{"id":2852,"date":"2023-02-17T13:35:00","date_gmt":"2023-02-17T12:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/margaretha.kasteelamerongen.nl\/?p=2852"},"modified":"2024-06-15T12:36:43","modified_gmt":"2024-06-15T10:36:43","slug":"turenne-ontsnapt","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/turenne-ontsnapt\/","title":{"rendered":"Turenne ontsnapt"},"content":{"rendered":"\n

Margaretha heeft haar vorige brief<\/a> nog maar net meegegeven onder couvert met de post van Matthias Romswinckel, of daar arriveert dan toch de Keulse post met het nieuws van de legers aan de Rijn waar Den Haag zo naar heeft uitgekeken. Helaas, geen goed nieuws:<\/p>\n\n\n\n

Geen Brandenburgs succes<\/h2>\n\n\n\n

Er is helemaal geen slag geleverd! Turenne is een confrontatie met het leger van de keurvorst van Brandenburg uit de weg gegaan en heeft post gevat bij een plaatsje met de naam Beukeboom of Eickeboom, Margaretha weet het niet precies. Hij zit daar in een comfortabele positie waar hij bijna niet aangevallen kan worden. En net nu zijn leger zo verzwakt is (hij heeft veel zieken en gewonden achter moeten laten) en een overwinning voor de Duitse troepen binnen handbereik lag!<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

nae dat ick uhEd vandaech ondert koe=
vert1<\/a><\/sup>Couvert: briefomslag<\/span> van den heere romswinckel2<\/a><\/sup>Matthias Romswinkel<\/span> heb ge
schreefve, komt hier met de keulse post
tijdine dat tureijne met sijn volck voor
keurvorst is geweecke en geen slach
heeft wille leefveren, maer post aende
beucke of Eijcke boom so die plaets genoemt wort soude genoome hebbe,
daer so geseijt wort hij heel avontages
=ijeus3<\/a><\/sup>Avantagieus: gunstig, voordelig<\/span> lijet4<\/a><\/sup>ligt<\/span> ijae5<\/a><\/sup>ja<\/span> so dat me niet gelooft den
heere keurvorst hem daer sal derfvedurven atakeere6<\/a><\/sup>Attakeren: aanvallen<\/span>
men seijt ock dat tureijne veel gedevaeliseert7<\/a><\/sup>Gedevaliseerd: gewond of ontwapend<\/span>
volck en siecke heeft op de wech gelaeten,
och had het godt belieft dat tureijne had
mooge geslage worden, [nu met deese vorst]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Heel
Waar is Turenne? Fragment uit een kaart uit 1782 waarop de militaire bewegingen van Turenne in 1672-1673 staan. Bron: Biblioth\u00e8que Nationale de France<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Vorst<\/h2>\n\n\n\n

Het vriest weer, dus misschien zal Willem III toch iets ondernemen. Maar dan moet hij wel snel zijn en moeten we bidden dat de Heer het wil zegenen.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[mooge geslage worden,] nu met deese vorst
gelooft me dat sijn hoocheijt noch wel Eits8<\/a><\/sup>iets<\/span> sou
atenteere9<\/a><\/sup>Attenteren:ondernemen<\/span> soot so is10<\/a><\/sup>Zo het zo is: als dat zo is<\/span> salt haest moeten aen
gaenzal het snel moeten beginnen en sou ons wel te bidde staen dat de
heer het wilde seegenen, en ons voorspoedich
maecken,<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Vriendendienst<\/h2>\n\n\n\n

En dan nog een verzoekje: Mevrouw van Steelandt (geb. Emmerentia van Aerssen van Sommelsdijk) vraagt of Godard Adriaan haar zoon, de heer van Vredestein, die blijkbaar ook in het leger verblijft, 300 gulden voor kan schieten. Hij is namelijk zijn hele uitrusting kwijt geraakt. Zijn moeder heeft geen mogelijkheden om hem vanuit Den Haag iets te sturen. Ze zal het geld terugbetalen aan Margaretha zodra Godard Adriaan haar laat weten dat hij het geld gegeven heeft. Waarschijnlijk is dat goed gekomen. Mevrouw van Steelandt was zelf een dochter van de schatrijke Fran\u00e7ois van Aerssen, heer van Sommelsdijk.<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Waarschijnlijk Emmerentia van Aerssen van Sommelsdijk naar Cornelis van der Voort. Collectie RKD<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[maecken,] mevrou steelant heeft mij versocht
uhEd te versoecke dewijlle haer soon den heer<\/p>\n\n\n\n

van vreedesteijn11<\/a><\/sup>Lodewijk van Steelandt, heer in Grijsoord, heer van Vredestein<\/span> het ongeluck heeft gehadt van
al sijn equipaesge verloore te hebbe, dat uhEd
hem de som van drije hondert gulde wilde
van haerentweechge geefve die sij mij hier
weerom belooft te geefve so haest uhEd sal
schrijfve die peninge getelt te hebbe, of sijn
quitansi te sende, sij heeft hier heel geen
geleegentheijt om hem gelt te sende of over
te maecken, [de heer van ginckel is noch]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Het plan van Willem III<\/h2>\n\n\n\n
\n

Margaretha komt nog even terug op het plan van Willem III. Van Ginkel is nu bij zijn moeder en natuurlijk zijn vrouw en kinderen in Den Haag, maar staat klaar om zich morgen als vrijwilliger bij de prins te voegen.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[te maecken] de heer van ginckel is noch
hier, maer dewijlle hij hoort sijn hoocheijt
Eenich deseijn voor heeft12<\/a><\/sup>Dessein: plan<\/span> is hij van meenin
merge derwaerts te gaen om met godts
hulpe dewijl sijn reesgement int gar
=nesoen weer is, sijn hoocheijt als volon=
=taere13<\/a><\/sup>Volontaere: vrijwilliger<\/span> op te wachte, de heer almachtich wil
hem bewaere en voorsichticheijt geefve
in wiens bescherminge uhEd beveelle en
blijfve
Mijn heer en lieste hartge

uhEd getrouwe wijff
MTurnor<\/p>\n\n\n\n

de heer en vrou van gincke met
haer 4 kindere
preesenteere haere ootmoedige14<\/a><\/sup>Ootmoedig: nederig\/onderdanig<\/span> dienst aen
uhEd, deese gaet nu weer met bisdomer
nu sal uhEd zien welcke Eerst en best overkomt <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Nog even over de post: doordat Godard Adriaan zo trouw de ontvangstdatum op de brieven zet, weten we nu dat Bisdommer een dag trager is dan Romswinckel. <\/p>\n