Een huis vol verhalen

Een wapenspreuk, motto of devies, is een korte tekst die onder het familiewapen werd geplaatst. Soms ook op een lint onder dit wapen. De meeste wapenspreuken zijn in het Latijn. Maar we kennen ook Franse spreuken: ‘Je maintiendrai’ (ik zal handhaven), de wapenspreuk van het Huis van Oranje-Nassau en vanaf 1815 van Nederland. Het geslacht Van Reede kende de Latijnse spreuk ‘Malo mori quam foedari’.

De wapenspreuk staat meestal onder het wapenschild is geplaatst. Het kan een familiefilosofie, een belangrijke gebeurtenis of een wens voor de toekomst weergeven. Deze wapenspreuken vind je onder andere ook op rouwborden en ex librissen.

De betekenis

 ‘Malo mori quam foedari’ is een Latijnse uitdrukking die betekent: ‘liever sterven dan onteerd te worden’. Het concept dat het uitdrukt – het verkiezen van eer, waardigheid en integriteit boven het eigen leven – is een fundamenteel principe dat diep geworteld is in de filosofie en cultuur van de Grieken en Romeinen. De spreuk is een bondige en krachtige samenvatting van een veel ouder en wijdverbreid ethisch ideaal.

Herkomst

We vinden deze wapenspreuk onder andere bij de Godard van Reede van Ginkel, eerste graaf van Athlone. Maar Van Ginkel was niet de eerste die dit motto gebruikte. Al vanaf de 14e eeuw gebruikten Franse en Napolitaanse ridderorden de spreuk al. De precieze oorsprong van deze spreuk is moeilijk vast te stellen, aangezien de gedachte achter ‘eer boven het leven’ al eeuwenoud is en in verschillende culturen en contexten voorkomt. Helaas, wie dit devies als eerste hanteerde blijft vooralsnog onbekend.

Malo Mori in huis

In huis kom je de wapenspreuk tegen op het wapenbord dat in de hal hing, op de dekschalen op het rechter Van Meekeren kabinet in de grote zaal en op een roemer in de vitrinekast in de eetkamer. In het depot ligt nog een breloque (zegelstempel) waarop de wapenspreuk staat en in de bibliotheek staan diverse boeken met daarin het ex libris van de Van Reedes. Ook daar staat ‘Malo mori quam foedari’ op.