{"id":12667,"date":"2022-04-25T20:59:00","date_gmt":"2022-04-25T18:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/verhalen\/?post_type=geschiedenis&p=12667"},"modified":"2026-09-28T20:59:55","modified_gmt":"2026-09-28T18:59:55","slug":"hoe-zit-het-staatse-leger-in-elkaar","status":"publish","type":"geschiedenis","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/verhalen\/geschiedenis\/hoe-zit-het-staatse-leger-in-elkaar\/","title":{"rendered":"Hoe zit het Staatse leger in elkaar?"},"content":{"rendered":"\n

Een leger in de 17de eeuw was toch wat anders dan een leger nu. Om de verhalen over Van Ginkel, het Rampjaar en de Glorious Revolution te kunnen volgen, is het goed om je een beetje te verdiepen in de legeronderdelen, de leiding van het leger en wat voor functies (jonge) adellijke heren hadden. <\/p>\n\n\n\n

De organisatie van het leger<\/h2>\n\n\n\n

Het leger bestaat uit infanterie (voetvolk), cavalerie (ruiters) en artillerie (kanonnen en ander zwaar geschut). Zowel de infanterie en cavalerie zijn onderverdeeld in regimenten, permanente administratieve eenheden en bataljons, tactisch zelfstandige eenheden. Vaak bestond \u00e9\u00e9n regiment ook maar uit \u00e9\u00e9n bataljon: de termen worden dan ook soms door elkaar heen gebruikt. Bataljons waren dan weer onderverdeeld in compagnie\u00ebn. De hoeveelheid mannen die in een bataljon zat varieert sterk, vaak ook omdat het lastig was om genoeg soldaten te werven om een bataljon volledig te vullen.<\/p>\n\n\n\n

\"Op
Cavalerie maakt zich klaar voor de belegering van een stad, Sebastien Leclerc (I), 1673-1693. Collectie Rijksmuseum.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Buitenlandse soldaten<\/h2>\n\n\n\n

Ongeveer de helft van alle soldaten in het Staatse Leger kwam niet uit de Republiek. Buitenlandse huurlingen werden aangenomen om de infanterie of cavalerie aan te vullen. Hoge posities in het leger worden soms gegeven aan leden van de buitenlandse adel. Jean Barton de Montbas, bijvoorbeeld, was een Franse markies die in Staatse dienst benoemd werd tot commissaris-generaal<\/a>. En Johann Bernard Prott<\/a> vocht bijvoorbeeld eerst v\u00f3\u00f3r de bisschop van M\u00fcnster en later tegen hem. <\/p>\n\n\n\n

De generale staf<\/h2>\n\n\n\n

De hoogste leiding van het Staatse Leger is de generale staf. Deze hoge officieren zijn aanwezig bij vergaderingen van de krijgsraad en nemen de belangrijkste besluiten. De opperbevelhebber van het leger is de kapitein-generaal der Unie,<\/strong> Prins Willem III van Oranje. De kapitein-generaal is in dienst van de Staten-Generaal. Op gelijke voet met hem staan dus de gedeputeerden te velde<\/strong>. Dit zijn afgezanten van de Staten-Generaal die toezien op de kapitein-generaal. De gedeputeerden staan Willem III ter zijde met advies en mogen in geval van nood de beslissingen van Willem III overstemmen of zelf het commando overnemen. Tijdens het Rampjaar zijn er zes gedeputeerden te velde. Dit zijn onder anderen de heren Jasper Schade van Westum<\/a>, Hi\u00ebronymus van Beverningh<\/a> en Adolph Hendrik Ripperda<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Onder de kapitein-generaal vindt men de veldmaarschalken<\/strong>. In het Stadhouderloze Tijdperk, toen er ook geen kapitein-generaal was, was dit de hoogste rang in het leger. Johan Maurits van Nassau-Siegen<\/a>, Georg Frederik van Waldeck-Eisenberg<\/a> en Paulus Wirtz, baron van Ornholm<\/a> vervullen deze rol tijdens het Rampjaar.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"\/
Jasper Schad\u00e9 van Westrum, 1645, Frans Hals. Collectie N\u00e1rodn\u00ed Galerie Prah<\/a>a. Gedeputeerde.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Een
Portret van Carl von Rabenhaupt uit 1670, anoniem. Collectie Rijksmuseum. Luitenant-generaal. <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n

Aansturing van de legers: de generaals<\/h2>\n\n\n\n

Onder de veldmaarschalken komen de generaals. Deze sturen de legers aan. In Margaretha’s brieven komen we titels tegen als luitenant-generaal, commissaris-generaal en generaal-majoor. Wat die titels precies inhouden is niet helemaal duidelijk omdat het leger niet zo georganiseerd is als een modern leger. Ook betalen de gewesten vaak zelf voor troepen en benoemen ze soms zelf personen in bepaalde functies. Voor de generaals zelf waren de verhoudingen wel duidelijk en daar konden ze onderling nogal over kibbelen<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Onder de generaals tijdens het Rampjaar vinden we:<\/p>\n\n\n\n