast. Voor hem een klein hondje dat naar hem op kijkt. — Portret van Willem III (1650-1702), Prins van Oranje, als kind, Adriaen Hanneman (1604–1671), 1654. Collectie: Rijksmuseum.

Object	Maker	Datering	Materiaal	Vaste plek (Atlantis)
Kinderportret van George Godard Henry van Reede	Pasquier (II)	1824	tekening op ivoor	depot (0860)
Kinderportret van Frederik Willem van Reede	Gerrit Kamphuizen	1767	tekening op papier	depot (0832)

Archiefstukken
HUA1001.2725 Brieven gericht aan Godard Adriaan van Reede afkomstig van zijn echtgenote Margareta Turnor, 1679-1680	Brief van 7 december 1680
HUA1001.2726 Brieven gericht aan Godard Adriaan van Reede afkomstig van zijn echtgenote Margareta Turnor, 1681-1682	Brief van 5 januari 1681 Brief van 10 mei 1681 Brief van 31 mei 1681

Meisjes of jongens?

Amerongse jongens in jurken

Gerelateerde berichten