{"id":10248,"date":"2026-05-18T16:00:43","date_gmt":"2026-05-18T14:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/?post_type=brieven&p=10248"},"modified":"2026-05-18T16:00:43","modified_gmt":"2026-05-18T14:00:43","slug":"hout-uit-pruisen","status":"publish","type":"brieven","link":"https:\/\/ontroerendgoed.kasteelamerongen.nl\/margaretha\/brieven\/hout-uit-pruisen\/","title":{"rendered":"Hout uit Pruisen"},"content":{"rendered":"\n

Een weekje later is het water op de Rijn al zo ver gezakt dat de koeien weer op de uiterwaarden kunnen weiden. Houden zo! Ergens is Margaretha wel bang dat er in de zomer weer veel hoog water zal komen. Dat meet ze af aan de vele donkere luchten die er in de winter zijn geweest. Maar Gods wil geschiede.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

Amerongen, 18\/8 mei 1680
[reca. 6. Junij s.n.]
Ameronge den
18\/8 meij 1680<\/p>\n\n\n\n

Mijn heer en lieste hartge
tot Antwoort van uhEd aengenaeme vande 8 deeser
sal segge dat het water op den rhijn weer teene=
=mael is gevalle so dat de liede haer beeste weer
op de waerde hebbe gedaen, moogent wij maer so
houde maer w<\/s>vrees wij wel vande soomer weer hoo
ch water sulle krijge om dat de winter so veel
donckere dage sijn geweest, al wat godt belieft
moet geschieden, [mij verwondert seer uhEd de]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Vlak
Rivierlandschap met koeien, Albert Cuyp, 1645-1650. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Boter, kaas en Pruisische balken<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

De door Margaretha verstuurde boter en kaas zijn blijkbaar nog steeds niet aangekomen, maakt ze uit de net binnengekomen brief van haar man op<\/a>. In omgekeerde richting zijn echter wel prachtige houten planken uit de Pruisische bossen onderweg. Een geschenk van de keurvorst? Het lijkt er op, want Margaretha schrijft dat ze hem en zijn vrouw veel dank voor hun gunst verschuldigd zijn. Dat hout kunnen ze goed gebruiken, want voor de grote zaal zijn volgens de secretaris wel dertig van die balken nodig.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

moet geschieden, mij verwondert seer uhEd de
gesondene proovijsie1<\/a><\/sup>proviand<\/span> van booter en kaes niet heeft
ontfange kan niet bedencke die so lange op wech
is, hoop se noch te rechte sal koomen,
wij hebbe wel oblijgasie2<\/a><\/sup>verplichting (wij zijn wel iets verplicht aan de keurvorst)<\/span> aen men heer de keurvorst
en Mevrou de keurvorstin voorde gunst die sij
uhEd bewijsse, ick sal de pruijse deelle verwachte
so de seeckreetaris seijt sulle wijder int groot
salet3<\/a><\/sup>groot salet: grote ontvangskamer, nu grote zaal<\/span> wel bij de dartich van noode hebbe,<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Foto
Grote zaal van Kasteel Amerongen na de restauratie, Eyedea, 2011. Zou dit Margaretha’s visie geweest zijn?<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Hollandse geldzorgen<\/h2>\n\n\n\n

Wat een tegenvaller! Margaretha had gisteren alles in gereedheid om stadhouder Willem III te ontvangen en hem te onthalen op een lekker diner. Maar in plaats daarvan moest hij in Den Haag langer bij een vergadering van de Staten van Holland blijven, en kwam hij pas ’s avonds laat tegen elven voorbij gesneld op weg naar Dieren. Maandag moet hij al weer terug, omdat de vergadering dinsdag weer wordt voortgezet. Er moet geld komen voor het leger, en de Hollandse statenleden zijn het onderling niet eens op welke manier ze dat via de belastingen bij elkaar gaan proberen te krijgen. Zullen ze een accijns gaan heffen of zullen ze een personele omslag doen?<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

sijn hoocheijt is gister avont tusche tien en Elf Eure
hier door naer diere4<\/a><\/sup>Dieren<\/span> gepaseert had gemeent smid
daechs hier bij mij te Eeten waer op ick toegeleijt
had, dan wiert van men heere van hollant
versocht gistere merge haer vergaderin noch
bij te woonne het welcke hij gedaen heeft, en
gaet en maendach weer naer den haech om
dijnsdaechs weer inde selfve vergaderin te sijn
het schijnt de leeden in hollant den ander int stuck
vande finans niet wel konne verstaen daer moet
gelt tot betaeline vande meeliesie5<\/a><\/sup>militie: leger<\/span> weese, deen
wil de op te stelle schattineschatting: belasting personeel6<\/a><\/sup>personele belasting: persoonsgebonden belasting<\/span> en dander
reeijeel7<\/a><\/sup>re\u00ebel; re\u00eble belasting is een belasting op zaken<\/span> hebbe, [uhEd sal hebbe verstaen, dat]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"De
Gezicht op de gebouwen van het Binnenhof te ‘s-Gravenhage, Joris van der Haagen en Pieter Latombe, 1650-1669. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Buitenlands nieuws<\/h2>\n\n\n\n

Margaretha heeft nieuwtjes over diplomatieke benoemingen. Heeft ze die van het langsrijdend prinselijk gezelschap of gewoon uit de krant? Pieter van Wassenaer, heer van Starrenburg, wordt vaste ambassadeur in Frankrijk, hoewel hij maar voor drie jaar heeft toegezegd. Jacob van Wassenaer van Obdam wordt naar Denemarken gezonden. De stadhouder zelf gaat deze zomer jagen bij de hertog van Celle. En er gaan geruchten dat de zoon van de (Lutherse) bisschop van Osnabr\u00fcck gaat trouwen met een zus van prinses Mary. Van Joan Smissaert die een maand geleden naar Antwerpen is vertrokken, heeft Margaretha niks meer gehoord.<\/p>\n\n\n\n

\"Eerste<\/figure>\n\n\n\n
\"Tweede<\/figure>\n\n\n\n
\n

[reeijeel hebbe,] uhEd sal hebbe verstaen, dat
den heer van sterrenburch8<\/a><\/sup>Pieter van Wassenaer van Starrenburg<\/span> voor ordinaris Amba9<\/a><\/sup>Ambassadeur<\/span>
naer vranckrijck op 30000f sijaers gaet dat
hij maer voor 3 ijaeren heeft wille aenneemen
en de so geseijt wort den heer van obdam10<\/a><\/sup>Jacob van Wassenaar van Obdam<\/span>
naer deenmercke11<\/a><\/sup>Denemarken<\/span>, men hout voor seecker dat
sijn hoocheijt deese soomer bij den hartooch van
sel12<\/a><\/sup>De hertog van Celle, Georg Wilhem van Brunswijk L\u00fcnenburg<\/span> gaet om te jaechgen, men spreeckt ock
van Een houlijck tuschen de soon vande bischop<\/p>\n\n\n\n

van oosenebruch13<\/a><\/sup>Ernst August van Brunswijk-L\u00fcnenburg, Luthers bisschop van Osnabr\u00fcck; in Osnabr\u00fcck heeft de bisschop ook wereldlijke macht, daarom wisselen Katholiek en Luthers af<\/span> en de suster14<\/a><\/sup>Mary Stuart\u2019s zus Anne is op dit moment 15; ze zal pas in 1683 trouwen met George van Denemarken, zoon van koning Frederik III<\/span> van Mevrou de prin
=ses van oransge15<\/a><\/sup>Willem III is op 4 november 1677 met Mary Stuart getrouwd, dus daarom is zij nu de Prinses van Oranje<\/span> , so dat aengaet, sou daer wel Eits
in konne steecke , den heer smitser16<\/a><\/sup>Joan Carel Smissaert<\/span> is wel over Een
maent naer Antwerpen gegaen heb noch van sijn
weerkomste niet gehoort, [ick heb noch van van]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n

\n
\"Plattegrond
Plattegrond van Parijs, naar Johannes de Ram, ca. 1668-1685. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Fritsje heeft heimwee<\/h2>\n\n\n\n

Kleine Godard (door Margaretha ‘onze dragonder’ genoemd) drinkt elke dag op grootvaders gezondheid en presenteert samen met zijn zusjes zijn ootmoedige dienst aan hem. Maar Fritsje, die ver weg in Leiden zit, heeft het ondertussen een beetje moeilijk. Het eten is lekker en zijn gastgezin is aardig, maar hij kan niet wennen, want er is geen mens die hij kent. Margaretha hoopt dat het nog bijtrekt.<\/p>\n\n\n\n

\"Brieffragment<\/figure>\n\n\n\n
\n

[taelle,] onsen dragonder17<\/a><\/sup>De kleine Godertge wordt dragonder genoemd; dragonder: lichte \/ lichtbewapende cavallerist<\/span> en vergeet groote papa
niet drinckt alledaech sijn hEd gesontheijt,
preesenteert neffens sijn twee susters sijn ootoedige
dienst aen uhEd, fritsge is tot leijden so hij
seijt heel wel heeft Een seer goede tafel en alt
volck daer in huijs sijn hem seer vriendlijck en
beleeft toe, doch kan daer niet wenne om de
Eenicheijt dat daer niet Een mens is die hij
kent, hoope het wel beetere sal, hiermeede
blijfve
Mijn heer en lieste hartge
uhEd getrouwe wijff
M Turnor<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Op
Gezin aan tafel met kasteel in de achtergrond, Dani\u00ebl Sudermann naar Matth\u00e4us Merian (I), 1624. Collectie Rijksmuseum<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>