{"id":1961,"date":"2022-11-07T15:03:24","date_gmt":"2022-11-07T14:03:24","guid":{"rendered":"https:\/\/margaretha.kasteelamerongen.nl\/?p=1961"},"modified":"2024-05-27T14:29:59","modified_gmt":"2024-05-27T12:29:59","slug":"drama","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/drama\/","title":{"rendered":"Drama"},"content":{"rendered":"\n

In de afgelopen periode herhaalde Margaretha vaak haar verhalen in de brieven. Daar zat een praktische reden achter: ze wilde geen brief overslaan en ze wist niet welke brieven haar man wel en welke hij niet gekregen had. In deze brief heeft ze niet de luxe zichzelf te herhalen: er gebeurt opeens zoveel tegelijk… En het is een drama. <\/p>\n\n\n\n

Geld<\/h2>\n\n\n\n

Het meest verontrustende is dat tijdens de veldtocht met de keurvorst Godard Adriaans rustwagen verdwenen is en vervangen moet worden. De zekerheid van een slaapplaats bij het eindeloze reizen en het slechte weer is onontbeerlijk. Hij heeft die rustwagen dus echt nodig. Hij heeft de raadspensionaris al benaderd en nu spreekt ook Margaretha Gaspar Fagel hierover aan. De relatie tussen die twee loopt inmiddels niet zo goed meer. Margaretha moet nog steeds geld krijgen voor het werk van haar man. Volgens de heren van de Staten van Holland is het geld betaald en is het aan Fagel om een uitbetaling te doen. Fagel belooft al zes weken dat hij werk zal maken van de betaling en heeft haar de laatste keer laten afwimpelen met de mededeling dat hij weet van haar zaak. Margaretha weet niet wat ze ervan moet denken.<\/p>\n\n\n\n

\"Eerste<\/figure>\n\n\n\n
\"Tweede<\/figure>\n\n\n\n
\n

weegens de versochte ses duijsent gul is noch
niet gedaen se segge het alleen staet aenden
heere raet pensionaris fagel die weegens men
heere van hollant aende generaelijtijt moet
voorbrenge en segge dat hollant inde post
van defroijemente1<\/a><\/sup>Defroyement: Onkostenvergoeding<\/span> over heeft betgelt2<\/a><\/sup>Begelden: Betalen<\/span> en ver
=soecke dat het geene sij nu so aen uhEd als
anders sulle avanseere3<\/a><\/sup>Avanceren: voorschieten<\/span> het selfve haer opt
toekoomende ijaer mach werde goet gedaen
dit heeft hij heer raetpensionaris nu meer
als ses weecke geleede aengenoome en belooft
te doen maer stelt het van dach tot dach
wt daer komt niet van ick heb hem gesocht
doen ick laest hier was hier over te spreecke

dan liet mij segge ick hem woude Exskuseere dat
hij mijn saeck wel wiste, en anders niet, ick sal
hem Evewel alweer soecke te spreecke en sien
watter van sal koomen, weet niet wat ick sege
of dencke sal, [dat uhEd so weijnich briefve van]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Informatie<\/h2>\n\n\n\n

Als diplomaat is het belangrijk dat je vanuit je thuisland voldoende informatie krijgt. Kennelijk heeft Godard Adriaan in zijn brief geklaagd, dat de informatievoorziening vanuit de Republiek spaak loopt. Zelfs van zijn oom en politieke partner in Utrecht, Johan van Reede van Renswoude, lijkt geen informatie te komen. Margaretha heeft wel gehoord hoe het kan komen, maar durft het bijna niet hardop te zeggen. Ze gebruikt een afkorting. Misschien in de hoop dat een ongewenste meelezer er overheen leest? <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[of dencke sal,] dat uhEd so weijnich briefve van
hier krijcht en van die sijn oom4<\/a><\/sup>Johan van Reede van Renswoude<\/span> so placht te ont=
sien is mij in groote konfidensi geseijt dat hem aen
uhEd te schrijfve Espres van s h5<\/a><\/sup>Sijn Hoocheijt, Zijne Hoogheid, de prins van Oranje zelf…<\/span> is verboode sonder
dat ick de reedenen daer van kan verneemen,<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Margaretha gebruikt dit ongeloofwaardige nieuws om een bruggetje te maken. Ze heeft eerder wel naar Godard Adriaan gereageerd dat ze hem alleen maar op de hoogte wil houden<\/a>, want dat hij zich niet kan voorstellen hoe het hier echt aan toe gaat. Dat heeft ze nu met deze openbaring wel bewezen! Dit is gelijk voor haar een aansporing om een klaagzang aan te heffen over hoe zwaar zij het heeft, zeker met die vier arme kleine kinderen… <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

uhEd vindt vreemt dat ick in mijn briefve somtijts
overt Een ent ander klaechge maer hij weet niet
hoet hier in alles staet, och och die verseeckert
mocht weesen hier deese winter te mooge blijfve
en gerust op sijn bedt te mooge ruste, vier sulcke
kleijne onnoosele g<\/s> soete kindere en Een swan
gere vrou geeft mij geen kleijne bekomerin
doch stel alleen mijn vertrouwe op dien al=
moogende en barmhartige godt die ick hoope
mij ten beste sal redde, [den vijant heeft weer]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"Gravure
Gezicht op het dorp Waverveen tijdens de plundering en brandstichting door de Fransen in 1672. Isa\u00e4c Sorious, 1672). Collectie Het Utrechts Archief<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Waverveen<\/h2>\n\n\n\n

Dat die angst van Margaretha niet ongegrond is, heeft de vijand weer eens bewezen. Ze hebben het dorp Waverveen platgebrand en om haar verhaal extra kracht bij te zetten schrijft ze over een vrouw die nog maar 24 uur daarvoor bevallen was, die met haar kindje verbrand is. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

mij ten beste sal redde, den vijant heeft weer
voorleedene vrijdach snachts Een dorp genaemt
waefvereveen Een half eur vanden wthoorn
op acht plaetse aen brant gesteecken dat gans
af gebrant is Een kraem vrou die 24 Eure
kraems was met haer kintge verbrant, dit
sijn imers seer schricklijcke dinge diemen
dagelijcks hoort daermen wel vervaert van
mach sijn, [de vrou van de kloese schrijft aende vrou]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Het is natuurlijk de vraag of Godard Adriaan dit verhaal geloofde, of dat hij ook hier denkt dat zijn vrouw overdrijft. Het platbranden van Waverveen <\/a>was inderdaad een gruweldaad, maar de kraamvrouw en haar baby kwamen niet om. Uiteindelijk worden er 59 huizen verwoest en is er een tiental doden<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Gelderland<\/h2>\n\n\n\n

Een volgend punt van zorg is hoe Margaretha kan voorkomen dat haar schoondochter, Ursula Philippota, naar Gelderland gaat. Haar schoondochter krijgt een brief van een bekende waarin staat dat de Fransen in Gelderland het goed van een aantal Staatsgezinde edelen en burgers zonder uitstel wil verwoesten. Het huis van Ursula Philippota’s man, de heer Van Ginkel, wordt hierbij expliciet genoemd. Middachten is het familiehuis van Ursula Philippota, waar haar familie al eeuwen woont. Hierdoor is Ursula Philippota zo ongerust geworden en ze vraagt zich af of ze dit zou kunnen beletten door naar haar huis in Gelderland af te reizen. Margaretha doet wat ze kan om haar daarvan te weerhouden. <\/p>\n\n\n\n

De veldtocht<\/h2>\n\n\n\n

Ondertussen is de Heer van Ginkel zelf onderweg met een gigantisch leger. Men zegt dat ze naar Luik gaan. Margaretha tekent de bewegingen van de troepen even uit. <\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[roosendael is in gelderlant,] de heer van ginck
kel is mee met de ruijterij daer tien duijsent
tevoet bij sijn en 14000 te paert, men seijt
nu dat die naert lant van luijck sulle gaen
hoope der sorch sal gedrage worde dat de
poste hier bewaert sulle blijven, men seijt
dat lutsenburch6<\/a><\/sup>Fran\u00e7ois Henri de Montmorency Bouteville, Hertog van Luxemburg<\/span> met 3000 ruijterij naer
weesel is en datter noch so te kuijlenburch7<\/a><\/sup>Culemborg<\/span>
als te wttrecht en voort int sticht onrent de tien duijsent
man is, turaeijne8<\/a><\/sup>Henri de la Tour d\u2019Auvergne, burggraaf van Turenne<\/span> hout men hier so sterck
niet als geseijt wort, de raetefikasie9<\/a><\/sup>Ratificatie: offici\u00eble bekrachtiging van overeenkomst<\/span> vande
keijser is vandaech gekoome daermen wel
meede te vreede is, [hoe lameer op sijn]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Quaps<\/h2>\n\n\n\n

In deze brief geen woord over de ziekenboeg in huis. Alleen de Vrouw van Ginkel is inmiddels twee brieven “quaps”. Kwaps betekent onwel of misselijk. Waarschijnlijk heeft Margaretha dus gelijk en is ze inderdaad zwanger<\/a>.<\/p>\n