{"id":3058,"date":"2020-05-23T09:26:00","date_gmt":"2020-05-23T07:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/verhalen\/?p=3058&post_type=collectie&preview_id=3058"},"modified":"2025-07-23T21:46:28","modified_gmt":"2025-07-23T19:46:28","slug":"gecoupeerde-staarten-van-paarden","status":"publish","type":"collectie-archief","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/verhalen\/collectie-archief\/gecoupeerde-staarten-van-paarden\/","title":{"rendered":"Gecoupeerde staarten van paarden"},"content":{"rendered":"\n

In de 17de en 18de eeuw was het mode om de staarten van rijpaarden te couperen. Dit is op veel schilderijen te zien. Bij ons zijn goede voorbeelden daarvan het schilderij van Prinses Dorothea in de Grote Zaal en de ruiterportretjes in de bibliotheek.<\/p>\n\n\n\n

Functie van couperen, functie van een staart<\/h2>\n\n\n\n

Bij trek- of tuigpaarden had het couperen een functie. De staart bleef zo niet meer tussen de leidsels hangen. Bij rijpaarden was het echter een volkomen nutteloze ingreep. Integendeel zelfs. De staart van een paard heeft niet alleen een functie om vliegen te verjagen maar helpt ook het evenwicht te bewaren en de geslachtsorganen te beschermen.<\/p>\n\n\n\n

\"Dame
Dorothea van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Gl\u00fccksburg te paard, Rutger van Langeveld, 1683. Collectie Kasteel Amerongen. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

De techniek van het couperen<\/h2>\n\n\n\n

Dat couperen, of afhakken eigenlijk, ging niet al te zachtzinnig en natuurlijk zonder verdoving. Het staartbeen van het paard werd op een hakblok gelegd en op de gewenste lengte afgehakt. Daarna liet met het nog 15 minuten nabloeden om het vervolgens dicht te schroeien. Welke vorm en lengte de staart moest hebben, was zeer modegevoelig. Zo kon men de staart schuin afsnijden, in een soort fluitvorm of aan de zijkanten van het staartbeen inkepingen maken en de staart omhoog binden zodat het stompje daarna \u201cmooi\u201d omhoog bleef wijzen, \u201cin kennelijke staat van opwinding\u201d!<\/p>\n\n\n\n

Dit werd \u201cla queue \u00e0 l’anglaise\u201d genoemd. Dit is een verwijzing naar de in de 18de eeuw populaire paardenrensport in Engeland. De Engelse renpaarden hadden gecoupeerde staarten omdat men dacht dat ze dan harder gingen lopen.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Een<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"Een<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"Een<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"Man<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"Man<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"Een<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Ruiterportretjes, anoniem, 1700-1799. Collectie Kasteel Amerongen<\/p>\n\n\n\n

Gecoupeerde oren<\/h2>\n\n\n\n

Overigens werden ook de paardenoren bijgesneden, vaak om ze een krijgshaftig uiterlijk te geven. Zoals bij ons tot nog niet zo lang geleden nog gebruikelijk was om de oren en de staart van honden te couperen. Dit is in Nederland in respectievelijk 1996 en 2001 verboden. In Nederland is het sinds 1992 bij wet verboden de staarten van paarden te couperen.<\/p>\n\n\n\n

Uranus, het paard van Elisabeth van Aldenburg Bentinck-Von Ilsemann, heeft zijn staart natuurlijk wel mogen behouden!<\/p>\n\n\n\n

\"Op
Elisabeth van Aldenburg Bentinck en Uranus, Johan Kuypers, 1920-1930. Collectie Kasteel Amerongen<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Object<\/strong><\/td>Maker<\/strong><\/td>Datering<\/strong><\/td>Materiaal<\/strong><\/td>Vaste plek<\/strong> (Atlantis)<\/strong><\/td><\/tr>
Portret Dorothea van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Gl\u00fccksburg te paard<\/td>Rutger van Langevelt<\/td>1683<\/td>olieverf op doek<\/td>Grote zaal 42 (0905)<\/td><\/tr>
Ruiterportret<\/td>anoniem<\/td>1700-1799<\/td>olieverf op doek<\/td>Bibliotheek 16 (0078)<\/td><\/tr>
Ruiterportret<\/td>anoniem<\/td>1700-1799<\/td>olieverf op doek<\/td>Bibliotheek 16 (0079)<\/td><\/tr>
Ruiterportret<\/td>anoniem<\/td>1700-1799<\/td>olieverf op doek<\/td>Bibliotheek 16 (0078)<\/td><\/tr>
Ruiterportret<\/td>anoniem<\/td>1700-1799<\/td>olieverf op doek<\/td>Bibliotheek 16 (0083)<\/td><\/tr>
Schildering op glasplaat van paard met ruiter: ‘Star. A running horse belonging to his grace the Duke of Bridgewater.’<\/td>anoniem<\/td><\/td>glas<\/td>Depot (1504)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\n\n\n