Eind 19e eeuw benaderde Godard van Aldenburg Bentinck Pierre Cuypers met de vraag om een viertal ruimtes in zijn Huys in Amerongen een make-over te geven. Laat de naam van Pierre Cuypers ergens vallen en bijna vanzelf noemt men de gebouwen van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Maar de architect Cuypers heeft door heel Nederland gebouwen ontworpen. Bovendien hield hij zich niet alleen bezig met gebouwen. Hij ontwierp ook andere zaken, zoals meubels, balustrades, deurknoppen en zelfs complete interieurs. Hij zag zichzelf als totaalontwerper. Anderen noemen hem soms een projectontwikkelaar avant-la-lettre. Hij kon zich namelijk ook werpen op echt alle details rondom een (bouw)werk of restauratie, zoals bij kasteel De Haar. Hij had gewoon graag de totale regie in handen. Zijn zoon Joseph was ook een groot architect.
Joseph Cuypers
Joseph Cuypers (ook wel Jos genoemd) trad in de voetsporen van zijn vader. Kort na de afronding van zijn studie (1883) ging hij aan de slag in het Amsterdamse architectenbureau van Pierre Cuypers. Onder diens supervisie restaureerde, renoveerde en ontwierp hij met name kerken, maar ook stadhuizen, villa’s, scholen, etc. Stukje bij beetje vertrouwde Cuypers senior steeds meer toe aan zijn zoon en kon Jos ook zijn eigen stijl ontwikkelen. Bij veel projecten blijkt het niet eenvoudig te reconstrueren waar het werk van vader Cuypers eindigde en het werk van zijn zoon begon. Ook in Amerongen is dat het geval. Wel is duidelijk dat de rijk gedecoreerde balustrade met feniks en acanthusornamenten op de bovengalerij van de hand van zoon Jos is.
Bescheiden en creatief
Als we kijken naar zijn oeuvrelijst blijkt Joseph, net als zijn vader, een heel productief man te zijn geweest. Maar Joseph heeft eigenlijk nooit dezelfde bekendheid en erkenning als architect gekregen. Volgens biograaf Van Kleef heeft Josephs persoonlijkheid daar ook enigszins aan bijgedragen. Want Jos was iemand die “zich altijd bescheiden opstelde en anderen alle eer liet”. Dit jaar verscheen er een naslagwerk over Cuypers junior, waarmee duidelijker wordt welke betekenis Joseph heeft gehad in de Nederlandse architectuur. Met name zijn enorme creativiteit en architectonische durf vallen op.
Ook op Kasteel Amerongen heeft Joseph dus, net als zijn vader, zijn sporen nagelaten.
| Verder lezen |
|---|
| Van der Varst, Jennik (2012). Bouwwerken van Joseph Cuypers: aanzet tot een oeuvrelijst. Op: cuyperiana.nl. |
| Van der Einden, Luuk (2025). Alle ogen op Joseph: een toegift op het Cuypersjaar. Op Katholiek Nieuwsblad. |
| Van Kleef, Gert (2024). Hoofdstuk 6. Op: joseph-cuypers.nl. |
| Van Leeuwen, A.J.C (1995). De maakbaarheid van het verleden. P.J.H. Cuypers als restauratiearchitect. Op: Dbnl.org. |
