{"id":4159,"date":"2023-06-23T12:08:29","date_gmt":"2023-06-23T10:08:29","guid":{"rendered":"https:\/\/margaretha.kasteelamerongen.nl\/?p=4159"},"modified":"2025-05-01T13:01:37","modified_gmt":"2025-05-01T11:01:37","slug":"niets-nieuws","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/niets-nieuws\/","title":{"rendered":"Niets nieuws?"},"content":{"rendered":"\n

Er lijkt niet veel te melden op deze doordeweekse dag in juni. De toon past bij een lome zomerdag. Margaretha herhaalt en verduidelijkt een paar zaken uit haar vorige brief, heeft alle ruimte voor een roddel en sluit al na twee kantjes af. Maar dan komt er nog een P.S. <\/p>\n\n\n\n

Vijandelijke vloot trekt zich terug<\/h2>\n\n\n\n

Sinds de laatste brief geen nieuws, schrijft Margaretha eerst. Het schieten van afgelopen zondag was niet meer dan een schermutseling tussen de brandwachten van de beide vloten. De vijandelijke schepen hebben zich teruggetrokken tot op de Thames. Vanuit Den Haag zijn er gedeputeerden aan boord gegaan van de Staatse vloot. Waarom? Dat is niet bekend.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

seedert mijne laeste is hier niet nieus, de laeste
briefve wt de scheeps vloote brenge niet ande
meede als dat het geschiet datter voorlee
den sondach is gehoort was de brandtwach
te van beijde de vlooten te weeten donse en
die vande vijant dewelcke dapper op den
andere schooten daer op de vijant haer hebe
gereetereert en naer de reevier van londe
sijn geseijlt, daer sijn weer gedeputeerde
van den staet naer onse vloot tot wat Eijnde
weet men niet[, den luijtenant kolonel wedel]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Schepen
Schepen na de slag, Willem van de Velde (I), 1630 \u2013 1672. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Regiment van Reede bijna gereed<\/h2>\n\n\n\n

Luitenant-Kolonel Wedel, de aanvoerder van Godard Adriaans nieuwe regiment, heeft met zijne hoogheid gesproken die tevreden lijkt. Wedels vendel is klaar, de rest zal binnenkort ook gereed zijn. Twee compagnie\u00ebn zijn al naar Alkmaar gestuurd. Ze moesten trouwens contant betaald worden, want aan uitstel van betaling doen ze niet!<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[weet men niet,] den luijtenant kolonel wedel1<\/a><\/sup>Ernst Georg von Wedel (?-1682)<\/span>
is noch hier seijt sijn hoocheijt gesproocke te hebbe
en alle kontentement ontfange, sijn vaendel
heeft hij de andere sulle alle in korte dagen
ock gereet sijn, tot twee kompangie sijnde
maete die te rotterdam gemaeckt sijn af
naer Alckmaer gesonde die twee hondert
dartich gul aen gelt bedragen en kontant
moste betaelt worde also die liede niet wille
borgen, [de wijlle ick wt uhEd schrijfve vande 19]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Profiel
Alkmaar : profiel van de stad, met bastions, molens en kerktorens. Anoniem, ca. 1700. Collectie Noord-Hollands Archief<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Boter, kaas (en wijn)<\/h2>\n\n\n\n

Uit de brief van de 19e van Godard Adriaan blijkt dat de ‘s- Gravezandse kazen die ze heeft gestuurd, nog steeds niet zijn aangekomen. Daarom heeft ze eergisteren nog maar weer nieuwe gestuurd naar Temminck in Amsterdam, met de bedoeling dat die ze zo snel mogelijk doorstuurt. Ze bedankt haar man nog een keer voor wat hij haar heeft gezonden (wijn en boter) want boter is duur.<\/p>\n\n\n

\n
\"Staande
Man boter aan het karnen, Pieter de Mare, naar Christina Chalon, 1777 \u2013 1779. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\"Eerste<\/figure>\n\n\n\n
\"Tweede<\/figure>\n\n\n\n
\n

[borgen,] de wijlle ick wt uhEd schrijfve vande 19
deeser niet sien de gesondene schravesantse
kaes doen noch niet was overgekoome heb

ick Eergister weer twee andere aenden heere
teminck tot Amsterdam gesonden met ver
=soeck hij die opt spoedichste aen uhEd voort
wilde senden, ick bedancke uhEd noch opt hoochste
voort geene deselfve ons heeft beliefve te sende
salt verwachte hoope het wel sal overkoome
de booter kost hier de beste seefven stuijvers
het pont, [sijn hoocheijt is weer hier de poste<\/s> alle]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Sommelsdijkje met Labadie getrouwd?<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na tevreden te hebben vastgesteld dat alle legerposten goed verzorgd zijn, en de algemene stemming wat geruster is, sluit ze af. Om na ondertekening nog eens terug te komen op een eerdere roddel<\/a>. Is de jongste dochter van Cornelis van Aerssen van Sommelsdijk<\/a> nu getrouwd met Jean de Labadie <\/a>of niet, en zo ja, hoe lang dan? Kan Godard Adriaan Jenneke niet even inzetten om te informeren? Er is iemand die heel graag de waarheid wil weten. By the way, de heer en vrouwe van Villers, doen hun hartelijke groeten…<\/p>\n\n\n\n

Jenneke is Godard Adriaans dienstbode. Zij heeft contacten met dienstbodes van andere rijke families en huispersoneel is natuurlijk zeer goed op de hoogte van familiegeheimen. De Labadisten zaten op dat moment in Altona, wat dicht bij Hamburg ligt, dus vlak onder de neus van Godard Adriaan en Jenneke. Godard Adriaan kan zijn neus moeilijk in andermans zaken steken, maar Jenneke kan wel haar oor te luisteren leggen. <\/p>\n\n\n

\n
\"Een
De luistervink, Nicolaes Maes, 1654. Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Overigens ging het bij de eerdere roddel nog om dochter Maria (1645-1903)<\/a>. Nu gaat het om ‘de jongste dochter’, maar dat is Lucia (1649-1707)<\/a>. Van Lucia is bekend dat ze in 1695 trouwde met Peter Yvon, de assistent en latere opvolger van Jean de Labadie. De groeten van de Heer en Vrouw van Villers staat niet toevallig direct na deze opmerking. De Vrouw van Villers, Adriana van Aerssen van Sommelsdijk was de tante van de zusjes die zich aangesloten hadden bij de Labadisten. Heeft Margaretha het niet direct aan haar durven vragen of heeft zij er bij Margaretha op aangedrongen om zich te laten informeren? <\/p>\n\n\n\n

\"Afsluiting<\/figure>\n\n\n\n
\n

Mijn heer en lieste hartge<\/p>\n\n\n\n

uhEd getrouwe wijff
M Turnor

ick bidt dat
jeneken eens
ter deege verneemt
of labedije2<\/a><\/sup>Jean de Labadie, grondlegger van de Labadisten, een gereformeerde sekte<\/span> met de
jonste dochter vande
heer van someldijck3<\/a><\/sup>Lucia van Aerssen van Sommelsdijk<\/span>
is getrout oft seecker
is en hoe lan sij getrout sijn
daer is mij om gebeeden die wenste de waerheijt
te mooge weeten
de heer en vrou van vieleers4<\/a><\/sup>Alexander de Soete van Laecke en Adriana van Aerssen<\/span> preesenteere haere
dienst aen uhEd<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

P.S.<\/h2>\n\n\n\n

Maar ho, als ze klaar is met schrijven komt er weer allemaal nieuws. Het is nu wel zeker dat de Engelse en de Franse vloten zwaar beschadigd bij Chatham liggen. De koning van Engeland schijnt not amused<\/em> te zijn dat Lodewijk XIV uit Brabant is vertrokken zonder iets tegen de Republiek te hebben uitgericht en in plaats daarvan Maastricht is gaan belegeren. Nu willen de Engelsen een vrede en zijn misschien al in oorlog met Frankrijk.<\/p>\n\n\n\n

\"Naschrift<\/figure>\n\n\n\n
\n

p s naert schrijfve dees komt tijdine die
voor seecker wert gehoude, dat beijde
de vloote so wel d Engelse als de
franse heel gedevaeliseert5<\/a><\/sup>gedevaliseerd: ernstig beschadigd<\/span> voor schat
=tan6<\/a><\/sup>Chatham<\/span> sijn geloopen en noch leggen, dat de
koninck van Engelant seer qualijck te
vreede soude sijn dat de koninck van
vranckrijck wt brabant is gegaen sonde
Eits op ons wtgericht te hebbe en
Maestricht beleegert heeft, ock
hout men voorseecker dat de Engelse
seer verlange naer de vreede met ons
en dat sij met vranckrijck in oorlooch
mochte sijn, [van Acken heeft me dat]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Titelpagina
Titelpagina voor: Nederlands verquikking, of d\u2019ontwaekte leeuw, 1673, anoniem, 1673 Collectie Rijksmuseum. Zowel de twee zeeslagen als het beleg op Maastricht zijn hier op te zien. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Uit Aken is meer nieuws over Maastricht gekomen. De Fransen zouden een buitenbolwerk van Maastricht hebben aangevallen, en daarbij 600 man zijn verloren. De Maastrichtenaren op hun beurt hebben bij een uitval een belegeringswerk van de Fransen belaagd waarbij 500 Fransen zouden zijn omgekomen. De stad lijkt stand te houden. De behaalde overwinning op zee zou groter zijn dan ooit te voren, en de koning zou spijt als haren op zijn hoofd hebben dat hij de zee moest verlaten. Gaat het eindelijk de goede kant op? Is de Nederlandse leeuw ontwaakt, zoals ook bovenstaande titelprent suggereert?<\/p>\n\n\n\n

\"Naschrift<\/figure>\n\n\n\n
\n

[mochte sijn,] van Acken heeft me dat
de franse Een atacke7<\/a><\/sup>aanval<\/span> op onse buijte
wercke voor Maestricht hebbe gedaen
daer dons dapper hebbe gevochte en
wel ses hondert vande franse sijn geblee
en afgeslaechge, ock dat die vande
stat Een wtval hebbe gedaen op een vande vijants wercke daer
meer als 500 so doode als gequetste
vande vijant sijn geweest so dat men
niet hoort of sij houden haer heel wel,
onse vicktoorije ter see seggense dat so
groot is alser oijt bij ons is bevochten
de koninck seggense berst van spijt dat
sij de see so hebbe moete verlaeten<\/p>\n<\/blockquote>\n