{"id":10653,"date":"2026-10-19T12:57:38","date_gmt":"2026-10-19T10:57:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/?post_type=brieven&p=10653"},"modified":"2026-10-19T12:57:39","modified_gmt":"2026-10-19T10:57:39","slug":"nog-meer-vis-en-nog-lager-water","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/nog-meer-vis-en-nog-lager-water\/","title":{"rendered":"Nog meer vis en nog lager water"},"content":{"rendered":"\n

Er is weer eens een brief te laat aangekomen. En nog wel de brief van 28 september<\/a> waarin Margaretha het over een eerdere verloren brief heeft. Inderdaad zien we in de aantekening van Godard Adriaan op die brief dat deze op 7 oktober is ontvangen. Hij is blijkbaar op een ander manier bezorgd dan normaal, of gewoon bij de vaste contactpersoon Franco Bisdommer blijven liggen en pas later opgestuurd.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[rec. 22. Octobr]<\/p>\n\n\n\n

Amerongen den
19\/9 ockto 1680<\/p>\n\n\n\n

Mijn heer en lieste hartge
wt uhEd aengenaeme vande 9 deeser sien ick met
verwonderin dat de mijne vande 28 septem
met Een ander als den ordinaerisse post en
so veel laeter is bestelt geweest kan niet
dencken waer dat bij komt of die moet bij
bisdomer1<\/a><\/sup>Franco Bisdommer, voert \u00e9\u00e9n van de belangrijkste postdiensten<\/span> vergeete sijn geweest en dat hijse
doen nae heeft gesonden, [volgens het schrijfe]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Aan
De briefschrijfster, Frans Mieris (I), 1680. Collectie Rijksmuseum<\/a>. <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bezoek in Berlijn<\/h2>\n\n\n\n

Zoals al werd gefluisterd<\/a>, is prins Willem III inderdaad op bezoek gegaan bij de keurvorst in Berlijn en Potsdam, heeft Margeretha van zoon Godard gehoord. Die was mee in het gevolg. Ze is wel erg benieuwd wat voor antwoord de prins heeft gegeven op het verzoek van haar man om zo langzamerhand weer naar huis te mogen.<\/p>\n\n\n

\n
\"Brieffragment<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\n

[doen nae heeft gesonden,] volgens het schrijfe
vande heer van ginckel in dato den 11\/1 deeser
aen mij geschreefve sal sijn hoochijt nu tot berlijn
of potsdam al sijn geweest of noch sijn, mij
verlanckt wat antwoort hij uhEd op sijn
versoeck van thuijs te mooge koomen sal ge=
geefve hebben, [hoewel de peetisie ter som]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"In
Gezicht op het Potsdamer Stadtschloss, Peter Schenk (I), 1675-1711. Collectie Rijksmuseum<\/a>. <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De reis van zijne Hoogheid naar Berlijn geeft nog steeds aanleiding tot allerlei geruchten (grote “mompeling”) aan het thuisfront. Maar welke? Margaretha laat zich er niet over uit. Het zal vast niet alleen een kraamvisite zijn. De keurvorst is weer grootvader geworden. Helaas heeft hij zelf weer erg veel last van jicht. Hij zou het vast fijn hebben gevonden als hij een kleinzoon in plaats van een kleindochter had gekregen. Maar wat niet is, kan nog komen.<\/p>\n\n\n

\n
\"Brieffragment<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\n

[met gout gewerckt derest heel van sijde,] dat den
heere keurvorst weer aent poodegra2<\/a><\/sup>Podagra: jicht<\/span> set doet mij leet en jam
mert mij seer, had de keur prinse Een prins mooge
voor Een prinses3<\/a><\/sup>De keurprins van Brandenburg, Friedrich, heeft op 29 september zijn eerste kind gekregen. Dit was een dochter. Haar 19-jarige moeder zal twee jaar later aan de pokken overlijden. Dus op een zoon moet Friedrich nog even wachten.<\/span> hebbe gehadt geloof dat also aengenaem soude
geweest sijn , dan die kan noch koomen, deese reijs van sijn
hoocheijt is niet sonde groote monpelin4<\/a><\/sup>Mompeling kan praatjes of geruchten betekenen. Dat is mogelijk hier de betekenis, maar wat dan die praatjes zijn\u2026<\/span> onder veelle, [dat den heer]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Twee
Herdenkingsmunt traktaat tussen Brandenburg en de Staten Generaal, Wouter Muller, 1672. Collectie Rijksmuseum<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Slepende kwesties<\/h2>\n\n\n\n

Er volgt een opsomming van de bekende zaken waar Margaretha telkens maar weer achteraan moet rennen zonder dat er veel schot in zit. Van de provincie Utrecht lijkt nog steeds geen geld te komen, neef Wellant heeft al twee weken niets van zich laten horen, en ze zou ook graag af zijn van een zaak tegen zwager Carel-Alexander van Berck. Gelukkig zijn er ook de concrete bezigheden in en om het kasteel waar w\u00e9l resultaten worden geboekt. Daar gaat de rest van de brief over.<\/p>\n\n\n\n

Betere vloerdelen en ijzerwerk<\/h2>\n\n\n\n

Godard Adriaan gaat proberen om betere Pruissische vloerdelen te sturen. De lijntjes naar de Pruissische bossen vanuit Berlijn zijn immers kort. Wat Margaretha nu ter beschikking heeft is niet best. Net zulk slecht hout als de pruissische delen in het klein salet in hun huis in Den Haag. Die zitten vol blaasjes (bobbels of noesten?): onhandig en het staat ook niet mooi. Margaretha zal ook blij zijn als het ijzerwerk voor ‘de balie’ binnen zal komen. Wat voor balie ze precies bedoeld is onduidelijk, het kan een leuning, een hek of een reling zijn.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

dat uhEd andere en beetere pruijse deelle sal
sien te sende waer seecker goet want die hier
sijn sijn seer slecht en is van dien aert van
hout als de pruijse deelle die inde haech in ons
kleijn salet legge en haer met blaesges ge
duerich so ruijch op werpen, dat als uhE
weet seer moilijck is, en niet wel staet
sal blijde sijn als wijt ijserwerck tot de baelie5<\/a><\/sup>balie: leuning, hek, ballustrade, reling<\/span>
hier hebbe sulle, [hier neffens gaet de]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Foto
Balustrade op de onderbrug, 2020. Balustrades op de onderbrug en op de kade zijn goed te zien en dateren uit de bouwperiode van het huis. <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bremer vloerstenen<\/h2>\n\n\n\n

Als bijlage stuurt Margaretha een overzichtje van de Bremer vloerstenen waarmee haar man de huizen op de voorburcht wil laten plaveien. Het moeten er enkele tientallen meer zijn, voor het geval er een paar breken. Ook graag vast geslepen en recht afgekant. Jan Prang heeft de vorige lading niet goed afgekant: veel te scherp en te dun, waardoor ze snel afbraken.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[hier hebbe sulle,] hierneffens gaet de
meemoorije vande breemer vloersteen so
uhEd die huijse op t voorburch daer meede belieft geleijt
te hebbe, salder noch wel 30 a 40 booven
dit getal meer diene te sijn om voort breeck
, en toch alle gesleepe, het kant rechte ge=
=loof dat hier best sal gedaen worde ijan
prang heeft d onse niet wel gekantrecht
heeft de kante al te scherp en te dun af
gehouwe die breecke te licht af ,<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Steenhouwer
Steenhouwer, Jan Luyken, 1694. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Fraai tafelkleed<\/h2>\n\n\n\n

Godard Adriaan wil nog meer weten over de Oost-Indische kist. Margaretha vindt echter dat ze alles al wel gezegd heeft. Nou goed dan, toch een nadere specificatie van het tafelkleed. Dat is fraai, en de kroon en de griffioenen van het familiewapen zijn van gouddraad en de rest van het wapen van zijde.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n

[sijn,] nu weet ick niet of heb uhEd meesiefve in alles beant
woort, dat ick de oostindische preesente in alles wel heb
bevonde heb ick met de laeste post geschreefve het taefel
kleet is fraeij de kroon en grifelijoene van ons wapen sijn
met gout gewerckt derest heel van sijde, [dat den]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Een
Suikerpot van Chinees porselein met Van Reede wapen, ca. 1790. Collectie Kasteel Amerongen<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Viskuil uitmodderen<\/h2>\n\n\n\n

Het bericht over de vis in de vorige brief heeft kennelijk Godard Adriaans grote interesse. Hij heeft opdracht gegeven om de gracht nog wat verder uit te modderen met een kuil om daar de gevangen vis beter in te kunnen bewaren. Margaretha heeft vorig week nog een keer een mooi zooitje laten vangen. In de Rijn staat nu minder dan een meter water (3 voet), en hij blijft zakken.<\/p>\n\n\n\n

\"Eerste<\/figure>\n\n\n\n
\"Tweede<\/figure>\n\n\n\n
\n

de kuijlle tot konservaesie vande vis sal ick lae
=ten inde grafte volgens uhEd begeerte wt modde
=ren, ick heb inde vooleedene weeck op den rhijn
die teegenwoordich geen 3 voet water heeft<\/p>\n\n\n\n

en noch al wech valt laeten visse hebbe Een schoone soij vis
gevange die meest inde grafte heb geset so dat die nu wel
van vis is versien konne wijse maer behouden daer toe mij
beste sal doen, [den heer van Eck laet sijn kribbe weer ver]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Aan
Visvangst met fuiken en vislijnen, Philips Galle, 1582-1633. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Slag om de rivier<\/h2>\n\n\n\n

Niet alleen de Van Reedens, maar ook hun buren beschouwen de rivier als hun achtertuin, waar je niet alleen vis in vangt, maar waarvan je ook de loop zoveel mogelijk naar je hand probeert te zetten. Of het nu is om afkalving van jouw oever te voorkomen, of om je aanvaarroute te verbeteren. De stroomopwaarts gesitueerde buurman Johan Willem van Eck, heer van Lievendaal, heeft de kribben aan zijn kant verlengd, dus nu doet Margaretha iets vergelijkbaars aan haar kant en lijkt het evenwicht weer hersteld. Overgebleven stenen en misbaksels uit de reeds ontmantelde steenoven komen hier goed van pas.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

, den heer van Eck6<\/a><\/sup>Johan Willem van Eck van Pathaleon, heer van Lievendaal. Bij het aanleggen van kribben ontstaat er benedenstrooms een tegenstroom. We denken dat Margaretha daar op doelt. Lievendaal ligt ongeveer 350m stroomopwaarts van Kasteel Amerongen.<\/span> laet sijn kribbe weer ver
lenge, dat ons geen vordeel geeft, waerom ick deese weeck bij
de 80 voijer7<\/a><\/sup>een bepaalde maat, b.v. roeden? of “rooien”: rijen, riggels?<\/span> vande saeme geloopene boncke of steen en stucke
van steen vande steenoven, achterons ridtse8<\/a><\/sup>Misschien van verwant aan riet\/rijt<\/a>: buitendijkse geul<\/span> aende bollekrib of zandplaat inde
rhijn heb laeten brengen dat Elck seijt Een goet werck te
sijn,<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"tekening
De Rijn bij Amerongen, N. Wiborch en I. van Geelkerk[en], 1662. Onderdeel van Kaarten van de ondiepten in den Rijn tussen Schenkenschans en Vreeswijk, 1662. Collectie Gelders Archief<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Werk aan de winkel<\/h2>\n\n\n\n

Ze sluit af met een indirecte aanmoediging om naar huis te komen: In Utrecht wordt door de mensen erg naar zijn terugkeer uitgekeken zodat hij dan allerlei zaken met van Weede van Dijkvelt in orde zal brengen, wat volgens Margaretha nog een heel werk zal zijn. Er is weer iemand overleden, en het lijkt er op dat Ursula Philipota weer zwanger is. Het gaat nu goed met haar, ze staat op het punt om te vertrekken. De groeten aan de heer Blanche!<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

, dat den heer
van dijckvelt9<\/a><\/sup>Everard van Weede<\/span> uhEd so beleeft heeft geschreefve is goet tot
wttrecht wilme dat uhEd met hem alles weer te recht sal
brenge daer werck aen sal sijn, den goede ouden heer
van kanenburch10<\/a><\/sup>Elbert van Isendoorn \u00e0 Blois<\/span> is overleede diens, doot beklaecht wort
de vrou van ginckel is weer wel geloof sij swanger is, is noch
hier maer vertreckt , ick blijf
uhEd getrouwe wijff
M Turnor
met uhEd permisse11<\/a><\/sup>Met uw permissie: met uw goedvinden<\/span>
mij gebiedenis12<\/a><\/sup>Gebiedenis: Eerbiedige groet<\/span> aende heer majoor Blansche<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Links
Statenkamer van Utrecht op het Janskerkhof, Jan de Beijer, 1736. Collectie Het Utrechts Archief<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>