![\"Een](\"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/potuyl-verkopers-van-pamfletten.jpg\")
Pamfletten<\/h2>\n\n\n\n
De term ‘pamflet’ werd in de 17e eeuw nog niet gebruikt. Wat we nu een pamflet noemen werd toen een \u2018blauwboekje\u2019, \u2018paskwill\u2019 of \u2018libelle\u2019 genoemd. Er bestaat eigenlijk nog steeds geen echte definitie van de term \u2018pamflet\u2019. Over het algemeen is het een gedrukte tekst die inspeelt op de (politieke) actualiteit. Hierbij is het de bedoeling om mensen te overtuigen van een politiek standpunt. Johan de Witt negeerde dit type drukwerk gewoonlijk. Toch vond hij het op 20 juli 1672 nodig om op de beschuldigingen te reageren. Corrupt, dat was hij niet! De Witt gebruikte zelf ook een pamflet om zich te verdedigen en de beschuldigingen te weerleggen<\/a>. De pamfletten uit het Rampjaar 1672 waren vaak ontzettend fel, stonden vol nepnieuws, hekelden doorgaans Johan de Witt en consorten en bejubelden Willem III.<\/p>\n\n\n\n Regelmatig verwezen pamfletten naar het vermeende verraad van de legerleiders en de regenten. Staat en militie hadden ernstige reputatieschade opgelopen. Volgens \u00e9\u00e9n pamflet had De Witt \u2018zijn vrient Mombas<\/a>1<\/a><\/sup>Jean Barton de Montbas<\/span>\u2019 naar het Tolhuis gestuurd \u2018om de Francen niet alleen over te laten; maer haer de wegh te wijssen<\/a>\u2019. Margaretha had ook iets dergelijks vernomen: Montbas zou met de vijand gecorrespondeerd hebben en de vijand hebben gewezen op het zwakste punt, het punt waar het Franse leger de opmars over de Rijn het best kon inzetten<\/a>.<\/p>\n\n\n Pamfletten waren vooral succesvol als ze bevestigden wat een groot deel van de bevolking t\u00f3ch al dacht. Uitgevers, auteurs en drukkers van pamfletten speelden dan ook gretig in op het idee dat er verraad in het spel zou zijn. De drukpersen draaiden overuren. De naam van de Prins van Oranje galmde door de straten. Boze burgers riepen op tot de benoeming van de Prins van Oranje tot stadhouder: ze vonden dat hij naast legerleider ook stadhouder moest worden.<\/p>\n\n\n Op 6 juni 1672<\/a> schrijft Margaretha al dat er zeer slecht over sommige regenten wordt gesproken. Ze hoopte dat het leugens waren. Elf dagen later<\/a> schrijft Margaretha dat er in verschillende steden oproeren uit waren gebroken. In dezelfde brief schrijft ze dat ze geruchten had gehoord dat Johan de Witt een grote som geld naar Veneti\u00eb had overgemaakt. Een vergelijkbare beschuldiging lezen we in een pamflet. Daarin wordt een gesprek tussen een pasteibakker en iemand met de naam Brant afgedrukt. Volgens dit pamflet had De Witt het land aan Frankrijk verkocht, ‘\u2019t welck Venetien getuygen kan\u2019. Het volk ging de straten op, schrijft Margaretha op 17 juni 1672<\/a>, ‘en roepe niet ander als van veraet en dat ons lant verkocht is\u2019. De regenten moesten maar eens bewijzen dat ze niet behoorden tot diegenen die het land aan de vijand hadden willen overgeven, vond het volk. Onder druk van oproerige burgers werd Willem III op 4 juli 1672 stadhouder van het hele gewest Holland, vier dagen later gevolgd door de benoeming tot stadhouder van West-Friesland. De Oranjegezinden <\/a>staan aan het roer<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Margaretha had haar buurman in Den Haag zien lopen, schrijft ze in haar brief van 17 juni 1672. Raadpensionaris Johan de Witt zag er zo verslagen en neerslachtig uit, ‘dat een ijder verwondert is hem te sien’. Dat is ook niet zo gek, gezien de beschuldigingen aan zijn adres. Op 21 juni wordt er zelfs een aanslag op De Witt gepleegd<\/a>. Niet veel later verschijnt een brief die de raadpensionaris aan de Staten van Holland heeft geschreven in druk, in de vorm van een pamflet. In haar brief van 25 juni 1672 schrijft Margaretha over de aanslag. Het is zeer goed mogelijk dat ze haar man de gedrukte brief van De Witt stuurt, want ze schrijft ‘Het reijnkonter dat de raetpensionaeris heeft gehad, sal uhEd ut dit neefensgaende sie<\/a>n<\/a>‘.<\/p>\n\n\n In augustus wordt Cornelis de Witt gearresteerd. Hij wordt beschuldigd van het beramen van een moordaanslag op Willem III. Margaretha schrijft dat Cornelis op 9 augustus 1672<\/a> van de kastelenij op het Binnenhof naar de Gevangenpoort is overgebracht. De positie van Cornelis’ broer Johan was als gevolg van de haatcampagne onhoudbaar geworden: de raadpensionaris was gedwongen af te treden. Op 20 augustus werd de uitspraak bekend: Cornelis werd verbannen, zijn goederen werden geconfisqueerd en hij moest opdraaien voor de proceskosten. De sententie werd meteen bekend gemaakt en verscheen in een razend tempo in druk. Een woedende menigte verzamelde zich na de bekendmaking van de uitspraak bij de Gevangenpoort. Wat er daarna gebeurde, is bekend… Over de moord op de gebroeders De Witt zijn helaas geen brieven van Margaretha bewaard gebleven. Het is onbekend of ze in deze periode wel brieven heeft geschreven, al lijkt er in ieder geval een brief van 2 september 1672 te missen<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Femke Deen, David Onnekink, Michel Reinders, \u2018Pamphlets and Politics: Introduction\u2019 in: Femke Deen, David Onnekink en Michel Reinders eds., Pamphlets and Politics in the Dutch Republic <\/em>(Leiden-Boston 2011);<\/p>\n\n\n\n Jos\u00e9 de Kruif, Marijke Meijer Drees en Jeroen Salman eds., Het lange leven van het pamflet<\/em>. Boekhistorische, iconografische, literaire en politieke aspecten van pamfletten 1600-1900 <\/em>(Hilversum 2006);<\/p>\n\n\n\n Michel Reinders, Gedrukte chaos: populisme en moord in het rampjaar 1672 <\/em>(Amsterdam 2010).<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n Margaretha Turnor laat weinig los over waar ze de informatie in de brieven aan haar man vandaan heeft. Maar aan de manier waarop ze gebeurtenissen beschrijft, herken je verrassend vaak de betogen uit de pamfletten die tijdens het Rampjaar verschenen. In 1672 verschenen in de Republiek maar liefst 1600 verschillende pamfletten. Een groot deel daarvan […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[76,333,353],"archieven":[],"atlantis":[],"bewoners-familie":[],"persoon":[807,808],"plaats":[],"ppma_author":[524],"class_list":["post-1635","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-briefloze-periode","tag-blauwe-boekjes","tag-nieuws","tag-pamfletten","persoon-cornelis-de-witt","persoon-johan-de-witt"],"acf":[],"yoast_head":"\nVerraders<\/h2>\n\n\n\n
![\"Voorpagina](\"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/09\/Staten-Generaal-Uitspraak-schuld-Montbas-826x1024.jpg\")
De straat op!<\/h2>\n\n\n\n
![\"Portret](\"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/manier-wissing-willem-iii-822x1024.jpg\")
Een verslagen raadpensionaris<\/h2>\n\n\n\n
![\"Energiek](\"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jan-Asselijn-De-bedreigde-zwaan.jpg\")
De gebroeders De Witt als zondebok<\/h2>\n\n\n\n
Meer weten over pamfletten?<\/h2>\n\n\n\n