Een huis vol verhalen

Zeker in vroeger tijden zien we bij open haarden vaak haardplaten. Zo ook in Kasteel Amerongen. Haardplaten zijn onderdeel van de rijke historie van het kasteel. Behalve familiewapens zijn er ook spreuken op de haardplaten te vinden. Ik heb minimaal vijf plaatsen met haardplaten geteld, maar waarschijnlijk zijn het er veel meer.

Haardplaten uit 1656

De haardplaat in de Grote Zaal laat een gekroond wapenschild van de Van Reedes zien met het jaartal 1656. Deze haardplaat was in ieder geval al in 1766-1767 aanwezig, want hij is duidelijk te zien op een tekening van de schouw uit die tijd. Dezelfde soort haardplaten staan in de Koningskamer en de keuken op de tweede verdieping. In 1641 werd Godard Adriaan van Reede eigenaar van Kasteel Amerongen. Of hij in 1656 een haardplaat heeft gekocht ter verfraaiing van zijn kasteel is niet bekend. Ook niet hoe die haardplaat dan de brand heeft overleefd. Wellicht komt deze plaat ergens anders vandaan.

Er zijn in het kasteel in totaal drie vergelijkbare haardplaten uit 1656. De andere twee platen staan achter de kachel in de Koningskamer en in de keuken op de tweede verdieping. Sinds wanneer die in huis zijn weten we niet.

Eén haardplaat uit 1656 te koop

Op 18 september 1880 ontvangt Bentinck een brief van een zekere heer W. de Waas uit IJzendoorn. Daarin vermeldt deze dat hij bij de dames Beijen aldaar een vuurplaat heeft aangetroffen. Die plaat is afkomstig van Kasteel Oud Wulven in Houten. Op de plaat staat het wapen van het geslacht Van Reede en het jaartal 1656. Hij concludeert dat deze plaat afkomstig moet zijn van Cornelia Elisabeth van Reede van Amerongen (zus van Godard Adriaan, ca. 1615-1666). Zij was getrouwd met Philibert van Tuyll van Serooskerke (-1661), heer van Wulven. De Waas schrijft de plaat aan te willen kopen in de hoop dat Van Aldenburg Bentinck (1857-1940) of Elisabeth Child Villiers (1821-1897) interesse heeft om de plaat van hem over te kopen. Of een van beiden de plaat aangekocht heeft is onduidelijk. Zou het één van onze drie haardplaten met hetzelfde ontwerp zijn?

Haardplaten in de eetkamer en gobelinkamer

Een andere 17e-eeuwse haardplaat staart in de gobelinkamer. Van deze haardplaat is alleen de bovenkant zichtbaar, omdat er een losse haard voor gezet is. Op de bovenkant van de haardplaat staat het jaartal 1687 met daarboven een kroon. Het zou kunnen dat deze plaat tijdens de herbouw van het kasteel is aangekocht.

In de eetkamer is achter de gietijzeren kachel van Faber een rijk gedecoreerde haardplaat te zien. Aan beide zijkanten (de haardwangen) zijn guirlandes te zien. In het midden staat het Van Aldenburg Bentinck familiewapen, vastgehouden door twee leeuwen. Eén van de leeuwen draagt een kroon. De leeuw is een majestueus dier en wordt vaak gezien als een symbool van kracht, moed en onverschrokkenheid. Dit kan een boodschap van de Van Aldenburg-Bentincks zijn geweest om hun dapperheid en vastberadenheid te tonen. Onder het wapen staan twee wapenspreuken: Craignez honte (vrees schaamte) en Dominus Providebit (de Heer zal voorzien). De eerste wapenspreuk is van de Bentincks, de tweede hoort bij het geslacht Inn- und Kniphausen.