Een huis vol verhalen

Kasteel Amerongen bezit een prachtige adelsbibliotheek, die bestaat uit ruim 3500 titels verspreid over de bibliotheek, de lange gang en de galerij. Wat is dat eigenlijk, een adelsbibliotheek? Een aantal eeuwen geleden was het voor de adel gewoon om een een verzameling van bepaalde, voor die tijd belangrijke boeken te bezitten. Het bezit van deze boeken betekende dat men deel kon nemen aan het hofleven. Zo konden ze meepraten en hoorden ze erbij.

Boeken over…

In zo’n adelsbibliotheek zaten bijvoorbeeld boeken met informatie over het hofleven, over de politiek en de cultuur en over het beheer van de landgoederen. Maar er waren ook praktische boeken tussen, over koken en tuinieren, evenals romans en boeken over (vaderlandse) geschiedenis en Romeinse oudheden. Een dergelijke bibliotheek werd een adelsbibliotheek genoemd. Dit gold vooral voor de 18e eeuw. Ook Kasteel Amerongen had en heeft een dergelijke bibliotheek en is nu een van de weinige nog bewaard gebleven adelsbibliotheken in Nederland. Vrijwel alle boeken zijn aangeschaft door de oorspronkelijke bewoners van het Kasteel.

Losse boekbanden

In de 18e eeuw werden boeken in losse vellen aangeboden, soms in een simpele papieren omslag. Je kocht dus een boek en bracht het naar de binder. Vaak een die een directe relatie met een boekhandel had. De koper van het boek kon dan bepalen hoeveel geld hij aan zo’n band wilde besteden, of wel, van welk materiaal de band gemaakt moest worden, welke techniek gebruikt moest worden bij het binden en wat voor bestempeling op de band kwam. Er zijn boeken uit die tijd met goudopdruk en het wapen van de betreffende adelijke familie. Pas in de tweede helft van deze eeuw wilde men een titel op de papieren omslagjes drukken. De uitgevers konden op deze manier ook reclame maken voor hun uitgegeven werk.

Topstukken

Een van de mooiste boeken die tot de adelsbibliotheek van Kasteel Amerongen behoort is, vind ik, een statenbijbel. Het is een trouwbijbel in kalfsleren band van Godard Adriaan van Reede en Margaretha Turnor, waarin de handschriften van leden van de familie van Reede staan. De eerste statenbijbel in Nederland werd uitgegeven in 1637. Godard Adriaan en Margaretha trouwden een paar jaar daarna, in 1643. Deze bijbel moet destijds een kapitaal gekost hebben. Nog steeds is dit een zeer kostbaar boek.

Meestal ligt naast deze bijbel op hetzelfde tafeltje in de bibliotheek een landatlas van de Nederlandse cartograaf Johannes van Keulen (1724), ook een bijzonder boek. In de kast vinden we verder The Gardeners Dictionary van de Engelse Philip Miller (1759) en de fabels van Jean de la Fontaine. Ook niet zomaar wat boekjes.

Kinderspel

Helaas is een aantal boek beschadigd geraakt in de tijd van graaf Godard van Aldenburg Bentinck (1857-1940) door waterschade. In de tussenverdieping boven de kleine bibliotheek (zit gespiegeld met de minstreelgalerij in de eetkamer) zat de badkamer. We weten dat Siegfried en Wilhelm hier in de jaren twintig van de vorige eeuw tsunamietje gespeeld hebben in bad.

Boekenploeg

Kasteel Amerongen kent tegenwoordig een ‘boekenploeg’. Deze ploeg zorgt voor het schoonmaken, repareren, registreren en behouden van de boeken. Tijdens hun werk vinden zij van alles. Bijvoorbeeld strafwerk gemaakt door een van de kleinkinderen van Godard van Aldenburg Bentinck. Ook vond men er een getuigschrift van goed gedrag van Godard zelf uit zijn kostschooltijd in Arnhem, evenals de gedichtenbundel die hij als beloning hiervoor kreeg.