{"id":6730,"date":"2024-08-12T14:06:05","date_gmt":"2024-08-12T12:06:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/?p=6730"},"modified":"2024-09-20T10:11:49","modified_gmt":"2024-09-20T08:11:49","slug":"de-slag-bij-seneffe","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/de-slag-bij-seneffe\/","title":{"rendered":"De Slag bij Seneffe"},"content":{"rendered":"\n

Wat moet Margaretha geschrokken zijn toen ze de brief van haar zoon las. Godard van Ginkel was tijdens de Slag bij Seneffe in zijn schouder geschoten. De wond bloedde zo hevig, dat Godard flauw werd. De brief<\/a> waarin Godard dit schrijft, is geadresseerd aan vader Godard Adriaan van Reede en op 12 augustus 1674 verzonden vanuit het Belgische plaatsje Bergen.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[daer onder] inde welcke ick geen van achteren<\/s> 
met een pistoolkoogel even onder mijn 
lincker schouder wiert deur en deur geschooten,
dat mijn door het ongemeen starck bloeden 
een weijnigh flau maeckte, ende obligeerde 
te retireeren<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Drie
Drie ruiters in gevecht, Jan Martszen de Jonge, 1619 – 1649. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De weg naar vrede<\/h2>\n\n\n\n

Nadat de Vrede van Westminster in februari 1674 gesloten was en ook M\u00fcnster en Keulen eieren voor hun geld hadden gekozen<\/a>, moesten alleen de Fransen nog verslagen worden. Om Frankrijk op de knie\u00ebn te krijgen was prins Willem III echter afhankelijk van zijn bondgenoten. Ondertussen had de prins van Cond\u00e9 van de Zonnekoning toestemming gekregen om indien mogelijk de confrontatie met de geallieerden aan te gaan. De prins van Cond\u00e9 hield zich met zijn legermacht op in de omgeving van Charleroi. De Spaanse gouverneur-generaal Juan Domingo Mendez de Haro y Fern\u00e1ndez de C\u00f3rdoba, graaf van Monterey, voelde de bui al hangen: Cond\u00e9 was van plan \u00e9\u00e9n van de vijf Spaanse vestingen aan te vallen. Maar welke? Namen, Mons, Cond\u00e9, Chambrai of Bouchain? Hoe dan ook, Cond\u00e9 moest zo snel mogelijk teruggedreven worden naar de Franse landsgrenzen. Monterey probeerde Willem III er derhalve van te overtuigen dat het noodzakelijk was zo snel mogelijk slag te leveren tegen de Fransen.<\/p>\n\n\n

\n
\"Medaillon
Portret van Juan Domingo de Zu\u00f1iga y Fonseca, graaf van Monterey, Gerard de Lairesse, 1672. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dekkingsmacht<\/h2>\n\n\n\n

Op 9 augustus 1674 arriveerde de geallieerde legermacht, bestaande uit ongeveer 65.000 man, in het Belgische plaatsje Seneffe. Dit plaatsje lag niet ver van het Franse legerkamp. Het geallieerde leger trok vervolgens verder richting de Franse grens, met als doel Cond\u00e9 af te snijden van zijn aanvoerlijnen. Bij Seneffe werden 3000 \u00e0 4000 cavaleristen en 500 dragonders achtergelaten om als dekkingsmacht te dienen. Onder de cavaleristen bevond zich brigadegeneraal Godard van Ginkel. Van Ginkel diende onder het bevel van Karel Hendrik van Lotharingen, de prins van Vaudemont.<\/p>\n\n\n

\n
\"Te
Detail van Slag bij Seneffe, 1674, Jacobus Harrewijn, naar Romeyn de Hooghe, 1684. Collectie: Rijksmuseum<\/a>. Op deze uitsnede zijn de troepen van brigadegeneraal Van Ginkel afgebeeld.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De slag<\/h2>\n\n\n\n

In de ochtend van 11 augustus 1674 viel het 50.000 man tellende leger van Cond\u00e9 de dekkingsmacht van Vaudemont aan. Van Ginkel schrijft dat Vaudemont bij Willem III eiste dat hij versterking zou krijgen. Hierop zond de Prins van Oranje de regimenten van veldmaarschalk Johan Maurits van Nassau-Siegen en van diens neef Willem Maurits van Nassau-Siegen. <\/p>\n\n\n\n

De Slag bij Seneffe bestond in feite uit die verschillende slagen. Naast Seneffe, werd er strijd geleverd bij het klooster Saint-Nicolas-aux-Bois en in het dorpje Fayt-lez-Manage. De cavaleristen en infanteristen hielden bij Seneffe aanvankelijk redelijk stand, maar moesten de aftocht blazen toen de Fransen het plaatsje begonnen te bombarderen. Bij het klooster werd lang standgehouden, totdat de Spaanse aanvoerder dodelijk gewond raakte en de cavalerie en infanterie op de vlucht sloegen. Na verkeerde inschattingen van Cond\u00e9, die ervan overtuigd was dat de geallieerden richting Bergen wilde ontkomen en de achtervolging had ingezet, moesten de Fransen de strijd om het dorpje Fayt staken.<\/p>\n\n\n

\n
\"Overzicht
Slag bij Seneffe, 1674, Jacobus Harrewijn, naar Romeyn de Hooghe, 1684. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Geen winnaar<\/h2>\n\n\n\n

Wie heeft de Slag bij Seneffe gewonnen? Hoewel de Fransen minder verliezen telden dan de geallieerden, hadden ze veel officieren verloren. Hoewel Cond\u00e9 Seneffe en Saint-Nicolas-aux-Bois op zijn conto kon schrijven, claimden de geallieerden de overwinning bij Fayt. Toch waren er ook aan de kant van de geallieerden veel doden en gewonden gevallen. Tevens waren er veel door de Fransen gevangen genomen. Van Ginkel somt ze allemaal op<\/a> in zijn brief.<\/p>\n\n\n\n

\"Eerste<\/figure>\n\n\n\n
\"Tweede<\/figure>\n\n\n\n
\"Derde<\/figure>\n\n\n\n
\n

men\u00a0siet\u00a0haest\u00a0
geen\u00a0officieren onder\u00a0de\u00a0infanterie\u00a0oft\u00a0
sijn\u00a0doot\u00a0oft\u00a0gequets,\u00a0van\u00a0onse\u00a0vrunden\u00a0
sijn\u00a0doot\u00a0den oversten\u00a0Torck1<\/a><\/sup>Hendrick Torck<\/span>\u00a0de\u00a0majoor\u00a0
haegedoren2<\/a><\/sup>Fran\u00e7ois de Ram van Hagedoorn<\/span>,\u00a0den\u00a0heer\u00a0van\u00a0Valkenborgh3<\/a><\/sup>George de Hertoghe, heer van Valkenburg<\/span>
la villaumaire4<\/a><\/sup>Maurits de d’Aub\u00e9ry du Maurier de Villaumaire<\/span>,\u00a0majoor\u00a0DedemJ5<\/a><\/sup>ohan baron van Dedem<\/span>,\u00a0Cassiopin6<\/a><\/sup>Thomas van Cassiopijn<\/span>\u00a0
Capitein\u00a0Torck\u00a0van\u00a0Bergen\u00a0op Zoom7<\/a><\/sup>Pascasius Turck<\/span>, Wilick\u00a0
Nieuwenheijm8<\/a><\/sup>Onbekend<\/span>,\u00a0de\u00a0Luitenant\u00a0van\u00a0Moesbergen9<\/a><\/sup>Onbekend<\/span><\/p>\n\n\n\n

mijn\u00a0gewesen\u00a0quaertiermeester,\u00a0en\u00a0veel\u00a0meer\u00a0andere\u00a0
die\u00a0mijn tegenwoordigh\u00a0niet\u00a0in\u00a0vallen,\u00a0ende\u00a0oock\u00a0
niet\u00a0pertinent\u00a0weeten\u00a0kan,\u00a0de\u00a0Graef van\u00a0
Waldijck10<\/a><\/sup>Georg Frederik van Waldeck-Eisenberg<\/span>\u00a0is\u00a0gequetst,\u00a0de\u00a0generael\u00a0majoor\u00a0Veen11<\/a><\/sup>Onbekend<\/span>\u00a0
tot\u00a0der\u00a0doot\u00a0gequets, papen\u00a0kop12<\/a><\/sup>Nicolaas van Vlooswijck<\/span> doot,\u00a0
palm13<\/a><\/sup>Fran\u00e7ois Abrahamszoon Palm<\/span>\u00a0tot\u00a0er\u00a0doot\u00a0gequetst,\u00a0slangen\u00a0borgh14<\/a><\/sup>Frederik Johan van Baer, heer van Slangenburg<\/span>\u00a0
tot\u00a0er\u00a0dootgequetst,\u00a0de\u00a0jonge\u00a0prins\u00a0Maurits15<\/a><\/sup>Willem Maurits van Nassau-Siegen<\/span>\u00a0
sijn\u00a0ben16<\/a><\/sup>Been<\/span>\u00a0anstucken\u00a0en\u00a0gevangen,\u00a0graef van\u00a0
solms17<\/a><\/sup>Hendrik Trajectinus van Solms, een neef van Willem III<\/span>\u00a0gequetst\u00a0en\u00a0gevangen,\u00a0Capiteijn\u00a0Heekeren18<\/a><\/sup>Mogelijk Gerrit van Heeckeren<\/span>\u00a0
swaer\u00a0gequetst Owerkerck19<\/a><\/sup>Hendrik van Nassau-Ouwekerk<\/span>\u00a0een\u00a0quetsuijr\u00a0int\u00a0
hooft,\u00a0die\u00a0beneffens\u00a0mij\u00a0van\u00a0deese\u00a0nacht,\u00a0metde\u00a0
koetze\u00a0van\u00a0sijn\u00a0Hoogheijt\u00a0hier\u00a0in\u00a0Bergen\u00a0is\u00a0
gebracht,\u00a0den\u00a0Hertogh\u00a0van Lotteringen\u00a0
generael\u00a0vande\u00a0Keijserschen20<\/a><\/sup>Karel Hendrik van Lotharingen, prins van Vaudemont<\/span>,\u00a0had\u00a0ick\u00a0vergeeten\u00a0
is\u00a0oock\u00a0swaer gequets,\u00a0enfin\u00a0de\u00a0Carnasie\u00a0
is\u00a0seer\u00a0groot\u00a0geweest\u00a0ende\u00a0mij\u00a0onmoogelijck
breeder\u00a0te\u00a0verhaelen,\u00a0ick\u00a0gelove\u00a0dat\u00a0er\u00a0vande\u00a0
onse\u00a0meer\u00a0gevangen\u00a0sijn, doch\u00a0vande\u00a0viandt\u00a0
immer\u00a0soo\u00a0veel\u00a0doot\u00a0gebleeven,\u00a0de\u00a0prins\u00a0
van\u00a0Berkevelt21<\/a><\/sup>Johan Karel van Palts-Birkenfeld-Gelnhausen<\/span>, hertogh\u00a0van\u00a0Holsteijn22<\/a><\/sup>Rudolf Frederik, hertog<\/em>\u00a0van Sleeswijk-Holstein<\/em>-Sonderburg-Norburg<\/em><\/span>,\u00a0en\u00a0
stockheijm23<\/a><\/sup>Johan van Stockheym<\/span>\u00a0sijn\u00a0oock\u00a0noch\u00a0gequets<\/p>\n\n\n\n

De\u00a0Majoor\u00a0Schaep24<\/a><\/sup>Onbekend<\/span>\u00a0is\u00a0oock\u00a0gequets<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Op
Gesneuvelden bij Seneffe, Fragment uit Slag bij Seneffe, 1674, anoniem, naar Jan Luyken, 1692 – 1694. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Van Ginkel zelf was er redelijk goed van afgekomen. Het slot van de brief van haar zoon moet Margaretha dan ook gerust gesteld hebben. Er waren geen vitale delen geraakt en de chirurgijns hadden Van Ginkel verzekerd dat hij binnenkort weer helemaal de oude zou zijn.<\/p>\n\n\n\n

Overigens is de brief van een andere hand dan gebruikelijk. Het handschrift is sierlijker en niet zo vluchtig als het handschrift van Van Ginkel. Hoogstwaarschijnlijk is de brief gedicteerd door Godard, maar zijn de woorden opgeschreven door een klerk. Mogelijk kon Van Ginkel door de verwonding in zijn schouder tijdelijk niet schrijven.<\/p>\n