{"id":1623,"date":"2024-10-09T13:50:00","date_gmt":"2024-10-09T11:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/verhalen\/?p=1623&preview=true&preview_id=1623"},"modified":"2024-12-18T11:40:51","modified_gmt":"2024-12-18T09:40:51","slug":"een-reddende-engel-uit-engeland","status":"publish","type":"collectie-archief","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/verhalen\/collectie-archief\/een-reddende-engel-uit-engeland\/","title":{"rendered":"Een reddende engel uit Engeland"},"content":{"rendered":"\n

Soms wekt een bezoekersvraag je nieuwsgierigheid op en vind je tevens het antwoord op een vraag van een collega-auteur.<\/a> Zo gebeurde dat onlangs bij het portret van Jane Wroth, de moeder van de Henriette van Nassau-Zuylestein, te zien in de eetzaal.<\/p>\n\n\n\n

\"Portret
Jane Wroth (waarschijnlijk), 1650-1700, Godefridus Schalcken (of J.J. Borchers). Collectie Kasteel Amerongen<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Van goede komaf <\/h2>\n\n\n\n

Lady Jane was van goede komaf, via haar vader Sir Henry Wroth of Durrants en haar moeder Anne Maynard, de oudste dochter van Robert Sydney, Earl van Leicester. Zij werd een hofdame van Mary Stuart II, \u00e9\u00e9n van de weinige beroepen die een adellijke dame met fatsoen kon uitoefenen.<\/p>\n\n\n\n

Terwijl de prins van Oranje, Willem III, naar Engeland vertrok om prinses Mary ten huwelijk te vragen, viel zijn metgezel, half-oom en vertrouweling Willem Hendrik van Nassau-Zuylestein voor haar hofdame Jane. Deze verleidde haar, won haar hart, beloofde haar plechtig te trouwen, maar …. deed dit niet. Hierbij sterk aangemoedigd door Willem III.<\/p>\n\n\n\n

De reddende engel<\/h2>\n\n\n\n

Op een gegeven moment echter konden de gevolgen van zijn avances niet meer onzichtbaar blijven, hun liefdesbaby was een feit. Mary moet met haar te doen hebben gehad, want zij schakelde de hulp in van haar hofprediker Thomas Ken. Deze man bleek Lady Jane\u2019s reddende engel te worden. Hij sympathiseerde met haar, brak een lans voor haar en wist Zuylestein te overtuigen om het juiste te doen: namelijk om zijn eervolle voornemens om te zetten in daden en zijn minnares te trouwen.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Precies op het moment dat Willem III Den Haag verlaten had, verbond de hofprediker hen in het geheim in Mary\u2019s kapel in den trouw. Ongeveer een maand later volgde de huwelijksplechtigheid in Leersum. De exacte geboortedatum van baby Anna is nooit duidelijk geworden: in de geschriften tref je alleen 1681 aan als datum, met een vraagteken.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Man
Willem van Nassau-Zuylestein, Roelof Koets II. Collectie Groninger Museum<\/a>NB Hij staat bij het Groninger Museum bekend als Godard Adriaan van Reede van Herreveld, de schoonzoon van Willem van Nassau-Zuylestein. Achter op het schilderij staat Willem van Nassau-Zuylestein.. <\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"Zittend
Jane Wroth, Roelof Koets (II). Collectie Groninger Museum<\/a>NB: In de gegevens van het Groninger Museum staat Maria van Nassau-Zuylestein, achter op het schilderij staat Jane Wroth (Jane is de moeder van Maria).. <\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Reacties op het huwelijk<\/h2>\n\n\n\n

Al snel volgden de reacties op dit gebeuren vanuit verschillende hoeken. De interventie kwam Ken duur te staan, want daarmee had hij zich de woede van Willem III op de hals gehaald. Die was op zijn minst gezegd beledigd door de inmenging in deze delicate affaire. Het huwelijk was zelfs zo zeer tegen de zin van de prins, dat de hofprediker Den Haag heeft moeten verlaten. \u201cMaar de vernedering van de hoge Nederlandse trots, doordat een Engelse dame trouwde met de oom van de Prins van Oranje, werd hem nooit vergeven\u201d, zo lezen we in een Engels boek (uit 1830) over het leven van bisschop Thomas Ken.<\/p>\n\n\n\n

Deze Anglicaanse bisschop moet een bijzonder man zijn geweest, zoals we lezen in een ander 19de eeuws boek, gewijd aan Mary Stuart II. Kr\u00e4mer prijst daarin Ken’s rechtschapenheid: “Ken was en bleef zijn ganse leven geacht en ge\u00eberd als een ernstig, oprecht en vroom man, die nooit zijn mening of zijn beginsel opofferde aan nevenbelangen, die, waar het pas gaf, sprak zonder aanziens des persoons en daardoor eerbied afdwong.” Maar duidelijk niet bij Willem III, want tussen hen beiden is het nooit meer goed gekomen.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jane Wroth of Durants (1659-1703), 1680-1699, M.L.A. Clifford. Priv\u00e9collectie, bron: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Reactie van Margaretha<\/h2>\n\n\n\n

Pezarro constateert in zijn boek dat Margaretha (in een brief van 5 maart 1681) met een zekere minachting schreef over het jonge bruidspaar: <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[kost koomen,] den heer van suijlisteijn
is met sijn engelse ladi voorleeden dijns=
dach tot laersom1<\/a><\/sup>Leersum<\/span> getrout alwaer sij van
suijlisteijn met de wage van bellegarde
naer toe reede, dat alles so averechts toe
ginck datter hier vandoor ijder genoech van
te segge valt , [waermeede blijfve]<\/p>\nMargaretha aan haar man op 5 maart 1681<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Een maand eerder had zij dit al geschreven:<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

wt den haech schrijfvense dat
opt hof Een Juff van Mevrou de prin=
=ses, genaemt Meestres raet2<\/a><\/sup>Raet=Wroth<\/span> inde kraem
van Een jonge dochter is gekoome daer
sij seijt den heer van suijlisteijn3<\/a><\/sup>Willem Hendrik van Nassau-Zuylestein<\/span> vader
van is, het welcke sij hem door den Engels
preedikantT4<\/a><\/sup>homas Ken<\/span> heeft doen aensegge, waer
op men seijt hij haer getrout heeft
so dat wij weer Een Engelis laeijdij5<\/a><\/sup>Lady<\/span> op
suijlisteijn te verwachten hebbe, ick had
niet gedocht hij hem so soude verslingert6<\/a><\/sup>Zich verslingeren: Zich verwikkelen, verstrikt raken in een lastige, moeilijke zaak.<\/span>
hebbe<\/p>\nMargaretha aan haar man op 5 februari 1681<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Eind goed, al goed?<\/h2>\n\n\n\n

Natuurlijk was dit huwelijk het gesprek van de dag in Leersum en omgeving. Hoe dan ook, vanaf dat moment kon lady Jane van Zuylestein zich weer met opgeheven hoofd begeven in adellijke kringen. Ze bracht zeven (wettige) kinderen ter wereld, waaronder haar twee dochters, Henriette en Maria, die beiden met een Van Reede trouwden. Zou Margaretha zich in haar graf omge\u200bdraaid hebben als haar dit ter ore was gekomen?<\/p>\n\n\n\n
Object<\/strong><\/td>Maker<\/strong><\/td>Datering<\/strong><\/td>Materiaal<\/strong><\/td>Vaste plek<\/strong> (Atlantis)<\/strong><\/td><\/tr>
Portret van Jane Wroth (1659-1703) (waarschijnlijk) <\/td>Godefridus Schalcken of J.J. Borchers<\/td>1650-1700<\/td>Olieverf op doek<\/td>Eetkamer 53 (0848)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\n\n\n\n\n\n
Archiefstukken<\/strong><\/td><\/td><\/tr>
HUA1001.2725 Brieven gericht aan Godard Adriaan van Reede afkomstig van zijn echtgenote Margareta Turnor, 1679 nov.-1681 dec<\/td>Brief van 5 februari 1681<\/a>NB Margaretha schrijft 1680, maar het moet echt 1681 zijn
Brief van 5 maart 1681<\/a><\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\n\n\n