{"id":3135,"date":"2023-03-13T14:54:13","date_gmt":"2023-03-13T13:54:13","guid":{"rendered":"https:\/\/margaretha.kasteelamerongen.nl\/?p=3135"},"modified":"2025-03-03T17:49:54","modified_gmt":"2025-03-03T15:49:54","slug":"huis-in-de-hemel","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/huis-in-de-hemel\/","title":{"rendered":"Huis in de hemel"},"content":{"rendered":"\n

Leek Margaretha in de vorige brief de wanhoop nabij<\/a>, deze brief is de wanhoop tastbaar: als de Heer almachtig niet te hulp schiet, zijn allen verloren. Toch is er een klein wondertje: ze heeft drie brieven van haar man gekregen!<\/p>\n\n\n\n

Soldatenleven<\/h2>\n\n\n\n

Het begint met de droevige staat van het Brandenburgse leger. Juist nu het zo nodig is, lijkt daar niet veel van over. Met het Staatse leger lijkt het niet beter gesteld. De staat is tergend traag. Nu zijn de milities aangeschreven dat de rekrutering van het leger voor 15 april gereed moet zijn. Dat is leuk bedacht, maar er wordt geen cent uitbetaald. Er zijn compagnie\u00ebn bij die al meer dan een jaar niet uitbetaald zijn. Bij de cavalerie zijn ze drie \u00e0 vier maanden achter met betalen. Daar verkopen ze zelfs hun laarzen om voer voor de paarden en brood voor zichzelf en hun familie te kopen. Die arme prins. Hij denkt met een goed leger voor de dag te komen, maar door de traagheid van de regering, zit hij met de gebakken peren. <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[is,] de meliesie is aengeschreefve haer reekruijteerin
te doen en sonder wtstel teegens den 15 April ge=
=reet te sijn, men geeftse niet Een stuijver gelt
daer sijn kompangie die 12 a 14 maende ten achter
sijn de ruijterij is meest 3 en 4 maende ten
achteren moeten alles versette wat sij hebbe tot haer
steefvels in kluijs omt voer voor haer paerde en
broot voor haer selfs vrou en kindere te kooppe, de
heer van ginckel al wat hij grijpe en vange kan gaet
tot betaelline vande kompangi, en de kantoore
sijn op gepropt van gelt men seijt der meer als
vier mielijoene kontant leijt tot betaelline vande
meeliesi en daer komt geen ordere omt gelt wt
te telle, tis meer als bedroeft de traecheijt die bij
de reegeerine is, sijn hoocheijt is ongeluckich sal meene

Een leeger te velt te brenge het welcke te vreese staet door
de wan betaelline so kompleet niet sal konne sijn<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Godard Adriaan heeft gezegd dat ze misschien niet zo op “de vleselijke arm” moet vertrouwen1<\/a><\/sup>2 Kronieken 32:8, in de statenvertaling<\/a> en in moderne taal<\/a><\/span>. Ofwel: vertrouw minder op het leger en meer op God.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

uhEd seijt heel wel dat wij so seer niet op de vleeslijcke
arm moete sien vreese wij dat te veel gedaen hebbe
en noch doen dat dat almeede oorsaeck is dat godt
de heere die en onse wapene niet en seegent, den<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Tekening
Plunderende soldaten bij een boerenwoning, Adriaen van de Velde, 1669. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De Heer geeft, de Heer neemt<\/h2>\n\n\n\n

Uit Amerongen is er verder geen nieuws, alleen de schoorsteen van de keuken is omgevallen, maar de planten en de tuinen zijn nog in goede staat, zelfs de beelden staan er nog. En ze heeft nog een nieuwe uitspraak van de intendant Robert tegen secretaris Van den Doorslagh. Op de vraag hoeveel geld er nodig was om het huis te bewaren, gaf hij als antwoord dat het huis sowieso moest branden. <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[van sal segge] de seeckreetaris is hier seijt de
muere vant boove en beneede huijse noch vier
kant staen alleen dat de schoorsteen vande keucke
opt booven huijs ingevalle is, voort al de plante
en hoofve sijn noch in Esse2<\/a><\/sup>In esse zijn: in goede staat zijn<\/span> tot de beelde inde hof
staen noch wel, macht maer so blijfve, [want so]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ze moeten maar een voorbeeld nemen aan Job, hij verstaat als geen ander de kunst om lijden, pijn, tegenspoed, of enige andere onaangenaamheid met kalmte en zonder opstandigheid of klagen te kunnen verdragen. Daarnaast vertrouwt ze erop dat God genoeg middelen geeft om hun huis weer op te bouwen en bidt ze om ooit een huis in de hemel te hebben dat door geen mens afgebrand of afgenomen kan worden. <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[vorste teegens sijn koninck op hitste,] in soma
het ongeluck heeft ons gedient, wat sulle wij doen
al met den verduldige3<\/a><\/sup>Verduldig: De eigenschap of gezindheid bezittend om lijden, pijn, tegenspoed, of eenige andere onaangenaamheid met kalmte en zonder opstandigheid of klagen te kunnen verdragen; lijdzaam, geduldig, berustend. Vooral in religieus verband waarbij het lijden dat iemand overkomt als een goddelijke beschikking en beproeving wordt gezien waarvan het kalm verdragen als een zedelijke deugd geldt.<\/span> jopt segge godt gaf god nam
de naeme des heere sij gepreese4<\/a><\/sup>Job 1:21, in de statenvertaling <\/a>en in modern Nederlands<\/a><\/span> ist sijn godlijcke wil
heeft middele genoech omt ons weer te geefve so niet
moete wij vretrouwe en bidde Een huijs inden heemel
te hebbe dat ons van geen mensche kan gebrant of
genoome worde, [ick kan niet segge of dencke of dit]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Een geluk bij een ongeluk is dat mensen nu minder kwaadspreken over Godard Adriaan. Ze hielden hem verantwoordelijk voor de dure mislukking van de Brandenburgse veldtocht. Maar nu ze zien dat hij alles is kwijtgeraakt, zijn hun stemmen verstomd. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Gravure
Het hemels Jeruzalem met lofzingende engelen en verlosten, Jan Luyken, 1687. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Orde op zaken<\/h2>\n\n\n\n

Het uitbetalen van het geld voor Godard Adriaans werk blijft moeizaam. Er liggen ordinanties klaar, er zijn ordinanties aangevraagd, maar er gebeurt niets. Margaretha moet maar weer zelf naar Amsterdam om het te regelen. Als wat van de laatste 6000 gulden uitgegeven is, heeft ze nauwkeurig genoteerd en stuurt ze mee als een Memorie. Ze doet het zo zuinig mogelijk aan, maar het was een zware periode. Gelukkig is iedereen weer beter. Kennelijk heeft Godard Adriaan voorgesteld dat ze met de hele menage naar Duitsland komt. Ze lijkt er niet afwijzend tegenover te staan, maar ze denkt dat ze haar schoondochter niet mee krijgt. Van Ginkel heeft nu ook aan de stadhouder gevraagd of Godard Adriaan thuis mag komen, maar ook tegen hem is gezegd dat hij moet wachten tot de Graaf van Waldeck5<\/a><\/sup>Georg Frederik van Waldeck-Eisenberg<\/span> terug is.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\"Laatste<\/figure>\n\n\n\n
\n

[geen tijt tot de derde te setten,] ick ben van meen
=nine int lest vandeese weeck selfs naer Amster
=dam te gaen om te sien wat ick van hem sal
konne krijge, sal uhEd met de naeste post Een mee
=moorije sende wat ick wt de ontfangene ses duijs=
sent gulde heb betaelt dit alles volgens uhEd
ordere, daer niet of weijnich van over is gebleefe
ick lech hier alles so naeu aen alst Eenichsins
moogelijck is maer heb al de winter een seer
swaere meenaesge6<\/a><\/sup>Menage: huishouding, maar ook zuinig beheer der inkomsten<\/span> gehadt, al de siecke sijn
de heere sij gedanckt weer wel, de heer
van wellant drijcht7<\/a><\/sup>Dreigen is hier in de betekenis van talmen<\/span> naer seelant te gaen
en blijft al, ick sal geen swaericht maecke
om naer duijtslant te gaen maer geloof
de vrou van ginckel daer beswaerlijck toe
sou konne reesolveere , de heer van ginckel
heeft sijn hoocheijt wt mijne naem verlof versocht
voor uhEd om Een keer herwaerts te mooge doen
die hem seijde uhEd tot de weerkomste vande

graef van waldijck daer sou moete blijfve,<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Weinig hoop van leven<\/h2>\n\n\n\n

Margaretha is ook weer naar Rotterdam geweest om de vrouw van Wulven8<\/a><\/sup>Anna van Renesse van Moermont<\/span> op te zoeken. Daar gaat het niet goed mee, de dokters hebben haar opgegeven. Helaas is haar man9<\/a><\/sup>Hieronymus van Tuyll van Serooskerken<\/span> nog in Utrecht, want hij zit klem in de Franse mangel. Haar broer zit weliswaar in Amsterdam, maar die komt haar ook niet bezoeken. Ach, die vijf arme kinderen…<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[niet anders te sechgge valt,] ick ben gistere
alweer bij de vrou van wulfve tot rotterdam
geweest die ick so sooberen10<\/a><\/sup>Sobere staat: zwakke, flauwe staat<\/span> staet heb gevonde
en gelaete dat de docktoore segge datter
weijnich hoop van leefve is, haer man blijft
of is noch te wttrecht de heer vander A11<\/a><\/sup>Frederik van Renesse van Moermont<\/span> haer
broer tot Amsterdam en komt ock bij sijn
suster niet mij jamert haer vijf kleijne
kinderen, de heer wilse Een genaedige wt
komste geefven, [den heere schade verte]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Een
\u2018De bleekzuchtige dame\u2019, Samuel van Hoogstraten, 1660 \u2013 1678. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>